20200115

O Colectivo Por nuestro Faro lembra que son dous anos sen acceso á illa Pancha. Nota de prensa

  O Concello de Ribadeo aprobou a licenza de actividade dos apartamentos turísticos da illa Pancha o día 1 de decembro de 2017, ao constatar que a porta de acceso estaba aberta ás 14 horas daquela data. Varios informes técnicos internos do concello e da Autoridade Portuaria esixian esa condicón dacordo ca lexislación vixente. Sin embargo, como ben saben os ribadenses, a porta seguiu pechada ao público en xeral e so poden acceder as persoas que arrenden habitacións no devandito estabelecemento. E estamos a 14 de xaneiro de 2020. Dous anos longos sen cumplirse as condicións da licenza polo que atinxe @s veciñ@s e visitantes.
  Nen o noso colectivo nen a opinión pública tivemos coñecemento da concesión da licenza baixo esta condición ata primeiros de xaneiro de 2019, cando tivemos acceso a unha parte do expediente da concesión da licenza trala presentación de unha denuncia diante da Valedora do Pobo Galego, que obligou ao concello a permitirnos consultar os documentos devanditos ao abeiro da Lei de Transparencia.
  Os días once de abril e oito de maio de 2019, visto que a porta de entrada na Illa Pancha seguía pechada rexistramos sendos escritos no concello de Ribadeo dando conta ao Sr. Alcalde desta circunstancia ao mesmo tempo que o puxemos en coñecemento da opinión pública. Folga suliñar que o Sr. Alcalde non respostou ou fíxose que non se daba por enterado.
  De seguido agardamos mes e medio e o día 24 de xunio de 2019 formalizamos unha denuncia por escrito na Fiscalía do Xuzgado de Mondoñedo polo recorte dos dereitos democráticos dos veciños, ao non permitirse o acceso a un espazo libre de uso comunitario, engadindo os documentos mais significativos que avalían os feitos denunciados.
  Agora sabemos, a través de informes xurídicos que o día 3 de Outubro de 2019, o concello de Ribadeo notificou por escrito á Empresa Eirobra SL a obligatoriedade de manter aberta ao público a porta de acceso á Illa Pancha para dar cumplimento ás condicións da concesión da licenza de actividade.
  A cuestión e rechamante: O concello esixe o cumplimento da licenza 21 meses despois de concedela, nun asunto de interés xeral, onde se ven afectados os dereitos dos veciños e visitantes, pero tres meses e medio despois desa esixencia, ou sexa 24 meses despois da concesión da licencia a porta segue pechada e os dereitos democráticos do vecindario, o dereito de libre acceso a un espazo público segue pisoteado e marxinado. E o Sr. Alcalde calado, deixando o tempo correr e ollando para outro lado.
  Nos últimos meses fixemos o seguimento da nosa denuncia na Fiscalía do Xuzgado de Mondoñedo e hai quince días informaronnos verbalmente que habería noticias en pouco tempo.
COLECTIVO POR NUESTRO FARO

Sostibilidade, unha palabra


  Hai palabras de moda. Na actualidade unha desas é ‘sostible’ (e as súas derivadas, como Sostibilidade). Moitas veces, o malo destas modas é que facendo ver e resaltando o que indica a palabra, banalízase o significado. As verbas trivialízanse, asumindo unha precisión imprecisa. Precisión de significado fixado; imprecisión de interpretación e cumprimento.
  Sostible. “Que se pode soster. Que permite preservar, manter e mellorar a calidade dos recursos e dos equilibrios naturais, así como velar polo futuro.”
Nunha interpretación ampla, de miras curtas, na que se acepta o ‘máis ou menos’, todo é sostible, pois difícil que unha única acción leve ó desastre ó planeta de xeito inmediato, e con que produza unha apariencia de utilidade, xa ‘se pode soster con aproveitamento’, facendo énfase sobre todo no do aproveitamento, non en quen se pode aproveitar. Polo contrario, dun xeito estrito, todo nos leva á morte e á destrución, de forma que a única vía sostible sería non facer nada, morrer antes da morte. Hai unha conciencia interior diso. E do outro. E unha infinita diversidade tamén sen límites precisos entre medias, que se aproveita para facer da capa un saio.
  Din que estamos nunha era ‘líquida’, que significaría algo así como que a substancia das ideas na actualidade pode fluír, cambiar da forma e trasladarse, aparentar cousas diferentes dun intre a outro. Esa visión dos tempos axuda a que as verbas aínda vallan menos, esquecendo aquel vello ‘din a miña palabra’ como valor do que responder. Non, hoxe non é así. E hai xente mestra no cambio de interpretación ou o axuste da realidade á interpretación elixida. Con patente de corso para as súas verbas e para as dos demais.
  Oficina de sostibilidade: hai máis de once anos, o 16 de decembro de 2008, aparecía unha nota do concello na que se difundía a consideración de Ribadeo de ‘municipio galego sostible’ pola Xunta, poñendo o acento en que grazas a elo e á axuda correspondente o concello podería ter unha cousa tal. 2020... e a oficina? Nin idea, non debía ser sostible despois do período da remesa de cartos asociada. Resultados? De que, de ‘sostibilidade a 12 anos vista’? Dende o daquela, ten xurdido a acción local polo clima, con Ribadeo como concello asociado, pero segue sen un carril bici nin aviso de accións coordinadas. O uso do coche privado é cada vez máis necesario para cada persoa, e cada vez máis lonxe do necesario para todas. Hai rutas a pé ó longo do concello, aínda que mais máis ben parecen teóricas ou virtuais, e por suposto, turísticas. A substitución de árbores á beira da ría é unha realidade estética, mentres os eucaliptos seguen con tranquilidade xeral. Dende entonces houbo un bonito muíño eólico no porto deportivo, multiplemente publicidado pero que nunca estivo enganchado para ningún tipo de subministro, ata que se desmontou. Iso si, os paneis solares na piscina, abordados tamén na nota de prensa citada, seguen instalados.
  Sostible é unha palabra. Para aplicación polas persoas, a sociedade ou o planeta. Un exemplo ben trazable no tempo dunha institución só indica iso: exemplificación dun feito, sen carácter didáctico adoctrinante. Pero si, a nivel persoal, o mesmo que comunitario no concello, parece que a liña pasa por ‘adaptarse e morrer’ en solitario fronte a ‘loitar e continuar’ en conxunto. Poñer unha cagadiña ben coidadosa aquí mentras os cans espallan cagadas pola rúa... Non podemos botarlle a culpa só ó fracaso do cumio do clima. Nin ó capital, aínda que impoña o sistema que nos leva ó desastre.
  Rematando o artigo, vexo que é confuso. Como a situación actual. Mirareino de novo, como necesitamos mirar a situación planetaria? Amañarei algo, amañaremos algo cara ó futuro? Quizáis haxa que tirar moitas cousas ó lixo (a reciclar) para salvar algo. En ambos casos.

20200108

Viaxar ás capitais... dende Ribadeo?

Hai unhas semanas aparecía na primeira dun xornal: 'Viaxar a capitais galegas en transporte público dende Lugo é unha odisea'. Coido que quen puxo o título non atoparía outro para poñer sobre o mesmo tema dende Ribadeo... a non ser que usara a palabra 'imposible'.
No interior do xornal, o título era 'Unha vila (case) incomunicada", e incluía infografía cos tempos, en tren ou autobús, en chegar ás outras capitais, a cada hora de conexión, e indicando se había enlaces ou non. A (case) incomunicación permitíalle ó xornal desdeñar comunicacións por tren con Vigo por ter mal enlace en Ourense.
Dende a costa vemos esas (case) incomunicacións como un luxo, un auténtico derroche que non podemos permitirnos. Vexamos como exemplo o caso de Ribadeo, deixando á beira do camiño solucións como a que plantea unha empresa de billetes por internet, facer a vixe a Lugo a traverso de bus e tren pola Coruña e Ferrol, ou ben en bus por Ponferrada e Oviedo.
Anda! Se non hai autobuses para ir ó hospital a Lugo! Ben, non é certo, sempre podes ir ata  estacion de autobuses de lugo, e logo coller un urbano... e sorrir mentres. E hai ata catro servizos de ida e outros tantos de volta (os días laborables, a partir de hora e media de duración de cada traxecto), que permiten pasar literalmente o día en Lugo. Se tes que ir ó hospital e estás delicado... bueno, iso é 'algo' diferente, xa te amañarás para chegar. Por outra banda, se es de Lugo e queres pasar o día en Ribadeo, mellor, procura onde durmir se ves en autobús.
Tren... coido que hai máis dun século que non se propón nin que exista unha vía férrea entre ribadeo e Lugo.
Pasemos á capital de Galicia. Se salgo ás 9 da mañá, podo estar de novo na casa en Ribadeo ás 10 menos cuarto da noite. Quédanme 5 horas e dez en Santiago! Claro que como chega ás 13:20 á estación de autobuses de Santiago, o de facer xestións non está nada doado...
Vale, imos ver á Coruña. Procuro e... xa teño a volta para os días de diario... e a ida? Non aparece!... pensándoo mellor, vou a Ferrol, que si que atopo algo directo de ida e volta, a FEVE: 4 posibilidades de ida e outras catro de volta a diario, todo un luxo que ata me permite estar entre as 10 da mañá e as sete da tarde na 'cidade departamental', tras tres horas de viaxe de ida e antes doutras tantas de volta. E de alí á Coruña podo ir ata en barco! Non sei o que durará funcionando a liña Ferrol-Xixón, pero mentres dure, aínda cos contínuos fallos no funcionamento por diversos motivos achacables en xeral á falta de inversión en mantemento, bendita sexa!
Claro que no caso de Ribadeo, extremo norleste da administración noroeste, sempre nos quedan Oviedo ou Xixón... cidades que por algo teñen a Ribadeo na súa esfera comercial, e aínda a pesares doutras tres horas ou catro horas de viaxe segundo o medio de transporte comunitario e horario elixidos, porque si, neste caso, ata se pode elixir!
Unha nota final: Xa non poño nada sobre ir ata Vigo ou Ourense. Por que? Adiviña!

20200104

Lembrando os sábados das pensións en Ribadeo

Xa hai tempo que se superou o ano das protestas polas pensións, tamén en Ribadeo, onde, aínda con altibaixos estacionais, a protesta non está no seu peor momento. E iso veume á cabeza ó ler unha nova no El Economista en internet (“Los jubilados reciben de media 1,36 euros de pensión por cada euro cotizado”). Cando lin o título, decidín ler o interior da nova a ver se me aclaraba máis. Detalles aparte (e tamén propaganda para meter as pensións privadas ata como obrigatorias), a nova cita un estudo do BBVA segundo o que, ós 12 anos de xubilado, xa se tería gastado a pensión de 40 anos de cotización (é dicir, por exemplo contando que estás traballando de xeito ininterrompido dende os 25 ós 65). Polo tanto, en números redondos, terás gastado todo o acumulado ós 77, co que, coa esperanza de vida case nos 82 anos, sae un gasto de case un 42 % máis. Se te xubilas ós 67, coa mesma data de falecemento, entón a cousa baixa por baixo dun 25 % 'extra'.
Non sei como fixeron eses cálculos no servizo do BBVA no que logo recomendan un sistema de pensións privadas obrigadas, pero non me saen as contas. Explícome: considerando que na miña vida laboral houbo momentos nos que os intereses andaban por riba do 6 %, se lle aplico ese interese á primeira retención debida á seguridade social, sae un valor ó cabo de 40 anos de máis de dez veces o inicial, co que case só cos réditos estaría saíndo a pensión actual... se non nos poñemos avariciosos e só consideramos a inflacción (e lembremos que a inflacción también é manipulable para que sexa favorable), remato de facer as contas cos datos de inflation.eu, e sáeme un valor superior ás seis veces o inicial. Considerando que o meu soldo se revalorizou unhas cinco veces, lévome a sorpresa de que durante a miña vida laboral o índice dime que perdín poder adquisitivo en troques de ir ganándoo (cousas dos anos da crise, coido). Pero como non íamos a iso, senón a botar contas sobre as pensións, para esgotar en 12 anos a paga gardada dos 40, resulta que me terían que reintegra unha cotización mensual de 3,3 veces a que me retiraban (en total, contando o retidado dende a empresa, que non aparece en nómina)
De calquera xeito, a cousa non está aí, senón que coido que está noutro lugar: en que dende o nacemento do sistema de pensións en España, o que se paga ós pensionistas ven saíndo das cotizacións dos traballadores en activo no momento. De aí que 'cando convén' as contas que se fan inclúen o número de traballadores en activo en relación ó numero de xubilados. E claro, se hai paro e soldos de merda, non hai forma de manter as pensións, nin tampouco os mesmos traballadores, que necesitan o apoio da caridade. Por contra, nos tempos de bonanza, fíxose unha caixa de resistencia que se rematou empregando para outras cousas. Un esquema visto máis dunha vez cando xente con certas ideas econḿicas chega ó goberno.
Teño esperanza de vivir aínda moitos anos e sei que un 'pequeno complemento' como pode ser a reintegración do roubado por corrupción, ou os 80 000 000 000 euros difuminados en axudas ós bancos (coido que eran máis, pero deixémolo así, as cifras bailan) poden axudar á caixa das pensións. Se poñemos 10 000 000 de pensionistas (non chega ben, pero vai en aumento) incluídas viúvas, orfos, incapacidades, etc, saen a 8000 € máis por cabeza só por este último motivo.
Ou sexa, abonda de botar contas. Non se trata de que 'os pensionistas vivan mellor que os traballadores', senón de que todos vivamos dignamente. E hai cartos. O que hai é que non ser mangantes, é dicir, non mangalos, senón xestionalos...

20191229

Aquí como en Viena 2019

Ribadeo, 28 de decembro de 2019. Non é unha inocentada. É o concerto da Banda Municipal de Música de Ribadeo, da nosa banda. Con algunha inocentada polo medio, si, como cando a presentadora sae a dicir -despois dun estrondo no interior- que o concerto se suspendía por unha caída do director nas escaleiras do interior do escenario.
Unha cita clásica en Ribadeo, tradición de Nadal e base social, cun auditorio Hernán Naval a tope e ó tempo, un ambiente entrañable, familiar, con risas no entramado como corresponde ó 28 de decembro, mais tamén con ballet como representación viva nalgunhas pezas, e a ledicia da música, en todas.
O concerto, con dúas partes, como xa é clásico. Unha primeira, innovadora, e unha segunda, tradicional. Máis un extra, neste caso, No belo Danubio Azul, e un remate, como mandan as edicións pasadas de Aquí como en Viena dende o primeiro así chamado o 26 de decembro de 1993, a Marcha Radetzky.
As obras da primeira parte, todas en primeira interpretación pola banda, estiveron dominadas pola mistura de épocas e lugares. Así, sucede por exemplo, no Bolero de Noël, mistura o Bolero de Ravel co típico canto de Nadal, con resultados sorprendentes, o mesmo que ocorre coas outras pezas.
Pero para min, a segunda parte, clásica, tivo un significado especial a causa da Marcha militr nº 1, opus 51 de Franz Schubert. E é que o 31 de xaneiro de 1992, o día da presentación da banda, na igrexa parroquial de Ribadeo, era a obra que abría o programa. É dicir, a primeira obra que interpretou a formación en concerto. Supoño que non sería o único en emocionarme. Non só porque había no auditorio máis dun músico participante naquela primeira actuación, senón pola interpretación escoitada.


Vídeo do Amencer de Así falou Zarathustra:



Vídeo de O segundo Vals:

20191228

María Vieites, novo Premio á mellor traxectoria profesional científica xove


Onte tivo lugar a X Reunión Galega de Xóvenes Investigadores no Extranxeiro. Nela foille entregado a María Vieites Díaz, investigadora no CERN e profesora na Universidade de Lausana, e ribadense, o Premio á Mellor Traxectoria Profesional Científica Xove.
O premio, para menores de 30 anos, foi concedido por AMIT – Gal, a Asociación de Mulleres Investigadoras e Tecnólogas de Galicia. A xuntanza desenvolveuse na Domus de A Coruña a instancias do Instituto de Investigación Biomédica de A Coruña (INIBIC)
María estudou no IES Porta da Auga, de onde pasou á Universidade de Santiago de Compostela, graduándose en CC. Físicas e facendo logo un Master en Física de partículas de altas enerxías, e a tese de doutoramento [Study of the B0 →ρ(770)0 K*(892)0 decay with an amplitude analysis of B0 →(π + π − )(K + π − ) decays] xa a cabalo entre Suiza e Galicia. Na actualidade imparte clase na École Polytechnique Fédérale de Lausanne, o que comparte coa investigación no CERN como Postdoctoral Researcher no grupo LHCb da Politécnica. Moi lonxe quedan xa os traballos para as feiras de ciencia de Ribadeo como os publicados nas 'actas de actividades' no IES Porta da Auga, como se pode ver no seu currículo.
--
Publicado tamén en https://fqribadeo.blogspot.com/2019/12/maria-vieites-novo-premio-mellor.html

20191226

sobre o borrador de Anteproxecto de Lei sobre dereitos de autoría e dereitos afíns no mercado único digital europeo

Por ser de interese xeral, a máis do particular para o blog, traduzo o documento Wikimedia España/Políticas Públicas/Consulta Pública 16 Diciembre (licenza Creative Commons recoñecemento compartir igual 3.0):

Opinión de Wikimedia en relación á consulta pública sobre o borrador de Anteproxecto de Lei sobre dereitos de autoría e dereitos afíns no mercado único digital europeo, pola que se incorporan ao ordenamiento xurídico español as Directivas UE 2019/789 e UE 2019/790
Este texto ten o propósito de contribuír a unha interpretación equilibrada e matizada da Directiva de Copyright no momento do seu transposición á lexislación española por parte do Ministerio de Cultura e Deporte. Os puntos de vista neste texto teñen o obxectivo de equilibrar e subliñar algunhas consideracións, incluíndo a protección dos dereitos das persoas usuarias, a aclaración dalgúns conceptos ambiguamente descritos na regulación ou a salvagarda do dominio público.

Foi enviado o 16 de decembro de 2019 ao Ministerio de Cultura e Deporte, seguindo o proceso de convocatoria de consulta pública anunciado na súa páxina web.

Contexto

O movemento Wikimedia traballa para preservar e recompilar o coñecemento e o patrimonio cultural e facelos libre e universalmente accesibles á cidadanía. No Estado español este movemento global atópase representado por varias organizacións formais e informais que actúan a nivel estatal, rexional ou temático. Tamén traballamos para empoderar ás persoas individuais no exercicio dos seus dereitos de acceso á cultura e o coñecemento. Neste caso, queremos poñer de manifesto nosa opinión con respecto a algúns aspectos a destacar da nova Directiva Europea que se debe adaptar á lei nacional.

Desde Wikimedia traballamos con distintos actores sociais, incluíndo bibliotecas, arquivos, museos, institucións gobernamentais e educativas. O noso obxectivo é facer que o coñecemento e a información sexan accesibles para calquera persoa de xeito libre e gratuita. Wikipedia é a nosa ferramenta máis coñecida e utilizada para alcanzar ese obxectivo, aínda que temos máis: Wikimedia Commons, un repositorio multimedia; Wikidata, a base de datos estructurados máis grande do mundo; Wikisource, unha biblioteca digital de publicacións en dominio público; e así ata outros 8 proxectos que permiten á sociedade liberar, estudar e compartir coñecemento en Internet.

Cabo destacar que Wikimedia, e en concreto Wikipedia, ten como un dos seus alicerces a correcta inclusión de referencias e o respecto absoluto ás licenzas e dereitos de autoría, exercendo en moitas ocasións un labor didáctica respecto diso entre a cidadanía. É a sociedade quen fai posible que todos estes proxectos (ou plataformas) funcionen. Son miles de persoas voluntarias (usuarios, segundo o texto da Directiva) quen están detrás da existencia desas plataformas e das organizacións que asinamos este documento. Foi esa comunidade de voluntariado a que decidiu crear unha organización sen ánimo de lucro para brindar apoio e impulsar os proxectos Wikimedia velando pola misión do movemento: conseguir que todas as persoas teñan acceso libre á suma do coñecemento e poidan contribuír á súa vez na súa construción colectiva, en calquera idioma e de xeito gratuita.

Wikipedia é o único sitio web entre os cen máis visitados a nivel mundial sustentado por unha organización sen ánimo de lucro. As plataformas de Wikimedia dependen do ecosistema de Internet. Durante os últimos anos quedou claro que as leis de dereitos de autoría da Unión Europea non están adaptadas nin á sociedade digital nin ao mercado único digital. Xurdiu un ecosistema de liberdade de expresión, pensamento e contidos; creatividade, innovación e acceso ao coñecemento; e, finalmente, a capacidade de acódelas usuarias non só de participar senón tamén de contribuír activamente no intercambio de información.

Este novo paradigma desafía profundamente os conceptos clásicos de dereitos de autoría. Desde Wikimedia estamos de acordo coa idea dun dereito de autoría modernizado para o mercado único digital. No entanto, durante as discusións e negociacións no proceso de redacción da Directiva dous grandes grupos de interese foron escoitados: por unha banda, a industria de contido ou a industria creativa, organizada desde fai décadas para protexer os intereses dos seus membros; polo outro, as grandes plataformas tecnolóxicas con ánimo de lucro, cos seus recursos financeiros e ganancias como principal impulsor. É fundamental que na fase de transposición da Directiva tamén se escoite unha terceira voz: a de quen crean este ecosistema digital tan aprezado, as persoas que son usuarias e creadoras de contidos na rede.

As organizacións firmantes, como entidades sen ánimo de lucro que traballan polo coñecemento libre, representamos ás persoas que len, participan, crean, comparten e distribúen información e contido: os usuarios, segundo a Directiva. Sen esas persoas Internet carece de sentido e, polo tanto, deben ser tidas en conta polo corpo legislador á hora de implementar a Directiva.

O considerando 2 da Directiva sobre dereitos de autoría aclara que esta regulación debe estimular a innovación, a creatividade, o investimento e a produción de novos contidos, tamén na contorna digital. Ademais, debe contribuír ao obxectivo da Unión Europea de respectar e promover a diversidad cultural, ao mesmo tempo que pon en primeiro plano o patrimonio cultural común europeo. As persoas que son usuarias de Internet non son receptoras pasivas de contido digital, senón co-creadoras que participan, crean, comparten e difunden información, contido e cultura. Para cumprir co considerando 2 na implementación da Directiva á lexislación española débese garantir o dereito de usuarios e usuarias a unha Internet libre, aberta e neutral. Tendo isto en conta, algúns apuntes ao articulado da Directiva son necesarios. A nosa opinión susténtase en e apoia as guías de transposición realizadas por Communia (The European Thematic Network on the Digital Public Domain). Tratamos de resumila a continuación.

Artigos 3-4
Os datos como xerme da innovación

Os artigos 3 e 4 tratan sobre excepcións na directiva que teñen o obxectivo de favorecer a minería de datos e textos en Internet. No primeiro caso, a excepción é específica para a contorna científica; mentres que no segundo a excepción ten carácter xeral; sendo contemplados para ambos casos usos tanto comerciais como non comerciais. Ditas aproximaciones son clave no desenvolvemento de solucións baseadas en recoñecemento da linguaxe e na aprendizaxe automática, tecnoloxías que hoxe en día xa marcan o liderado digital a nivel mundial.

As maiores barreiras para a minería de datos son de carácter técnico. Consideramos que os mecanismos de acceso a obras protexidas por medidas técnicas a miúdo non foron suficientemente probados e a miúdo requiren un investimento de tempo excesiva por parte de acódelas usuarias, quen frecuentemente non reciben unha resposta ou asistencia razonablemente áxil cando o seu acceso ao contido é denegado pese a ter o dereito legal a iso. Así pois, é de vital importancia que calquera incidencia ou problema experimentado por quen intentan acceder a contido protexido por medidas tecnolóxicas sexa resolto nun tempo prudencial.

Finalmente, tanto a excepción para minería de texto como a excepción para minería de datos non especifican como deben compartirse os resultados da minería de datos. A maior parte dos datos que as persoas dedicadas á análise e a ciencia de datos desexan compartir non poden ser substituídos de ningún modo pola obra orixinal suxeita a dereitos de autoría, pois esta foi reelaborada, trátase de datos derivados e non poden ser sometidos a ingeniería inversa para crear de novo a obra suxeita a dereitos de autoría.

Artigo 5
Por un soporte á educación e á formación que poida responder aos tempos actuais

No artigo 5, a lexislación europea trata de harmonizar o panorama legal no ámbito educativo requirindo aos Estados membros que implementen nas súas leis o mesmo conxunto mínimo de dereitos para actividades docentes no ámbito digital e transfronterizo. Desde Wikimedia quixésemos animar a abrazar a colaboración internacional na rede e as necesidades de formación continua actuais para estender a excepción cando os usos contemplados sexan asumidos tamén por plataformas de acceso aberto coa devandita vocación e institucións científicas ou culturais que, aínda que non teñan a educación como obxectivo principal, si estean xa incorporando a formación como parte do seu compromiso social.

É
importante que os equipamientos educativos, profesorado e alumnado non se vexan forzados a retirar a súa confianza na excepción cando as persoas que detentan dereitos pasen a comercializar licenzas que abasten os mesmos termos de uso cubertos por esta. Atopámosnos/Atopámonos ante unha oportunidade para ofrecer dereitos educativos a todos os equipos docentes e comunidades estudantís nunha ampla variedade de contornas de educación formal e informal.

Artigo 6
Permitir accións efectivas de preservación do patrimonio cultural

O artigo 6 da Directiva obriga aos Estados membros a incluír nas súas respectivas lexislacións unha excepción aos dereitos de autoría e dereitos relacionados que permita a elaboración de copias digitales con fins de conservación ou preservación de bens patrimoniales custodiados nas coleccións de institucións dedicadas ao patrimonio cultural.

Aínda que o artigo atópase alineado cos valores do movemento Wikimedia e a actual lei de propiedade intelectual contempla a posibilidade de digitalizar bens con fins de conservación, é desexable que a transposición deste artigo aporte claridade na definición do concepto de copia digital de conservación ou preservación.

Artigo 7
Ningún contrato ou protección tecnolóxica deben coartar os usos permitidos pola lei

O artigo 7 estipula que ningún contrato, non importa onde sexa asinado, ha impedir o acceso aos recursos garantido polas excepcións que se expoñen nos artigos 3, 5 e 6 (minería de datos e textos no ámbito científico, casos educativos e legado cultural). Ademais, o artigo 7 tamén estipula que ningunha medida de protección tecnolóxica ha impedir os usos permitidos por esas excepcións e pola excepción prevista no artigo 4 (minería de datos e textos para calquera propósito).

Desde Wikimedia recoméndase a implementación dunha norma xeral aplicable a todas as excepcións de dereitos de autor que xa están contempladas na lei de propiedade intelectual (incluíndo aquelas que protexen usos garantidos pola liberdade de expresión e artística como a parodia ou o pastiche) e todas as excepcións mencionadas na Directiva (incluíndo aquelas previstas nos artigos 4 e 8) para:

1.protexer cada unha das excepcións de obrigacións contractuales, e
2.asegurar o dereito de acceso e uso de contido protexido con medidas tecnolóxicas baixo calquera excepción, incluíndo aquel contido ao que se accedeu grazas a unha licenza.

Ademáis, recomendamos unha implementación que asegure que, ante calquera situación de bloqueo mediante medidas tecnolóxicas ao uso lexítimo previsto por unha excepción, esta poda resolverse coa maior celeridade posible sen haber de recorrer aos tribunais, feito que acaba tendo un efecto disuasorio ao acceso a eses datos.

Artigos 8-11
Fomentar a valorización e visibilidad das obras fóra de comercio

Os artigos 8-11 da Directiva teñen como obxectivo facilitar a digitalización e difusión en liña de obras que xa non se atopan dispoñibles para o público xeral por medio das canles comerciais habituais, sexa porque a súa traxectoria neste ámbito extinguiuse, sexa porque nunca transitaron por el. As beneficiarias destes artigos son as institucións ou organizacións dedicadas ao patrimonio cultural entendidas nun sentido amplo, tal como indica o considerando 13 da Directiva: poden beneficiarse deste artigo todas aquelas institucións ou entidades que preservan, conservan e poñen ao alcance do público coleccións de todo tipo de materiais, sexa con fins divulgativos, educativos, de investigación ou de difusión.

Ante o horizonte prometedor que traza este conxunto de artigos, é preciso que desde o Ministerio se organice unha mesa de diálogo específica entre representantes de todos os ámbitos do sector cultural, incluíndo representantes de institucións dedicadas ao patrimonio cultural, organizacións de xestión de dereitos e detentores de dereitos. Consideramos que a súa opinión sobre das condicións nas que unha obra pode ser considerada como fóra de comercio (fixando, por exemplo, unha data límite a partir da cal unha obra deixa de transitar polo circuíto comercial) debe ser escoitada e tida en conta.

Artigo 14
Garantir salvagárdaa ao dominio público

A protección que o artigo 14 supón para o dominio público garantirá que as reproducións de obras cuxos dereitos de autoría teñen expirado permanezan sen dereitos, ata cando se digitalicen. Esta provisión mellora a accesibilidad ao coñecemento e o patrimonio cultural por parte da sociedade con respecto á lexislación vigente no Estado español. O artigo 14 asegura que as reproducións de obras en dominio público non poderán protexerse con dereitos de exclusividade e, como resultado, pon barreiras ao fenómeno coñecido como "peche do dominio público". Propiciará a digitalización do noso patrimonio cultural e desde Wikimedia celebramos este primeiro intento para protexer o dominio público por parte dunha lei europea.

Alentamos ao Ministerio a incluír explícitamente esta provisión no texto de transposición da Directiva, clarificando o que se estipula no texto europeo: unha vez a obra orixinal entra no dominio público os dereitos das reproducións fieis, incluídos os das digitalizaciones, tamén han expirar. É importante aclarar que este precepto aplica ás reproducións fieis, independientemente de se tiveron lugar antes ou despois de que expiraran os dereitos da obra orixinal.

Artigo 15
Defender o acceso á información e a verificación de fontes

A transposición do Artigo 15 debe respectar o dereito de acceso á información. A capacidade para comprender o contido en Internet está estrechamente vinculada coas ligazóns enriquecidas. Estas deben incluír descricións e fotografías para fomentar o acceso á información. Sen eses datos, sería moito máis difícil navegar en Internet. Por iso é importante definir un punto de partida para entender cal é a duración ou a cantidade de contido que se atopa exenta baixo a permisión de uso para "extractos moi curtos".

Tamén é importante garantir o dereito a compartir e distribuír blogs e contido de revistas científicas e académicas en liña que non poden ser tomadas como publicacións de medios e xa que logo deben ser explícitamente mencionadas como exentas. De non facelo, estableceríanse unha serie de obstáculos para a difusión de artigos científicos e académicos, e tamén dificultaría a procura de información verificable online, afectando ao dereito de acceso á información. Ter acceso á verificación de fontes de información de calidade é imperativo para loitar contra as noticias falsas en liña.

Finalmente, o Artigo 15 xera unha nova capa de dereitos exclusivos por encima do copyright que protexen contidos non orixinais. Instamos ao Ministerio a trasvasar todas as excepcións e limitacións nacionais contempladas para os dereitos de autoría a esta nova capa.

Artigo 17
Evitar o bloqueo preventivo

O Artigo 17 e as medidas propostas sobre filtrado de contidos foron, sen dúbida, as máis polémicas durante as negociacións da Directiva. Desde Wikimedia mantivemos unha posición moi crítica porque pensamos que é necesario velar polos dereitos das pwesoas usuarias, sen as cales non habería contidos en Internet.

De momento, as medidas para implementar este artigo aínda están sendo revisadas pola Comisión Europea en consultas con comités expertos. Instamos ao Ministerio a esperar a que as guías de implementación resultantes destas reunións sexan publicadas para poder facer unha transposición en liña cos últimos acordos relativos ao debate europeo.

É crucial atopar un equilibrio que protexa as persoas usuarias na transposición á lexislación española e protexer tamén o acceso ao coñecemento fronte a ferramentas que non distingan se un determinado contido recae nunha limitación ou excepción. Desde o noso punto de vista, o Ministerio debe garantir na súa transposición que non se dean casos de contido legal retirado das plataformas.

Han de poñerse baixo a mesma consideración o establecemento de medidas efectivas para bloquear contido ilegal como o desenvolvemento de mecanismos para evitar que aquel contido legal -sexa de nova creación ou derivado lexítimo-, non acabe bloqueado por posibles fallos dos sistemas de filtrado automático. Pola contra, propiciaríase un ecosistema digital no que contidos de natureza satírica ou paródica (entre outros) puidesen ser retirados de xeito preventivo, afectando á liberdade de expresión da cidadanía europea na rede e contravindo o considerando 70 da Directiva.

Para rematar, desde Wikimedia consideramos que a salvagarda dos dereitos de persoas usuarias debe protexer por defecto os usos das excepcións e as limitacións da lei. As persoas usuarias deben dispoñer de oportunidades significativas para reafirmarse nos seus dereitos, e a carga de contido debe permanecer dispoñible para o público ata que non se determinou que un uso ciertamente infrinxe a lei.

Organizacións asinantes:

Wikimedia España
Asociación inscrita no Rexistro Nacional de Asociacións de España: Grupo 1, Sección 1, Núm. Nacional 597390 con CIF: G-10413698.

Amical Wikimedia
Asociación inscrita no Rexistro de Asociacións da Generalitat de Cataluña, núm. 43169 con CIF: G-65105082.