Crónica dunha noite ...

"haciendo vida diurna normal, despierto de día y dormido de noche. Así que a eso de la una o las dos de la madrugada el cuerpo se extraña no solo de no estar durmiendo (...) y te manda señales que dicen: ¿pero qué haces? anda, vámonos a dormir... y tú le respondes: hoy no podemos (...).
El segundo bajón viene a eso de las cinco; a esa hora el cerebro ya solo puede llevar a cabo tareas mecánicas, está cansado y sólo da para mínimos, y el cuerpo, más cansado todavía, (...)"
... de traballo dun astrónomo.
... So dos astrónomos?

¿POR QUÉ A VOLTAS CO GALEGO?

Pancho Campos Dorado

Logo de ler o panfletillo, que en La Comarca del Eo Nº4680, nos larga o Sr. Luis García de Presno (non de Ribadeo? polo tanto non galego?) quedo abraiado lendo as súas verbas e diatribas que escupe en contra da nosa Lingua Galega e a favor da chorrada bilingüista que se está a establecer na nosa terra, en contra de todo canto decreto, lei ou acordo que está firmado, incluso polos que hoxe rixen a Xunta. Non quero perder o tempo en buscar as ordenanzas o respecto, para enumeralas eiqui, pois pode atopalas calquera buscando nas páxinas web da Xunta.
Só quero contestar por tempos, a tamaña indignidade que só un Bocanegra pode concebir da nosa Lingua Galega:
1) E insultante que un individuo da túa talante queira darnos leccións de demócracia os galego-falantes... do que “temos” ou “debemos” de falar... ¿pero tí quen te crees que eres para expresarte así? ¡que si impoñemos unha ou otra linguaxe os do BNG...! Mira, amiguiño, ti foches deses beneficiados de traballar nun Concello Galego como é o de Ribadeo, mal que che pese, porque entre outras cousas, sabes falar galego, pois é imprescindible que todo o mundo que traballa na Administración Galega, fale galego... o idioma de Galiza.
2) Por outra banda, “Nunca máis” foi un movemento algo sin parangón en Galiza, o lazo de unión entre un pobo con sentimento e a súa terra. Fracaso estrepitoso? mire vostede: nunca se recordan manisfestacións tan multitudinarias en Santiago nin en Madrid de máis de 100.000 galegos e galegas, nono olvide... a causa da indignante catástrofe do Prestige... e todos a unha... falando en galego... o idioma de Galiza ¡mire vostede que cousas! ¿eh?. Eu estiven nas dúas e tódalas consignas foron gritadas en galego... nono esqueza... só os mamarrachos que incordiaban na manifestación falaban en castelán... nono olvide, incluso había unha pancarta de xente da Coruña que nos fixo estremecer, sentirnos galegos para sempre, xamais...amén... cheos de orgullo, de vivir aquel momento...de estar alí... e ¿sabe que rezaba?: “Castelao...os galegos xa estamos aquí” ¿Cantas veces habería soñado Castelao, con que os galegos nos manifestáramos en Madrid, en favor da Nosa Terra? ¡Pois alí estabamos...!
3) Na manifestación de octubre en Santiago en pro da Lingua Galega habería unhas 50000 persoas, entre as que tamén me atopaba... e comentar vostede, que en Galiza eso é un fracaso estripitoso, e simplemente non coñecer o pobo galego, ou ser un mentiroso.
E a mini-manifestación de Santiago a favor do bilingüismo, encabezada por Rosa Diez (¿non tiñan “os bilingüistas” a ninguén máis galego, para arrear persoal.?) non sei como se desenrolou na rúa... pero debeu ser bastante tranquila pois que sepamos, non houbo detidos... e eu non fun, para corroboralo e os do BNG seguro que tampouco apareceron por alí, pero en cambio sí vin con amargura pola TV, (pois a min hai cousas que sí me afectan) que en unha das pancartas “pacifistas polo biligüismo” estaba rotulado algo así como qué “O galego e a linguaxe para falar coas vacas”, e eu contéstolle desde estas queridas páxinas, a tal Rosa e o resposable de política linguistica da Xunta e a vostede: “Muuuuuuuuuuu”
4) Continuando o súa perorata, sobre dos comerciantes en Galiza... pois eu creo que deberan por si mesmos, sin necesidade de imposición algunha... de anunciar os productos en galego, pois eso é algo que a todo o mundo nos gusta... que nos coñezan polo noso nome, non polo traducido... (imaxínese o meu nome: Francis Joseph Fields Golden... manda truco ¿non lle parece?), pero menos mal que de feito os grandes comerciantes de Ribadeo, teñen a amabilidade de rotular os seus productos en galego é en castelán... o que nos honra, xa que a maioría son de mui fora de Ribadeo e os que nono fan así... ¡bueno! véndenlle a xente como vostede... ¡a min non!
4) Dice vostede “O castelán está arrinconado en Galiza”. Mentira. Eso é unha indecente falacia fácil de descubrir, abrindo calquera dos periódicos de Galiza, e contando o número de páxinas en galego (atopa algunha?) e o número de páxinas en castelán (todas). Podemos tamén escoitar as emisoras de radio locales, e fixarnos cantas ¿horas? se emite en galego e cantas en castelán... por tanto editan e falan para castelans.
5) Vostede escribe “a los nacionalistas cuanto más se les da más quieren”. Esa expresión denota claramente o seu espíritu democrático, do que se “empapa” unhas líneas atrás, e do que está alardeando desde fai meses en este semanario. Pois verá, os nacionalistas non necesitamos que nos den nada, nós esiximos os nosos dereitos, nós non precisamos mendigar nada, nós somos demócratas de feito é pelexamos polos nosos dereitos día a día. Naide nos dá nada, e menos xente coma’de vostede. E paso a explicarlle o que é Estado de Dereito, pois vexo que non ten nin idea do que dice, e sin que lle sirva de precedente, pois eu non dou clases...:
“O Estado de Dereito é señal inequívoca de unha sociedade civilizada, donde a independencia e dignidade de cada cidadán baséase na existencia de un “goberno de leis, non de homes”. Valores como a certeza e a seguridade xurídica son centrales no contexto de apoloxía do Estado de Dereito” (Neil McCormick, “Retórica e Estado de Dereito”. Universidade de Edimburgo)
Os partidos nacionalistas tratamos de seguir desenrolando a Constitución Española de 1978. Pero claro, eiquí estamos acostumbrados a en vez de esixir dereitos legales a ver a un Manuel Fraga “abrindo a chequera” para pagar os afectados do “Prestige”...¿desde cando era a “chequera de Fraga”? ¿non sería máis ben, a de todos os contribuientes? ¡claro vendo o que hai por aí!... como dice vostede: “é cojonudo, perdón”
A algunhos por non comulgar con rodas de muiño, chámanos vostede “iluminados”. ¡Magnífico talante democrático! pero o que non debe engañarse debe ser vostede, pois afírmolle e reitérolle que algunhos nacionalistas loitamos por ser unha federación de estados, polo tanto é necesario ser nación ou estado independendiente. Naturalmente, como cualquer fillo de veciño de este global estado español. ¿Ou vostede cando ten reunión no seu bloque de veciños, non ten a independencia suficiente para expresar o que quer para o seu fogar, ou déixalle meterse o veciño do quinto ou o do terceiro a instalarlle as lámparas no seu salón ou na súa cociña? ¿non pode expresar a súa propia opinión, e non pode poñer voste as que lle gustan? –¿Non? -¿e non se sinte asovallado por iso, de que nunca respeten a súa propia opinión na asamblea? ¿ou anda o dictado do que lle dicen e lle impoñen os que o pisan, xa non só o seu veciño, sinon o que diga calquera ente extraño o seu fogar? Diráme vostede. ¡A min non me pisa naide!... Minte. ¡A vosté písao tódolos días a súa propia conciencia!
6) A “Mesa pola Normalización Lingüistica” (da que tamén da a “casualidade” de que son socio ¿será porque son demasiado galego? ou como di a xente coma vostedes, un “galego cerrado e iñorante”?), pois sí, a Mesa tamén está en contra de reformar o Decreto da Lingua Galega. ¿Que ten esto de malo?... ¡estar en contra do desmembramento deste noso pobo outra vez máis!... por outra banda si o BNG perdeu as eleccións ¿que ten de malo? perdéronse no xogo democrático e xa está, antes as perderon vostedes, e as volverán a perder...¡seguro! ¡e de novo, non saberán perder democráticamente!... e nós volveremos a presentarnos unha e outra vez ata que sepamos concienciar os nosos cidadans.. ¡e gañar..! ¡nono dude..! ¡seguro gañaremos un día... ¡quizáis eu nono vexa pero... aínda que hoxe se pense que a opinión maioritaria ten razón, pode ser errónea tal opinión... pois a Terra, durante centos de anos todo o mundo decía que era plana e..¡coido que non era verdade...! ¿pero algunhos o millor aínda o dudan...?
7) O de falar galego, na súa casa, é posible que sexa concebido como cousa da “tropa”, na miña casa sempre foi un orgullo falar galego... galego como o falan dende fai máis de quinientos anos os Campos de Folgosa, os Dorado de San Miguel e eu... dende algunhos menos, e mire vostede estiveron entre unhos e outros como emigrantes en Cuba máis de un século... e cando foron vindo, seguían sabendo falar galego... e viñeron en moi distintas épocas da historia... e seguramente incluso, falando un galego máis entrañable e máis enraizado que cando se foron...! sempre estivemos orgullosos de todo o da Nosa Terra.
¡Pero estóu empezando a extrapolar, hacia o resto da cidadanía galega, a súa forma de pensar, e empezo a crer fervientemente, que é tal o grado de “vasallaje” que temos impregnado na ialma ante os reinos hispanos, que somos un pobo que podemos desaparecer do mapa... e non se vai enterar ninguén! O noso pobo galego e moi duro consigo mesmo e é incapaz de apreciar o seu, sendo capaz de facerse moito dano, pois un pobo que non se quere a sí mesmo, e non aprecia as súas propias costumes, non perdura, morre de noxo hacia sí mesmo... a min non me gusta o que se reflexa no espello de unha burguesía galega estúpida e inexistente... ¡os valientes deste pobo... quedaron na emigración! e os que estamos aquí... non temos ningún dereito a perder e a esquecer as nosas raíces; e remato con un lamento de amargo sentir, que comparto desde a primeira a última sílaba con Rosalía:
“Probe Galicia; non debes
chamarte nunca española,
que España de ti se olvida
cando eres ¡ai! tan fermosa”

Por Porcillán, observando

Pode que a estas alturas xa sexa máis práctico, en troques de falar de Porcillán ou de Figueirúa, falar do porto deportivo. Sen confusión de étimos e variación de verbas ó longo do tempo. Sinxelamente, unha substitución.
Onte houbo unha asamblea do C.N. de Ribadeo, a sociedade que controla o porto deportivo. Polo momento non sei máis que a convocatoria e que foi numerosa, pero non o seu desenvolvemento. O que si, onte estiven pola zona e tomei algunha foto.
As primeiras que aparecen son da obra que se está a facer en toda a zona do porto deportivo, na que xa esta'arrincada a antiga superficie e cortado o tráfico. Por certo que se o outro día (xoves?) protestaban na radio que non se avisara para sacar os coches do interior de cultivos Mariños, onte non había ningún dentro, e non me pareceu difícil o sacalos pois non é grande o desnivel na saída.
A seguinte é de Mirasol, onde onte se apilaban pedras que segundo me responderon son de ambos portos, pois en ambos se está a remover o chan. Nun, para proporcionarlle unha horizontalidade ó peirao que mellora a funcionalidade do porto. Noutro, par substituír o chan, sen saber moi ben por que. As pedras considero que estaban ben, pero evidentemente hai quen non o pensa así, ou que pensa que a zona estaría mellor doutro xeito. Por certo, que preguntei asemade sobre óde ían ir a parar as pedras alí almacenadas, e dixéronme que se ían reutilizar. O que non me quedou claro é ónde, pois en Mirasol se se pretende alisar o chan, as pedras non sirven, e en Porcillán se xa estaban postas e as sacaron...
A foto seguinte é o que posiblemente será futuro bar / terraza do club náutico, despois de ser rexeitado hai pouco o seu proxecto de facelo sobre a beiramar. A terraza si parece un bo sitio para pasar o tempo, co único inconvinte de salvar un desnivel dende o peirao (eso si, menor que o que salva o ascensor da Atalaia...)
O basamento da farola aporta a foto do detalle de como estaba o chan na zona. Coido que se pode apreciar abondo ben, aínda que hai que precisar que non en tódolos sitios o basamento era o mesmo.
Outra foto é unha figueira fronte ás Figueiras. O que fai a natureza cando se lle deixa: despois de facer o paseo marítimo alfonso D. Rodríguez castelao, a súa fachada nesta zona quedou en pedra. pouco a pouco foise enchendo algún lugar con terra e materiais diversos, mesmo pequenos aportes doutras obras. O caso é que neste momento pódese ver unha árbore no mesmo sitio que ocupaba antes a rada portuaria.
De natureza tamén son as outras fotos, ceos sobre Ribadeo nunha foto onde non se aprecia o estado de ruína da vella aduana, pasando a ser un elemento decorativo máis, e a ponte e a entrada da ría dende a terraza do C.N.

Para os contedores

Hai tempo que andaba na procura dunha foto como a que deixo hoxe. Pódese comparar o espazo desaproveitado nos cobrecontedores de Ribadeo e nos de Allariz, na foto. E polo tanto, a diferencia de suxección, a diferente orde visual e o aproveitamento de espazo por fóra. Aaparentemente, son iguais. Pero hai unha non moi grande diferencia de tamaño. Evidentemente, os de Ribadeo saen perdendo.

Mitando preto

Foz está preto, a 25 km de Ribadeo. E onte sucedeu algo que ninguén esperaba: o cese nos cargos municipais dunha mersoa, Cancio, que levaba 14 anos traballando en política. Traballando quere dicir alomenos que era dos que se vía sempre dun xeito ou outro en cousas do concello, ou cargos visibles a nivel superior, na prensa diaria. Cesouno o alcalde, do seu partido e de quen ata hai pouco, moi pouco, era a súa man dereita. Parece ser que o alcalde flirteou con non presentarse ás eleccións, ó que Cancio respondeu co amago da súa candidatura. Vendo tan preto un opositor posible e con gancho, a resposta non se deixou esperar: adiós.
Hai non tanto tempo, en Ribadeo deuse un caso con certa semellanza, o de Paco Rivas no mandato de José Carlos. Daquela as cousas non estaban tan marcadas, tanto porque Paco non levaba tanto tempo visible en política como porque máis que unha reposición de xefe o que se buscaba era máis ben a posición de segundo. En calquera caso, o dicir que estaba alí de xeito independente, sen sobmeterse estreitamente ó xefe de filas costoulle o futuro político inmediato. Hoxe está claro que os votos que obtivo despois de formar unha candidatura independente podían ter servido para que o seu partido orixinal tivera a alguén (el ou outro) sentado na alcaldía. E iso que tardou en poñerse de novo na escea política (ou non o deu feito antes ou non quixo facelo antes). Mentras, con acerto ou desacerto, segue estando presente na política municipal con moito movemento e disposto a seguir adiante, ó que se ve. En Foz, verase o rumbo que toma o tema, pero en Ribadeo está claro o que foi e o que é; pode que non tanto o que será, despois de observar nas estatísticas o que lles pasa ós independentes tras presentarse ás eleccións municipais, aínda que teñan éxito de primeiras e resistan o tirón das segundas eleccións: o perigo de queimarse bregando é moito maior que cando se dispón dun equipo de partido detrás, e a perda de apoio de non conseguir un papel visible como cabeza de goberno municipal ou bisagra maniféstase mediante unha maior erosión de voto. Asemade, as tentancións que sofren os partidos para atraer ós independentes con éxito tamén son maiores, como valor seguro, que as fichaxes novas de descoñecidos políticos. Non obstante, a medida que se achegan as eleccións, o camiño vaise aclarando e non parece pasar pola fichaxe.
Parece unha contradicción con que sexa moi convinte, alomenos de cando en vez, a presencia de independentes para o mellor funcionamento das institucións. Pero manifestamente, non o é.

A banda ancha ven pola vía estreita

Achégase a banda ancha ás parroquias. Ou alomenos, preténdese que se achegue. Os cartos, da reserva da Biosfera do Eo e Terras de Burón. O método, a empresa privada.
Ata aquí, vale.
Que vai supor? Que puntos atrasados na implantación de acceso a internet se poñan ó día. Pero non que se poñan por diante. Non a gratuidade da que falaba hai pouco aquí en relación coa Guarda (Pontevedra). Si a subvención dunha empresa privada por un organismo público. Das condicións parece que se falará máis adiante.
Si se da un paso adiante: vese a necesidade da infrastrutura de comunicacións electrónicas.
Un dato máis: a idea parte, parece ser, da chegada do cable á Veiga. Estaba previsto para Ribadeo, por R, pero do que se fala é da chegada antes á Veiga. Será un erro? De calquera xeito, a empresa galega é unha das dúas consideradas (amplo espectro para elixir), sinal de que a chegada dela a Ribadeo non está lonxana a pesar de todo, e que a poboación terá pois unha posibilidade efectiva de elección no tema de subministro de telefonía fixa e internet, fora da rede de telefónica.
Pouco a pouco, vaise achegando a modernidade.

Manifesto "En defensa dos dereitos fundamentais en Internet"

Ante a inclusión no anteproxecto de lei sobre a economía sustentábel das modificacións lexislativas que afectan o libre exercicio das liberdades de expresión, de información e o dereito de acceso á cultura a través de Internet, os xornalistas, blogueiros, usuarios, profesionais e creadores de Internet manifestamos a nosa firme oposición ao proxecto, e declaramos que ...

1 .- Os dereitos de autor non poden estar por riba dos dereitos fundamentais dos cidadáns, incluíndo o dereito á privacidade, a seguridade, a presunción de inocencia, á tutela xurisdicional efectiva e a liberdade de expresión.

2 .- A suspensión dos dereitos fundamentais é e debe seguir sindo unha competencia exclusiva do Poder Xudicial. Nin un peche sen unha sentenza. Este anteproxecto, ao contrario do disposto no artigo 20.5 da Constitución, pon en mans dun corpo non xudicial, un organismo dependente do Ministerio de Cultura, a potestade de poder impedir o acceso dos cidadáns españois a calquera páxina web.

3 .- A nova normativa vai xerar inseguridade xurídica en todo o sector tecnolóxico español, prexudicando unha das poucas áreas de desenvolvemento e futuro da nosa economía, dificultando a creación de empresas, introducindo barreiras á libre competencia, e trabando a súa expansión internacional.

4 .- A nova lexislación proposta ameaza aos novos creadores e dificulta a creación cultural. Coa Internet e os sucesivos avances tecnolóxicos democratízase drasticamente a creación e emisión de todo tipo de contidos que xa non veñen principalmente das tradicionais industria culturais, se non de moitas fontes distintas.

5 .- Os autores, como todos os traballadores teñen dereito a vivir do seu traballo con novas ideas creativas, modelos de negocio e actividades relacionadas coas súas creacións. Tentar de soster con modificacións lexislativas unha industria anticuada que non sabe adaptarse a ese novo
ambiente non é xusto nin realista. Se o seu modelo de negocio baséase no control das copias dos traballos e na Internet non é posíbel sen violar os dereitos fundamentais, haberán que atopar un outro modelo.

6 .- Cremos que as industrias culturais precisan para sobrevivir de alternativas modernas, eficaces, credíveles, accesíbeles e que atendan os novos usos sociais, en vez de limitacións tan desproporcionadas coma ineficaces para o fin que afirman perseguir.

7 .- Internet debe funcionar libremente e sen interferencias políticas patrocinadas por grupos que buscan perpetuar modelos de negocio obsoletos e impedir que o coñecemento humano siga sindo libre.

8 .- Demandamos que o Goberno asegure por lei a neutralidade da rede en España, ante calquera presión que poda ocorrer, como un marco para o desenvolvemento dunha economía realista e sustentábel para o futuro.

9 .- Propoñemos unha reforma real dos dereitos de propiedade intelectual co fin de: retornar á sociedade o coñecemento, impulsar o dominio público e limitar os abusos das entidades xestoras.

10 .- Nunha democracia as leis e as súas modificacións deben ser aprobadas despois do debido debate público e de ter consultadas todas as partes implicadas. É inaceptable que se fagan modificacións lexislativas que afectan os dereitos fundamentais nunha lei non orgánica e que trata de outro tema.

Este manifesto, feito de xeito conxunto por varios autores, é de todos e de ninguén. Publicouse en multitude de sitios web. Se estás de acordo e queres sumarte, difúndeo por Internet.

Dispoñible en inglés, catalán, castellano e asturiano.
(a imaxe, de Eneko/20 minutos.es, lic. CC)

De urbanismo

Parece que a actualidade vai por parcelas, segundo (e seguindo) modas, quizáis disparada por algunha nova particular.
Este fin de semana saltou á palestra a orde de derribo de 50 viventas na Guarda, e pode que ese sexa o motivo de que a actualidade ribadense hoxe esteña dominada polo urbanismo, despois dun pequeno acicate local onte: a comunicación do concello do mantemento por parte do alcalde dunha xuntanza en Santiago sobre ... urbanismo, claro. O terreo xa estaba aboado: aínda foi titular onte que o PSOE considera que se está a retrasar o PXOM, e estes días anda rondando o tema do estado da torre dos Moreno.
Onte saltou nunha radio a nova de que o xulgado obriga ó concello a derribar o exceso de altura do edificio da r/Irmáns Moreno Ulloa antes de catro meses. O alcalde di que non recibiu nada ó respecto, e lembra que ninguén quixo efectuar a obra. A este paso, será unha brigada dunha institución pública (presumiblemente, a Deputación) quen se encargue do tema. Unha cuestión que sobrepasa os dez anos de antigüidade, pois a primeira orde de eliminación de alturas dictouna José Carlos Rodriguez Andina no 1998, segundo a prensa.
Sobre mantemento dunha edificación vetusta, moito máis vetusta neste caso, vai outro tema: a aduana vella terá un pequeno remedo para evitar a súa total caída, despois do desplome de parte do teito, ó dar permiso Patrimonio para a actuación. De novo, ó igual que no caso da torre dos Moreno, non se sabe ata que punto servirá para deter o deterioro do edificio, pero alomenos eliminará o perigo inmediato. de calquera xeito, a actuación realízase despois dunha primeira multa de 2 000 € ós propietarios dun edificio emblemático e en venta, que ó paso actual tendían a quedar sen ter que vender.

Etamén de autorizacións vai outra, a dada por un xulgado a Gervasio Cao para construír no edificio sinalado pola curz na foto do Sigpac, á beira da Capela da Orde Terceira e fronte do mercado. Xa levaba anos querendo construír aí e estaba anunciado por un cartel na súa fronte. Agora poderá, sempre que a Xunta non recurra. Se alguén mira a nova na prensa, que se fixe nos motivos de razoamento.

Érase unha torre...

Cando en Ribadeo se fala da torre, estáse a falar da torre dos Moreno. Non porque non existan outras, senón porque non necesita calificativo a pesares de que o leve sempre.
É ese monumento o que leva longo tempo, toda a súa vida, arrastrando un defecto de construcción: o uso de area de praia, logo salgada, para a fabricación do formigón que constitúe a súa base. Material novidoso hai un século, non se sabía tratar na zona e de aí os actuais problemas. Hai xa unha decea de anos se fixeron uns cinturóns nas columnas para tentar deter o desmorronamento da torre, pero se o interior se desfai e incha, entón os cinturóns saltan e en pouco tempo, aquí non se fixo nada.
Agora un técnico, José Calavera, ofreceuse para facer un estudo da situación, e así se fixo, cun resultado nada prometedor, pero co que hai que contar.
Dende hai longo tempo hai básicamente dous problemas para unha actuación na torre. O primeiro, a dispersión da propiedade, que a pesares de diversas adquisicións, non chega a ser pública nun 50%, o que dificulta o acordo comunitario, habida conta de que hai dificultade de localización dos propietarios. A segunda, os cartos que costa unha actuación en profundidade (e na actualidade ou é en profundidade ou sinxelamente non é)
Mentras, ó aspecto deplorable da Torre continúa, incrementándose o perigo de desmoronamento e accidente, cousa pouco novidosa, mesmo aínda que organizacións abondo alleas a Ribadeo amosaron a súa postura de apoio para a súa reparación.
O deterioro da Torre sae por calquera beira. Hai fotos soltas (mesmo no blog, no medio doutros temas) ou de xeito temático, visitas á torre como elemento turístico ou máis ben de referencia, avisos de precintado, puntos nos plenos adicados á situación, atención a detalles particulares, como o ascensor, estudos temáticos, referencias en enciclopedias, ... Os esforzos por deter o deterioro están aí, pero polo momento a solución, non.

A nazón galega

Hai tempo que tiña a idea sen definir. Por iso sorprendeume gratamente atopar a entrada de im-puso "Natio y nación, ignorancias y cegueras', que define exactamente o que tiña en mente.