20170423

Reseña de dúas actividades conectadas: roteiro a partir da illa Pancha e presentación de BirdFlyway

Hai uns días deixei a convocatoria das dúas actividades, promovidas por 'Por Nuestro Faro' e agora paso a deixar un breve resume do acontecido nas mesmas.

A primeira realizada, venres 21 de abril ó anoitecer (dous días antes do día do libro, hoxe), na casa das letras, foi a presentación de BirdFlyway, libro de Antonio Sandoval, introducido por Óscar Chao.
Un salón da Casa das Letras mediado deu acubillo á presentación dunha novela que diría de conexión do mundo das aves e dos humanos. Sensacións e emocións sobre a ruta das aves migratorias  enfocada a traverso do filtro dunha familia heteroxénea, resultando unha educación en termos de vínculo emocional. Salpicada con referencias a Selma Lagerlöff (co seu Nils Olgerson e o cobrar mentalidade propia do pobo sueco) ou Konrad Lorenz, pasando por Jack London, a charla e o rico coloquio posterior recorreron diversos lugares físicos e de ideas, como o futuro ornitolóxico á vista da privatización e espolio dos lugares máis atractivos (como sucede coa illa Pancha) ou o abrirse paso da idea de que preto dos centros escolares debe haber algún espazo de importancia como ecosistema e acubillo de biodiversidade para poder aplicar aquelo de que se pode amar o que se coñece, pero é imposible amar o que se descoñece.
A actividade de 'por nuestro faro' en defensa da illa Pancha apareceu encadrada nun movemento a nivel mundial que está a realizarse cada vez con máis forza para dar a coñecer e protexer espazos que corren perigo fronte a privatización dos comúns da humanidade [Nota: non confundir 'ben común' con 'administración pública'].
O libro pretende a adquisición dun coñecemento emocional para dar a querer o mundo das aves e de aí, o noso propio hábitat: a ecoloxía das aves non está separada na esfera terrestre de calquera outra ecoloxía que se estude, tampouco da ecoloxía humana.
O coloquio, con referencias diversas ós comúns e cerramento de espazos, a empatía, ós postos de traballo como coartada para todo ou á liberdade, deixou un bo sabor de boca.
O sábado 22, día da Terra e día no que se celebrou en todo o globo a 'Marcha pola ciencia', tivo lugar o roteiro. Partiuse ás 10 da mañá da baixada á illa Pancha, recorreuse logo a península ata chegar á praia de Rochas Brancas e logo seguiuse pola estrada cara á igrexa de Vilaselán, voltando polo Espín. Pasadas as doce, volveuse en grupos dispersos ó aparcamento.
No recorrido foron observadas diversas aves, máis comúns ou máis raras, dende as omnipresentes gaivotas, ou rulas, merlos, paporoibos e andoriñas a outras como miñatos, corvos mariños, mazaricos chiadores, papuxas cabecinegras e capirotadas ou chascos... entre outras!
Na xornada, xunto coa vivencia e inmersión no mundo das aves, visionándoas no seu entorno, tamén se tivo unha lembranza para Suso Peña, cuxa praca conmemorativa descansa na illa Pancha, en lugar non concedido por contrato pero ocupado na práctica polo espolio privatizador. Asemade, comentáronse as diversas prohibicións que aparecen sinalizadas no entorno da illa Pancha co motivo da súa privatización.
Fotos dalgúns momentos do roteiro:


20170422

#cortesdeluzRibadeo a partir de 20170421

Comezando unha nova relación de #cortesdeluzRibadeo
20170421 23:25 corte de luz de cousa de un minuto e microcorte a continuación. Cara ás dez houbo outro de varios segundos na mesma zona, catro calles
23:00 e ao menos outras dez veces esa noite, a diversas horas. Zona: Piñeira

A historia dos cortes de luz en Ribadeo #cortesdeluzRibadeo

20170421 23:25 corte de luz de cousa de un minuto e microcorte a continuación. Cara ás dez houbo outro de varios segundos na mesma zona, catro calles, que se sentiu na presentación de BirdFlyway.
Ata o de agora, o último do que teño referencia. Algo que non é moito, tendo en conta que pasaron oito horas escasas e que corresponden ó sono. Pero si menos que hai tan só dous días, cando por todo Ribadeo se deixaron sentir cortes de luz continuados de diferente duración.
Nembargantes, a forza da costume é xa ampla, e aínda que ten aparecido algo nos xornais, e mesmo algunha vez algunha queixa do concello (unha insitución que hasta hai relativamente pouco tiña mentalizado como institución de mando, non de queixa). Nada parello á nova que atopei onte por casualidade en internet, 'Un apagamento deixa a máis de 4.000 marinenses sen luz', falando no interior de datos máis concretos: 4100. E a compañía eléctrica atribuiuno a unha avaría. A nova é de 1 de febreiro deste ano, e especifica que o 22% dos afectados tiveron restitución de corrente eléctrica de inmediato, mentras que algún chegou a esperar 64 minutos. Algunha vez alguén viu unha nova tan precisa en relación ós múltiples e vergoñentos cortes de luz en Ribadeo?
Pola miña parte, sigo a usar o haghstag #cortesdeluzRibadeo para ir acumulando datos, tanto no blog como en Facebook... e xa hai uns cantos acumulados a disposición de quen quera usalos.
Imaxe da NOAA, no dominio público

20170421

Vento

Parou o vento, de pronto. Tres días seguidos de vento forte, boa parte nordés, tiñan cansada á xente. Non, non é o efecto dos 'aventados', senón máis ben falta de costume.
Mais, se collemos as estatísticas, non pode considerarse excepcional, aínda que a estas alturas do ano, si ben raro. E en conxunto, este mes de abril difícil o vai ter para aproximarse un pouco ó conxunto de vento que tivemos en febreiro de 2014, no que o vento recorreu abondo máis do doble do que leva recorrido a 21 deste mes de abril.
Deixo dous gráficos para amosar a) que este ano máis ben é pouco ventoso en xeral, e b) que o vento parece participar do cambio climático, incrementándose de media na zona ó longo do século (se ben, tanto por extensión da zona como por pequena serie estatística, a afirmación hai que tomala con moita precaución)

Na gráfica anterior, a liña grosa representa os datos deste ano, polo que a partir da data de hoxe presenta un perfil horizontal.
Vese que a liña de tendencia é inclinada cara arriba, pero que os altibaixos que ten polo momento son maiores que a tendencia expresada.

20170418

Presentación para venres, roteiro para sábado e defensa da illa sempre

O libro, de Antonio Sandoval, será o segundo presentado por el en Ribadeo.

... se che fai falta información, deixa un comentario incluíndo algún medio de contacto (naturalmente, non será publicado)

ESCUDO DA CAPELA DE ÁNIMAS E DA VIRXE DO CARMEN de Sta. MARÍA DO CAMPO. Francisco José Campos Dorado


  Na igrexa parroquial de Santa María do Campo de Ribadeo, entrando a man esquerda, e chegando ó cruceiro, atópase a Capela da Virxe do Carme e das “Ánimas”. Facendo un inciso, diremos que poden ser das “Ánimas do Purgatorio” ou ben, das “Ánimas de Bibos y de Difuntos”. Esta denominación aparece a 27 de Marzo de 1681, tardiamente á data deste escudo, no Libro da Irmandade e Confraría de Nosa Señora do Carmelo, da Igrexa Colexiata de Nosa Señora de Sta. María do Campo, cuxos estatutos foron redactados o 23 Marzo 1684 por D. Antonio Sánchez, presbítero, e polo Capitán D. Juan Antonio Sarmiento Rivadeneyra, fundadores desta Confraría de Nosa Señora do Monte Carmelo (Confrarías da Colexiata de Sta. María do Campo de Ribadeo, Arquivo Diocesano de Mondoñedo). Este apunte, de data tan posterior, fainos crer que este escudo brasonado pertence realmente a unha capelanía do antigo Convento de San Francisco (1214-1835), e non veu trasladado da antiga Igrexa Colexiata de Sta. María do Campo. Ademais, facer notar, que este escudo está empotrado na parede, e non colocado con fixas, como no caso dos escudos das Capelas da Virxe do Rosario e da Virxe das Dores, polo que da a entender que forma parte orixinal do templo.
Nesta Capela do Carme e das Ánimas, atópase a pedra armeira que presentamos (foto supra) cuxo escudo brasonado non se axusta ás normas heráldicas, pero que presume dunha preciosa e antiga pátina negra que o ennobrece no tempo, producida pola súa situación alta, sobre o fume das candeas e dos cirios, que o afumaron ó longo de catrocentos anos de existencia, e que o conservou en excelente estado para que as figuras do campo poidan ser interpretadas.
No contorno da cartela, entre as volutas do adorno exterior, está escrito: ¿HARO? - MALDO (flanco destro); NADOS – MIRAN (en xefe); DAS, CAS (flanco sinistro); TRI LLÓN (en punta). Estes son os nomes das familias as que pertencen os brasóns do escudo: HARO, MALDONADOS, MIRANDAS e CASTRILLÓN.
Na parte inferior hai unha laude (pedra cunha inscrición, infra) na que a duras penas se pode ler o que di, pois parte dela está encalichada, pintada e repintada coa mesma lechada de cal que se deu as paredes desde vello, o que produxo nalgunhas zonas unha carapela que cubre os caneiros do gravado das letras. Obsérvase que nas últimas remodelacións preservouse sen pintar, pero non se limpou, posiblemente previndo que por falta de man especializada que puidera facelo, prexudicar ou estragar a inscrición. Hoxe grazas a que a alta resolución das fotos é moi boa, con cámaras fotográficas profesionais, no laude podemos interpretar o seguinte: “ESTA CAPILLA LA FVNDARON PEDRO DE MIRANDA I FARTO DE CASTRILLON Y Dª MARIA CATALINA OSORIO PONCE DE LEON SV MVGER S...DA PONER ELLA UNA MISA CANTADA I SERMON I BISPERAS EL DÍA DE LA CONCEPCION DARASE VNA MISA CANTADA CADA SAVADO PERPETVAMENTE, AÑO 1604.
No arquivo da Chancillería de Valladolid, atópase un Xuro ou Dereito Perpetuo de Propiedade, que nos corrobora a lectura correcta dos apelidos de D.Pedro: “Juro a favor de Pedro de Miranda Farto de Castrillón. Primera mitad del siglo XVII. Código de identificación: ES.47161.AGS/2.13.2.3/CME,780,27.

Os descendentes de D. Pedro de Miranda i Farto, mantiveron o maiorazgo no Convento de San Francisco ata o ano 1835 en que se exclaustraron os monxes franciscanos e o templo pasou a ser, polo ano 1852, a Igrexa Parroquial de Ribadeo, coa mesma advocación a Santa María do Campo da antiga Igrexa Colexiata. O campo do escudo esta cuartelado en cruz ou en catro cuarteis:
Primeiro cuartel: cinco lises en aspa (dúas, unha, dúas). Son armas dos MALDONADO ás que se refire a lenda do brasón (si tivera esmaltes serían: en campo de gules, cinco flores de lis de ouro en sotuer (dúas, unha, dúas). As armas dos MALDONADO son as dos ALDAO, ALDAN ou ALDANA que algúns tratadistas as remontan a un rei suevo de Galicia, Amarico, ou a Hilderico (rei entre 523-530). Sabemos que a partir do rei suevo Remismundo (rei entre 459-469), hai unha lagoa cronolóxica de case un século da Historia do Reino Suevo de Galicia, debido a intransixencia relixiosa de S. Isidoro de Sevilla, que non quixo poñer nas súas Crónicas os nomes do reis suevos, pois eran arrianos, e ó non ser católicos el non os considerou como tales. Hoxe coñecemos o seu nome e cronoloxía grazas a outras fontes históricas, como a numismática (Monedas acuñadas en Galicia, D. Jaime Paz Bernardo, 1ª edición 1991, páx.25).
As Armas dos ALDAO andan unidas as dos ARIAS, unha das familias máis antigas e nobres de Galicia. D. Pedro Arias de Aldao, señor da Casa de Aldán (con solar na península do Morrazo, Pontevedra) estaba casado con Dª Teresa Nuñez de Temes, camareira da Reina Dª Urraca (reina en 1109-1126). Seu fillo, D. Hernán (ou Nuño) Pérez de Aldao ou de Aldana foi quen cambiou o seu apelido Aldao por Maldonado, despois de vencer e matar a Guillerme de Normandía (“un forte home avarento”) en presenza do seu amigo o rei de Francia D. Felipe, quen ó verse obrigado a conceder o cabaleiro galego as Armas da Familia Real Francesa díxolle: “Maldonadas che sexan”, pois concedeullas de moi mala gana, o que deu orixe, a que o moi ousado e valente galego fixera á variación do apelido e das súas Armas, polas da real liñaxe gañadas en liza. As primitivas Armas dos ALDAO, eran: en campo de ouro, dous lobos de púrpura (Blasones y Linajes de Galicia, frei José Santiago Crespo del Pozo, Publicacións do Mosteiro de Poio, Tomo II, páx. 40-41). D. Nuño Pérez de Aldao-Maldonado, serviu ó rei Afonso VII de Gallaecia (rei de 1126-1157), fillo de Dª Urraca (1109-1126), e coroado rei en Santiago de Compostela polo grandísimo político, prelado e Arcebispo D. Diego Xelmirez no ano 1111, quizais, o último gran caudillo do Reino de Galicia. D. Nuño Pérez Aldao-Maldonado, casou con Dª. Aldara Fernández Turrichao ou Churruchao, que son os mesmos que na xenealoxía se atopan como os Suárez de Deza. Algo así como os Sotomayor eran chamados Chariños (ibidem, páx.362).
Un dato claro da laude, é que Dª Catalina Osorio é quinta filla, dos dez fillos que tivo D. Gaspar Maldonado Ponce de León, “El Viejo”, capitán e cabaleiro da Orde de Santiago, dono no ano 1576, do coto de S.Martiño da Fraga, da Casa de Roupar e da Casa de Maldonado (Pontedeume). Os Maldonado son os proxenitores dos Marqueses de Parga e de Camarasa (Arquivo de Medinaceli-Camarasa, sección I, cartafol 1º, nº13). D. Gaspar, estaba casado con Dª Marina Osorio, filla do licenciado D. Bernardino Rengifo de Santo Domingo e de Dª Catalina Osorio, quen, xa viúva, lle outorgou escritura de dote na Cidade de Mondoñedo o 24-Agosto-1567. D.Gaspar, gañou a executoria de fidalguía na Chancillería de Valladolid no ano 1597 (Blasones y Linajes de Galicia, José Santiago Crespo del Pozo, Volumen II, páx.46-47).
Na cartela do escudo a lenda de MALDONADOS está clara, e non ten dúbida a descrición antedita, pero estas mesmas Armas apuntan a que puideran ser Armas familiares dos OYA (en campo de azur, cinco lises de ouro colocadas en aspa ou sotuer) cuxo cambio de esmalte no campo puidera ser debido a unha forma de brisar as armas un fillo segundo (Heráldica y Derecho Nobiliario, Curso de Licencia, Hidalguía 1961, páx.133). Non é este o caso, pero queremos deixar esta pequena nota, pois as Armas primitivas dos OYA, aparecen no capela de San Antonio e San Xosé desta mesma Igrexa de Sta. María do Campo, que veremos nun próximo artigo.
Por outra banda, puideran tamén ser Armas familiares dos ALVARADO: en campo de ouro, cinco lises de azur en aspa; cuxas Armas primitivas eran: en campo de azur un castelo de ouro, surmontado dunha aguia de ouro. Estas Armas primitivas dos ALVARADO, parecen ser as que aparecen no quinto cuartel do “Escudo de armas da Rúa da Atalaia” (tamén en La Comarca del Eo 4-Febreiro-2017).
Segundo cuartel: as cinco doncelas dos MIRANDA (cuartel explicado en “Escudos de armas da Casa dos Miranda”, tamén en La Comarca del Eo, 3 de Decembro de 2016)
Terceiro cuartel: unha árbore sinistrada dunha torre ameada con homenaxe (con outra torre ameada encima) na que parece haber sumado un pavillón arborado ondeando cara sinistra, e o todo sobre unha terraza (un solo ou chan) e ondas de auga. Son Armas dos CASTRILLÓN, da familia de D. Pedro Miranda i Farto, como nos di a laude. Queremos facer notar, que a árbore dos CASTRILLON descrita nos nobiliarios é un loureiro de tronco recto, pero esta árbore que aquí vemos ten dúas ramas tronzadas moi grosas, polo que representa un loureiro moi vello, posiblemente das Armas Primitivas dos CASTRILLÓN, pois neste brasón, aparece o pavillón sumado ó homenaxe e faltan dous lobos pasantes en pau (dous lobos camiñando, un sobre do outro).
Cuarto cuartel: dous lobos ravisantes ou cebados (que traen unha presa na boca, un cordeiro pequeno) parados cara a destra e colocados en pau (colocados un sobre do outro). Son armas dos HARO, como parece dicir a lenda do flanco destro, pois case non podemos lela, e si o brasón tivera esmaltes, serían: en campo de prata dous lobos de sable pasantes, en pau, cebados dun cordeiro. Dubidamos, porque para que as armas dos HARO estiveran completas, deberían estar enmarcadas en bordura de gules, con oito aspas de ouro. O apelido HARO é vasco, cuxo membro destacado D. Diego López de Haro, foi VIII Señor de Vizcaya, de Haro, Álava, Najera, Buradón e Grañon (Dicionario Nobiliario, Fernando González-Doria).
Este cuarto brasón dos lobos, puideran (¿mal?) interpretarse como dous lobos pasantes lampasados (andando cara a destra e véndoselles a lingua, xeralmente de esmalte distinto o corpo). A lingua destes leóns, non parece tal, pois é moi grande, e parece verse ben, un animal pequeno entre as fauces de cada un dos lobos. Si en vez de ravisantes ou cebados, foran lampasados, serían Armas dos OSORIO: en campo de ouro dous lobos de gules, pasantes, colocados en pau (de cor vermella e colocados un sobre do outro) (ver “Escudos de armas da Casa dos Miranda, tamén en La Comarca del Eo, 03-Decembro-2016). Quizais, grosso modo, se non se contradixera á lenda da cartela, puidera dicirse que esta conformación, OSORIO, sería correcta, pois estaría xustificada polos apelidos do matrimonio, que nos describe a laude, entre D. Pedro Miranda i Farto e Dª Catalina Osorio Ponce de León.
Na Chancillería de Valladolid, hai executoria dun preito litigado por D. Diego de Toledo, como marido de Dª María Osorio Ponce de León, veciños de Toledo, con D. Juan Ponce de León, irmán da anterior, señor de Polvoranca (Madrid) sobre restitución de bens do vínculo e maiorazgo fundado por D. Antonio Ponce de León e Dª Ana Osorio, seus pais (Ano de 1598). ¿Quizais Dª Catalina (casada en Ribadeo con D.Pedro) sexa parente próxima de Dª María e de D. Juan Ponce de León, señor de Polvoranca, de Madrid?. Non sería tan raro, que así fora, pois veciños de Ribadeo en Madrid hai varios centos, dos actuais, e dos de fai centos anos. Dicíase, aló polos anos sesenta, que máis do cinco por cento do Corpo Diplomático Español era de Ribadeo, e... ¡polo que estamos vendo, quizais se quedara moi curta a apreciación!. Como podemos ver, á Heráldica do Concello de Ribadeo, debemos dedicarlle un máis profundo estudo, pois salvo raras excepcións, Ribadeo mostra polas súas rúas, igrexas e capelas, os máis altos brasóns da Nobleza do Reino de Galicia. ¿Por que Ribadeo era, e debería de seguir sendo, tan atractivo nos séculos XV, XVI, XVII as familias fidalgas do Reino?.
Ten unha resposta obvia e moi sinxela de responder: Ribadeo era o Porto Natural Marítimo Comercial máis importante da cornixa Cantábrica, onde se movía moito diñeiro, tanto para o comercio da Ruta das Indias, como para servir de base de aprovisionamento e pertrechamento para as navegacións da Ruta de Flandres, pois a principios de 1627 había 14 barcos de Flandres distribuídos entre A Coruña, Ribadeo e Pasaxes (España, Flandes y el Mar del Norte, D. José Alcalá-Zamora y Queipo de Llano, páx.200). Hoxe en día, Ribadeo non está aproveitando a súa magnífica situación xeográfica, e Portos de Galicia está facendo portos artificiais ó seu redor, gastando centos de millóns de euros, e non entenden absolutamente nada para o Comercio Marítimo de Ribadeo, e dentro de un par de anos máis, os barcos que entren en Ribadeo van ter que entrar con rodas en vez de con hélices de propulsión.

20170417

Terremot'illo'

Esta madrugada produciuse un terremoto de magnitude 3,5 en Triacastela. Non é nova de impacto na prensa de hoxe pero si aparece nalgún resume dixital.
A verba terremoto lévanos a algo serio, pero depende. depende da intensidade e duración do terremoto. Neste caso, 3,5 na escala de Richter, indícanos que é un máis dos case 50 000 anuais que se producen cada ano a nivel mundial con magnitudes entre 3 e 3,9. Ben máis de 100 diarios (ou de 4 á hora). E un máis dos que se ten producido en Triacastela desa magnitude.
Claro que os xornais teñen mesmo dado referencia de terremotos de escala menor que 2, unhas duascentas veces máis débiles aínda...
 Unha mostra cos terremotos producidos nos últimos trinta días na zona, segundo o ign amosa que se teñen producido terremotos abondo máis potentes tanto nas illas como no norte de África, ou mesmo na costa mediterránea da península. É máis, nas últimas horas aparecen tamén listados un par deles que superan en potencia ó de Triacastela, un en Azores e outro no norte de África. Neste mapa, o de Triacastela aparece cunha estrela por ser o último collido.
--
Entradas relacionadas cos terremotos:
A voltas cos Terremotos
Terremoto en Triacastela
Terremoto en Haití
Terremoto en China
Terremoto en Ribadeo

NOTA DE PRENSA DO COLECTIVO POR NUESTRO FARO (20170410)


 Como saben os lectores, dende o pasado sábado, día 21 de abril, están abertos os apartamentos no Faro da Illa Pancha. Nada de hotel como se veu decindo perante varios anos. Xa temos escrito dabondo da tramitación dun expediente trufado de irregularidades, como o deixou ben claro o Defensor del Pueblo no seu informe do 16 de febreiro, que tamén suxería a paralización das obras. Cáseque dous meses despois a Autoridade Portuaria da a calada por resposta, a Xunta de Galicia non sabe non contesta e o concello de Ribadeo –terceiro en concordia- deixa a decisión aos anteriores e lávase as mans. Do compromiso do Sr. Alcalde (26.11.16) de non dar a licencia de apertura se non se autorizaba o uso público da illa nunca mais se soupo.
 Folga suliñar que o colectivo “Por Nuestro Faro” vai seguir traballando ata conquerir que o faro sexa un espazo de uso público e denunciando tódalas eivas que deron paso á concesión da licencia para un hotel que ficou en dos apartamentos privados. Agora está pendente o seguimento polo “Defensor del Pueblo” das respostas ao seu informe e mesmo do noso escrito que ampliaba as primeiras denuncias. Por certo, damos conta de que nas últimas horas estanse presentando numerosas solicitudes de ingreso no noso grupo (vinte na tarde do domingo).
 Seguindo cos mesmos obxectivos, no día de hoxe diríximonos á Autoridade Portuaria para solicitar unha copia do expediente ou resolución que xustificou nos anos sesenta o peche definitivo da porta da Illa Pancha. Esa decisión foi moi anterior á promulgación da lei de Costas (1988), á reforma da mesma (2013) e ao regulamento que a desenvolve (2014). Mesmo á reforma da lei de portos que tamén nos afecta é do ano 2011. Solicitamos unha copia íntegra do expediente para comprobar se se axusta á normativa vixente na actualidade, dado que en caso de non existir nengunha documentación porque fose unha orde verbal ou non axustarse á lexislación actual, exiximos que se aplique urxentemente o artigo 27, apartado 1 da lei de Costas que establece, con carácter preceptivo, o libre tránsito nunha banda de seis metros a carón do mar, cousa que non se cumple actualmente na Illa Pancha, dado que os veciños e visitantes teñen que quedarse na porta mentres os usuarios dos apartamentos teñen toda a illa ao seu dispor. Ainda mais, a Autoridade Portuaria, dacordo ca Lei de transparencia 19/2013 está obligada a facilitar esa información por ser de interés xeral e non formar parte das listaxes de exclusión.
 En conclusión imos dirixir este escrito á Autoridade Portuaria de Ferrol-San Cibrao e pasarlle copia ao Sr. Alcalde de Ribadeo, lembrandolle o seu compromiso de non dar a licencia de apertura se os veciños non tiñan libre acceso, como está a suceder ate o día de hoxe.

20170409

O mentireiro ribadense

Hai anos, unha publicacion anual, 'O mentireiro verdadeiro' tiña unha acollida que batía marcas no campo galego. o seu apelido desmentía o nome, deixando a súa valía nun limbo acomodable.
Hoxe deixou de editarse, en parte superdo polas novas tecnoloxías, pero tamén debido a outros factores. Un que creo que influeu foi a asunción das mentiras como potenciables verdades. Esta tempada topamos en Ribadeo conxuntos de mentiras para potenciar verdades á carta. O exemplo paradigmático é o tratamento de autoridades e medios en relación á illa Pancha.
Pártese dunha situación no século XIX no que sinxelamente se constrúe un faro nunha illa baldía. Faro construído pola administración sobre algo de todos 'e de ninguén'. despois, a ponte facilitou o uso e desfrute da illa pola xente, máis aló de ser o asentamento do faro. E así chegou e pasou a república, a guerra, a ditadura, a democracia... e aló nos 90 do século XX a illa sufriu unha primeira susbtración por parte da administración: a ponte pasou a ter cancela e quedar cerrada. De onde saiu a idea, ou se houbo xustificación legal, descoñézoo. A xustificación parece que foi a seguridade.
Mais a illa seguía sendo máis ou menos practicable por amizade ou outros medios non moi vixiados. Mais pouco a pouco, a dificultadepsicolóxica foi aumentando: as verxas, aínda que se podan cruzar, se se manteñen cerradas, van creando co tempo unha 'orde de afastamento', de que aquelo vai máis aló do que un pode ir, de que é algo que non é seu, que non lle concerne.
Chegamos así a un segundo estadio no cambio de mans dun ben común. Despois de arrogarse a administración o poder sobre a illa (considerándose propietaria e non administradora), considera que pode dispor dela, e entrégaa a mans privadas en aluguer. A illa, non os 500 metros cadrados que aparecen no documento, por leva aparellado o ter as chaves da verxa e polo tanto, dispoñer do resto do espazo con poucas limitacións. Neste caso, a xustificación é que era un ben baldío que non hai cartos para manter. Por iso, transacción económica: 18 000 €/ano por unha illa cunha construcción co interior destrozado, pero coa estrutura en prefecto estado. Para completar as facilidades, no documento aparecen 500 m2, co que non habería necesidade de concorrencia na licitación, pero no documento de permiso de traballos dado polo concello úsase a medida da parcela no sigpac: terreo con vexetación  (cousa da metade), máis de 4000 m2. Din que se publicitou en Ribadeo. En agosto de 2014 vin o anuncio, perdido entre moitos outros papeis nun taboeiro do concello dun escrito con data 13 de maio e data de exposición 2 de maio que daba 20 días para ir a Ferrol, en horario de mañá, a ver a solicitude formulada pola empresa. Esa foi a difusión que se lle deu en Ribadeo.
Comezou así unha longa ristra de mentiras acompañadas de ilegalidades de todo tipo e condición, incluíndo a difusión nos medios co apoio de Faros de España da illa Pancha cun fondo de 5 estrelas a modo de hotel xa construído e con esa categoría, a publicación en 'La Alacena Roja' en xaneiro de 2016 un artículo con fotos do interior do hotel gabando a súa magnífica adega, concesión de novos prazos para rematar unha obra que aínda non se tiña comezado e tempo despois de que rematara o prazo concedido con anterioridade, división fraudulenta dun proxecto en dous, tratamento de plantas invasoras amontoando terra fóra de lugar, furamento en rede natura despois de dicir que non se interviría no medio, ausencia de documentos requeridos para traballar en zona protexida dicindo que estaba todo en regra, paso de documentación sen revisión para logo dicir que non se podía gastar tempo niso, aviso de que non se concedería o permiso de apertura cando segundo a normativa vai implícito no permiso de obra, acusación de que se pretendía cerrar a porta a varios postos de traballo cando se van 'cambiar as sabas cada tres días', ... e moitas outras que xa están apuntadas na historia do pobo e para vergoña de quen o permitiu ou mesmo facilitou e para exemplo do que noutros tempos chamarían caciquismo ou pode que contubernio. O mentireiro ribadense...
A última da saga? A comezos de semana publicitouse a web, e con ela, unha nota de prensa de Faros de España a diversos medios de Madrid dicindo que xa estaba lista a apertura, ocupado ó 100% en semana Santa... cando naquel momento na web, o calendario estaba totalmente baleiro (e aínda hoxe venres pon que está ocupado precisamente os días non festivos...), que hai que pagar o 40% por adiantado, cando non pon nin o prezo (iso si, o prezo dos extras si está á vista e o concesionario hai pouco dixo que con 100 días de ocupación cubría, que con 101 xa ganaba cartos) que dispón de pista de pádel e de tenis... cando será que ten un acordo para uso das pistas a uns 3 km ...
Máis? Houbo, hai, e posiblemente siga a haber. Pero non se debe esquecer que iso son as tretas para conseguir un fin: arrebatar o faro á cidadanía, ademáis con menosprezo do entorno.