20140823

Pensamentos lixeiros para agosto: familia que expón unida...

Voltou pola miña cabeza aquel dito de tempo hai, 'familia que reza unida, permanece unida', pero aplicado ó Ribadeo dos tempos modernos, unha actividade diferente do rezo e que, sen faltar a permanente unidade, desfruta unida.
A cousa vai pola expo dos vestidos das Nancy que se montou a xente Pinona [atención, Nancy, non Barbie! -con todas as diferenzas que leva consigo-]. Conste que aínda non pasei (espero facelo hoxe), pero as novas que chegan pola cartelería ou a rede son animantes e contaxiosas. Dan ánimo á visita e contaxian as ganas de vivir.
Máis, na propia exposición da vella Oficina de turismo, que este ano acolle a edición expositora da familia despois de ter feito en anos anteriores presentación de libro ou carteis de concertos.

20140822

Pensamentos lixeiros para agosto: non tan lixeiros! Homenaxe a Dionisio Gamallo

Mañá comeza. Homenaxe a Dionisio Gamallo. Si, o que ten adicado un busto no parque. Esta fin de semana e no comezo do curso no IES de Ribadeo Dionisio Gamallo. Deixo o díptico e tamén a contribución que sairá na Comarca mañá, no número adicado á homenaxe.


Barón de Porcillán
Cando hai algún tempo Manuel Valín pediume a participación nesta homenaxe colectiva, por unha parte sentínme distinguido e por outra enxaulado, e tendo ambas as partes relacionadas, non me quedou outra que asentir.
Non son, nin moito menos, especialista en Dionisio Gamallo, polo que para afrontar a situación, en primeiro lugar, lembrei os meus propios coñecementos sobre el, que xa baía escasos, e lembrei asemade que non se pode dicir que sexa ‘dionisíaco’. Nin nos sentidos do dicionario nin tampouco como seguidor ou forofo de Dionisio; miro a súa figura con certa distancia: unha persoa, e máis se é de ampla traxectoria coma el, sempre ten puntos que non son tan claros. É o  que fai extraordinarias ás persoas: que chegando a acadar metas sigan a ser humanas. Neste sentido cheguei a algunha cousa que del escribe Daniel Cortezón:
p.304, l.14: ‘(...) por esas fechas, no obstante, ya está decidido a abandonar su aventura de lo que denominaba “quijotismo agrícola-ganadero” en el Instituto Laboral Rodríguez de Valcárcel, de Ribadeo (..)[referíndose ó escrito nunha Comarca de 13/12/1959 por Dionisio Gamallo]
p.366, 1º punto e aparte: ‘En octubre de 1955 solicita el puesto de Director del Instituto Laboral de Ribadeo, y en su curriculum argumenta que: “A lo largo de muchos años he teorizado amor a mi pueblo. Como teorizar es cómodo, y tal vez frívolo, secretamente deseaba que la vida me proporcionase ocasión de poder demostrar que mis sentimientos no eran literatura. Esa ocasión de poner en práctica la buena ley de mis afirmaciones, surgió recientemente, a crearse en esa Villa un Instituto Laboral...”. Insiste afirmando que “aún teniendo que sacrificar personalmente conveniencias de varia índole (sociales, intelectuales, económicas), no dudé un momento en realizar lo que creía un deber, deber gozoso y compensador: pedí ir a Ribadeo, pleno de entusiasmo, con mi probada vocación hacia la rectitud y la justicia para darme un gran gustazo íntimo... de poder ser útil a los míos, a mi mucha familia ribadense y por lo tanto a mí mismo con con orgullo pertenezco a ella...”
A recalar nos dous parágrafos anteriores e nalgunha cousa máis cheguei retomando o libro de Cortezón para documentarme de cara á elección de nome para o actual IES de Ribadeo Dionisio Gamallo, elección para a que eu tiña presentada unha alternativa: IES ría de Ribadeo. Foi daquela cando me prantexei algo que dalgún xeito coido debo deixar dito aquí: Non sería mellor pensar en publicar a súa obra dun xeito sistemático e logo facerlle o recoñecemento debido?
No disco duro do ordenador gardo tamén unha serie de entradas en Facebook de arredor do 11 de novembro pasado, en plena discusión sobre o nome a asignarlle ó IES, que entre coña, querencia, feitos e visións, contribuíron a decatarme da ascendencia que ten Dionisio en Ribadeo.


Ben, sempre, dende que souben da súa existencia, tiven curiosidade por Dionisio Gamallo Fierros, o que me levou a tentar saber algo máis (só algo máis) sobre el, quizáis as primeiras veces da man de Amadeo Arango. A publicación do libro de Daniel Cortezón sobre Dionisio Gamallo en 2005 marcou nese coñecemento un tanto de independencia e ata de suficiencia despois de ter lido boa parte dos artigos que pillara polo pasamento de Dionisio. Suficiencia que logo se tornou espellismo, como paso a ver a continuación.
Así as cousas, o 20 de setembro de 2009 fun quen de atreverme a crear a entrada ‘Dionisio Gamallo Fierros’ na Galipedia (https://gl.wikipedia.org/wiki/Dionisio_Gamallo_Fierros) e máis tarde, o 16 de abril de 2010, a entrada equivalente na wikipedia en español. Ambas deberan ser melloradas e aproveito para apelar a quen ten máis coñecementos ca min sobre o tema para solicitarlles a súa colaboración. O caso é que, no medio de ambas, a miña ignorancia manifesta xogoume unha mala pasada, coa confusión do varón de Porcillán cun suposto Barón de Porcillán que tiven que corrixir en canto comprobei o meu erro. Por sorte, foi cousa de pouco tempo o decatarme e facer a variación.
Pensando en Dionisio e o meu erro, verse agrazado cun título nobiliario pode non ser moito cando o que se espera é outra cousa. No seu caso, Varón de Porcillán, segundo as súas propias verbas que encabezan o libro de Daniel Cortezón, non creo que cambiara o título. Ó fin, recollo a cita de Carlos Álvarez-Lebredo no pregón das festas do 96, referido a Amando Suárez Couto e citando a Dionisio: ‘E é que, como escribiu Dionisio Gamallo en vida do noso pintor: ” A Amando le va bien su nombre. Ha pasado y pasa la vida amando”.’ Pasou a vida Dionisio como varón ou como barón?
Cando comezo a tomar notas para escribir isto, navegando na rede, atópome na entrada de Gamallo:
-
Dionisio Gamallo Fierros, nado en Ribadeo o 25 de agosto de 1914 e falecido en Madrid o 16 de xaneiro de 2000, foi un escritor polígrafo galego.

1 Traxectoria

1.1 Formación e primeiras publicacións

Estudou primeiro en Ribadeo e logo en Lugo, para pasar despois a estudar Dereito na Universidade de Santiago de Compostela, licenciándose en 1936. Posteriormente rematou Filosofía e Letras en 1941 na Universidade de Valladolid.
Colaborou despois en Ya, Arriba, Informaciones, El Español e La Estafeta Literaria, entre outras publicacións.
A partir de 1945 foi profesor axudante de Xeografía e Historia na Universidade de Santiago de Compostela, profesor de Literatura Española nos Institutos Ramiro de Maeztu e Lope de Vega en Madrid, profesor e director do Instituto Laboral en Ribadeo e profesor na Escola Oficial de Xornalismo de Madrid.

1.2 Mundo académico

Entre 1953 e 1955 traballou como asesor do Servicio de Información Bibliográfica da Biblioteca Nacional. Foi nomeado académico da Real Academia Galega. Ademais, foi vocal da directiva do Centro Galego de Madrid e secretario da Comisión de Cultura. Foi membro do Instituto de Estudios Asturianos e membro da Real Academia Española.

2 Obra

A bibliografía de Dionisio Gamallo é moi variada. Destaca Albor (1942), caderno de poesía con 14 poemas (do seu libro inédito La voz derrotada). No 1943, dúas monografías aínda inéditas: Una estirpe de escritores colombianos: los Caro e La aportación de Lugo y su provincia a la literatura galaico-castellana. No 1948, publicou o folleto "Bécquer y Sevilla y páginas abandonadas" (prólogo de Dámaso Alonso). Tamén publicou ensaios e artigos, como Vida y obra de Ramiro de Maeztu (1953), Menéndez Pidal en el año 1898 (1968), ¿Luz sobre la Negra Sombra? (1975), Primera etapa de la vida y obra de Pérez de Ayala (de los comienzos hasta 1905) (1981), ou La Regenta, a través de cartas inéditas de la Pardo Bazán a "Clarín" (1984).

3 Recoñecementos e galardóns

Dionisio Gamallo foi recoñecido con diversos premios. Entre eles:
  • Premio Anual de Literatura Pérez Lugín da Asociación de Prensa da Coruña (1943) por Galicia a través de sus poetas.
  • Primeiro premio de poesía castelá nos Xogos Florais de Santiago de Compostela (1945) polo poema "Piedra viva".
  • Premio do Certame do Centro Galego da Habana (1951) por Seda en el cardo (vida y obras de Curros Enríquez).
  • Primeiro premio no Certame José Martí patrocinado pola Embaixada de Cuba e o Instituto de Cultura Hispánica de Madrid (1953).
  • Premio ó Xornalismo (1971) da Deputación Provincial da Coruña.
Ademais, foi distinguido coa condecoración da Orde de Rubén Darío en Nicaragua (1967), nomeado "Lucense do ano" en 1987 e medalla Castelao en 1998.
Dende pouco despois da súa morte e ata a súa fusión co outro IES de Ribadeo, o Instituto que dirixiu levou o seu nome. Con posterioridade á fusión, o novo centro pasou a chamarse IES de Ribadeo Dionisio Gamallo

4 Véxase tamén

4.1 Bibliografía

-
Asemade, podíase ler na Galipedia, no artigo correspondente a ‘La Comarca del Eo’: ‘Entre outras cousas, no semanario publicouse o primeiro eloxio público a Castelao en Galicia tras o estoupido da Guerra Civil española, nun artigo de Dionisio Gamallo Fierros.
E ben, Dionisio Gamallo está na Galipedia, na wikipedia en español e na wikipedia en vasco, e tamén no nome do IES de Ribadeo, ou nun monolito no parque. E ti, que tes de Dionisio?

Pensamentos lixeiros para agosto: noites de agosto

Ante o Sol logrou facerse ocos entre as nubes. Iso non impediu comentar a algún visitante co xersei posto que non era que fixera fresco, senón que facía frío. Ben, coido que non era para tanto, e pénsollo dicir. Nin pola noite, aínda que si se aguantaba ben algo máis que unha prenda fina de manga curta mentres a Ribadeo Brass ou a sección de vento metal metal da banda tocaba nun concerto que desfrutei ben.
A fachada da igrexa serviu de telón de fondo para un plácido pero animado concerto, co flanco marcado pola casa parroquial co seu balcón en esquina, para interpretar músicas como a rapaza de Ipanema ou un tango, a máis doutras máis recatadas, pero en calquera caso, das que te levan como o frautista de Hamelin, onde sexa.


O vídeo, recollido de 'Don Felisindo', Hello Dolly onte.
E eu que me perdín os concertos de agosto ata este...

20140821

Pensamentos lixeiros para agosto: minoría impositiva

No tórrido verán ribadense albíscase como un espellismo unha maioría absoluta do 40% do 60?%. Non, '?' non é unha errata, senón a manifestación dunha inseguridade moi diferente da seguridade de Rajoy, ó expresar a porcentaxe posible de votos válidos a partidos emitidos nunhas supostas eleccións. Como 0,4*0,6 = 0,24, isto é , 24%, pode pasar a ser maioría absoluta de representantes en calquera concello de España nas próximas eleccións. É dicir, algo así como unha 'minoría impositiva', imposta como maioría nunha suposta democracia de xoguete veraniego. Si, debe ser efecto do tórrido Ribadeo ecuatorial (non se di que as repúblicas bananeras están preto do Ecuador?) que menos dunha cuarta parte poda ser maioría absoluta. Mentra, podemos desfrutar de campo e praia, que estamos no verán. Podemos... facer moitas outras cousas, mesmo tentar evitar un golpe ó estado, a un estado xa abondo baqueteado por PPtirios e PSOEtroianos, entre outros metidos no allo. No 'alleo'? Tamén podería servir.
Nunha calma mañá ribadense de agosto, cun sol esvaído máis aló da calor (ou máis acó, que non se distingue entre tanta difuminación) non me entra na cabeza. Quizáis cando chegue o outono...

20140819

Pensamentos lixeiros para agosto: a autovía do bo día/ Bo día? Autovía!

A8 soa como moi tech. Por que non chamala 'autovía bo día'?
Ó fin, se está mal día, estará cerrada, e se está regular, tamén. Fai como de indicador de bo tempo. Para que mirar a información meteo? Date unha voltiña ata 'a zona que ti xa sabes de autovía' e solucionado: está aberta? Bo día!
Tamén, serve como saúdo á vida. Está aberta? Sen perigo, pasa, desfruta, chega.
Un sorriso. Quizáis esa sexa a finalidade dos millóns invertidos, no aquí e agora: arrincar un sorriso a conta da estupidez. Da nosa, por suposto. Lembro que nos prolegómenos, ó ser difindido o anteproxecto, enviara unha alegación incluíndo só dúas cousas que rea capaz de colixir nos planos e pequeno informe, e que me pareceron máis aló da opinión. Tratábase de que a ladeira elixida daquela pasaba preto das Covas do Rei Cintolo, denotadas só como un punto a pesares da súa extensión, o que me facía pensar en que o estudo previo necesitaba unha mellora acusada. No mesmo estudo tamén se falaba de que os estratos do monte estaban a favor do corte, é dicir, se había un corte dun estrato para o trazado da autovía, entón había un perigo grande de que un estrato esvarara sobre o inferior e se viñera embaixo facendo surfing. Ben, iso parece que se atendeu, a cambio de facer... o que xa sabemos.
Por certo, se pasa estes días así pechada no verán, que porcentaxe de peches terá no inverno?

20140818

Pensamentos lixeiros para agosto: o conto de nunca (a)ca/b/var

Voltou agosto, ano tras ano, e de xeito cuasi anual, dende hai unha década, protesta polo ouro en Tapia de Casariego. Iso si, cada ano o 'conto de nunca acabar' que se resiste a ser o 'conto de nunca cavar' presenta cambios para que nada cambie, como sentenza o dito: ben é unha nova empresa que aparece no panorama, despois de mercar dereitos, absorber a anterior ou o que sexa, ben é unha cuestión administrativa, sexa que a administración salta o que faga falla para favorecer a empresa de turno ou mesmo a empresa contribúe a cambiar a administración, sexa o obscurantismo do proceso que deixa dúbidas, como esta volta. Mentres, prospeccións que dan adiante ou prezo do ouro que recúa e con el a intención da empresa, prazos caducados e renovados, campaña propagandística empresarial e promesas de traballos e 'de ouro' a quen apoie a mina de ouro...
Este ano, unha nova protesta en plenas festas de Tapia, e un informe do instituto mineiro que interpretado pola Consellería correspondente do Principado din que di que a mina será inocua respecto ó medio ambiente. Pero o informe non é público, senón só a interpretación do Principado. E, a mesma semana, unha balsa dunha mina equivalente en América racha e provoca unha catástrofe. Non é estraño que xurdan dúbidas sobre a 'interpretación' do Principado.
E, se segue a subir o ouro, coa quimera do ouro seguirá a loita; se baixa, haberá un descanso, ata que a mina se faga. Si?
*Unha nota: procura por ouro no espazo de procuras da dereita da páxina ou aquí. Alí tes abondas máis entradas que as ligadas sobre o ouro en Tapia.

20140817

Pensamentos lixeiros para agosto: (novo) plan xacobeo

Hoxe aproveitei a oportunidade de botarme un 'La Nueva España' ó garete. Coido que pode dar moito xogo no futuro o que fun albiscando entre as súas páxinas. De pronto, atópome non menos de catro artigos sobre o xacobeo, a máis de otear que un deles é o décimo terceiro dunha serie sobre o camiño de Santiago en Asturias e outro, unha entrevista ó señor Portomeñe, da Xunta de Galicia. Só este tema xa me deu abondo que pensar, con Portomeñe reclamando un novo plan xacobeo despois de aparecer no editorial como ideólogo (comida por medio, claro) do que poderíamos chamar logo 'primeiro plan xacobeo' no 93.
Navegando entre os artigos, descóbrense cousas como que o novo ouro de Xacobe está desaproveitado ó que parece, que a igrexa aproveita pero sen enganar a ninguén sobre o sentido e sensibilidade da vía a Santiago, ou que en Asturias hai quen fala de 'asturianizar' o camiño, que xa se sabe dende hai tempo que é unha especie de rama moi desenvolta de algo de esencia asturiana dende o seu nacemento: non en vano está o dito de 'Quen vai a Santiago e non visita O Salvador, cumpre co vasallo e deixa o señor'.
Ben, polo que parece hai que sacarlle máis zume ós camiñantes, sen lembrar quizáis que a avaricia racha o saco. Ou quizáiscollero propio do terruño na parte de todos para que o camiño deixe de ser a Santiago para ser... que?
En fin, cousas miñas de agosto.

20140816

Pensamentos lixeiros para agosto: Ribadeo, capital real

Xa pasou.  A representación máis destacada das representadas este verán en Ribadeo foi, para min, o 'caso visita "reaal"'. Unha sorte para o alcalde que a cousa tivera dúas verquentes. Unha, a relacionada coa casa real, o uso e abuso do seu nome e cousas relacionadas. A outra, a ribadense. Coido que non somos minoría os ribadenses que non entendemos a visita realizada polo alcalde ó restaurante onde 'presuntamente podería' estar alguén da casa real.
Os razonamentos son variados. No meu caso, entendo que se o rei (ou quen fose) viñera e quixera visita, avisaría. E se non a quixera, é unha impertinencia o facela.
Iso, en canto á cousa en abstracto. A elo hai que sumarlle que se percibe que as ideas do alcalde non van coa monarquía. E, polo tanto, ir alí é percibido como un rebaixe persoal de alguén que, polo seu cargo, é un estandarte do pobo.
En fin, supoño que haberá moitas outras sensibilidades en sentido contrario...

Pensamentos lixeiros para agosto. A morte da galiña

A galiña dos ovos de ouro. Os cantís de Augas Santas son algo parello (ou poden selo) para Ribadeo. E agora, despois de anos de xestión deficiente [poderíamos deixalo en insuficiente?], ven a moda que pode facer rematar un monumento como unha escultura de restos aderezada con letreiros estilo servizos descoidados.
Fálase de matar a galiña. Neste caso é máis ben entre todos a mataron e ela soa morreu.
Fotos? Coido que alomenos polo momento, prefiro non poñelas. Son tristes, e levan á indignación e cabreo.
Unha contribución para incitar a difundir algo mellor a quen saiba disto máis ca min:

20140811

Sobre o edificio da Praza de España en demolición (edificio do bar Cubano)

Hai algún tempo os ribadenses recibimos con sorpresa que un edificio da Praza de España, o que ocupaba a tenda de Solloso, se tiña vendido a Celso Dourado. Coido que a acollida, xunto cos planes de facer algo que podería ser un museo, foi positiva.
Ós poucos días de enterarme, observei como comezaban a traballar xusto na casa da súa beira, a que antes ocupaba o cubano e con un pequeno e curioso soportal en mal estado. Con posterioridade, completouse a demolición e tamén me chegou que é propiedade de Paisajes de Asturias, a mesma empresa que en Ribadeo mercou tanto boa parte da Torre dos Moreno como a Casa dos Perecitos (r/viejo Pancho e Pza. de Álvarez Miranda) e o Cine da Praza de Abaixo, as dúas primeiras con obras en diversos estado na actualidade e a primeira con destino predito cara a hotel e a segunda cara a vivendas. Empresa relacionada mediante a propiedade co Grupo Capio, como especifiquei no seu día.
Nunha mañá de luns luminosa coma esta, ocorreuseme ver como estaba o edificio do Cubano no PEPRICH. A toma de pantalla correspondente centrada no edificio é esta (limitado por a praza de España por diante, o edificio das galerías da r/Villafrande del Bierzo por detrás do terreo-xardín, Casa Maseda pola beira suroeste -na imaxe, cun circuliño na fachada indicando o escudo que ten coa ref. HE32- e a antiga Casa Solloso polo norleste, con algo máis de 19 m de diante atrás e de 195 m2 construídos de planta):
Corresponde, segundo a lenda do mapa, a Catalogación de edificación como estrutural, B.I.C e grao III de protección. Obsérvase que por tras ten un patio (en gris) cunha árbore.
Ben, o Peprich está en aprobación inicial, e a secuencia destes últimos tempos do edificio é a seguinte:
29 de xullo:
3 de agosto, onde se apreza ben a altura e perfil do tellado:
6 de agosto (onde se apreza o muro traseiro e a medianeira):

7 de agosto, xa sen medianeira nin soportal, e co muro traseiro medio derruído:
Hoxe é luns e a foto sería sen parede do fondo. Segue estando claro a superficie construída con anterioridade e prevista no PEPRICH, así como a altura previa. No cartel da última foto obsérvase ademais o destino do edificio: vivendas (5, o que parece abondo) e local comercial.