20190821

Memoria histórica. Lembrando e tentando esquecer

(Nota externa: si, é sobre Alcoa. Si, é sobre ti.)
  Houbo un tempo mellor. Cando un pobo situado ao norte do norte presumía de ter entre os seus nativos aos mellores patróns para buques de vela e na súa ribeira aos mellores carpinteros para a construción de tales embarcacións. E así, trala incivil contenda contra a dama República, un emigrante -Xosé Murados- que chegou a ser funcionario municipal, purgado e encarcelado polas súas ideas non fascistas, dedicoulles a tales profesións versos que se adoitaban cantar polas cantinas con sabor a salitre e cheiro a café de pota cargado con achicoria para darlle a cor negra adecuada. Así era o meu querido pobo San Ciprián.
  A última xeración que traballara en Sargadelos estábase esgotando. E é que máis adiante cando empezaron a vender fume os "artistas" das palabras ocas, naqueles cursos para gestionar e dirixir recursos humanos -soa solemne- debuxábase a curva vital das factorías industriais. O proxecto do emprendedor nacía, desenvolvíase, alcanzaba o cenit -momento preciso para vender- e emprendía a caída a non ser que algún creativo fixese o que denominaban "mutar", algo así como inventarse outro produto que tivese mercado.
  Os profetas do curto percorrido. Os amigos que viven adulando ao presente sen dedicarlle un minuto ao pasado que pode enriquecer ao futuro. Os que chegan a perder ata o seu acento para adquirir formas gramaticales de voces procedentes doutros lares. Todos xuntos contribúen ao engano, ás falsas esperanzas de inmortalidad industrial. E é que os complexos son a antítesis do orgullo. E non hai peor trampa que facela no solitario. Como dicía o poeta, escoitando o canto dos grillos ou non distinguir as voces dos ecos. Aplicalo á evolución de Inespal ata Alcoa.
  Ponse máis entusiasmo en dominar as redes sociais que en practicar as tres vellas pero indispensables artes para a comunicación. Faladoiro, lectura, escritura. E así nos atopamos con adultos incapaces de facer un escrito, presentarse a unha entrevista para un traballo ou facerse entender sobre algún feito importante. Unha vez máis e como nos ensina a historia, as invasións as protagonizan bárbaros con menos bagaje cultural que o noso. Non queremos recoñecer que vivimos nun espazo onde non se admiten privilexios. Onde os custos energéticos hai que pagalos, e si non os paga a multinacional págaos o cidadán que vive toureando un soldo ou unha pensión. Iso, ou cambiar a fonte de enerxía. Estanme seguindo?.
  Pero non conseguen calarnos. Ao peor cando xa non esteamos. Mentres, aí está ese magnífico libro que a modo de tese doctoral sobre: costumes, personaxes, lugares, motivos, grupos sociais, despréndense desde unha obra histórica. "Cafeterías, tabernas, ultramarinos e bares de Viveiro". Outro traballo máis que regálanos un Cronista Oficial para unha Cidade Histórica, por dereito, por forza motriz, por recoñecemento popular, por feitos e personaxes. Carlos Novo Cal, tanto cando diserta como cando escribe, faio con rigurosidad, cargado de probas, sen concesións metafísicas, pero coa humildad propia do sabio historiador que recoñece como á verdade só se chega por aproximación. Xa que aínda habendo sido testemuña dos feitos, ou gozando a documentación que pode dar fe, sempre exerce a humildad propia do profesor que está disposto a debater e admitir outros puntos de vista no terreo do subjetivo que fai camiño tralo obxectivo.
  A obra que deu lugar ao máximo entusiasmo en pleno agosto na cita do Conservatorio, tivo tres propiedades. O orgullo da Alcaldesa- nosa amiga María, que sabe pode confiar no noso sanedrín- A emoción do meu amigo Carlos, que descubriu a capacidade de convocatoria que teñen os seus traballos -outros filibusteros dannos "malleiras" que só serven para os seus intereses curriculares- A homenaxe aos nosos, esa xente sinxela, popular, aos que nunca se lles dedica unha rúa, e moito menos unha escultura, pero son o pulso do tecido social. Os que cando se marchan déixannos a súa boina, a súa navalla, un sen fin de frases con tantos sentidos que son dignas dun capítulo na filosofía que nos ensina ética, estética, lóxica e dende logo a epistemoloxía.
  Por estas e algunhas razóns máis, que virán ao caso, ségueme gustando acudir á cidade do Landro, pisar as súas rúas, visitar as súas cantinas, render homenaxe ás súas xentes, e moi en especial aos meus amigos. Son o meu refuxio ante os desastres que vivimos na costa máis ao norte con vertidos por terra, mar, aire e comportamentos...

20190820

ILLA PANCHA: REACCIONS DE VERANEANTES

foto de José Santomé
  O pasado sábado, 17 de Agosto, produciuse un fenómeno un tanto rechamante, no carón da Illa Pancha, relatado por unha persoa de Ribadeo presente naquel intre e lugar.  O relato é o seguinte: mais de cincuenta persoas de fala castelá e orixen descoñecido axuntábanse perto da illa sobre as seis e media da tarde. Nesto que chega un auto de alta gama, descapotable, con duas persoas e a porta da illa ábrese deixando entrar ao coche para volverse pechar deseguido. Os visitantes alí presentes, comezaron a preguntarse, algún en outa voz, qué era aquelo, se era unha propiedade privada ou un espazo público. Foi cando chegaron os nosos comunicantes e informaron brevemente aos turistas dos antecedentes xa coñecidos polos lectores. Os foráneos alucinaban e non paraban de declarar a sua desafección polo peche da porta e a privatización dun espazo tan fermoso.
  Estes son os feitos e non imos entrar en interpretacións mais alá de suliñar a sensación de que a publicidade e a difusión nas redes traguerá cada vez mais visitantes ao faro co desexo de acceder á Illa Pancha. Parece lóxico que trala publicidade, os turistas desexen exercer o seu dereito constitucional e legal a entrar nunha illa pertencente ao patrimonio público, e de ahí se deriva que os visitantes perciban que o seu dereito está sendo conculcado por unha práctica imposible de explicar e de entender: o feito de que o concello de Ribadeo teña concedida a licencia de actividade ca condición de que a porta esteña aberta ao público en xeral, pero este acceso siga reservado aos que aluguen habitación nos apartamentos. O ridículo non pode ser mais espantoso, a opacidade intenta xogar o papel de tapadeira, pero non o consigue.
  Polo demais informamos que a nosa denuncia á fiscalía sobre o acceso e a licencia foi admitida a trámite e está sendo investigada, se ben probablemente neste mes de agosto non haxa novedades. O próximo contacto ca secretaría da fiscalía do Xuzgado de Mondoñedo témolo a meiados de setembro.
COLECTIVO POR NUESTRO FARO

20190818

O cambio climático que afecta a Ribadeo

Onte foi un día caloroso en Ribadeo. A Pedro Murias marcou 31,7 ºC. Unha temperatura que ata outubro de 2017 tería suposto unha nova marca das temperaturas no século no noso pobo. A mediados de outubro dese ano, o día 15, a marca pasou a estar en 35,4 ºC, deixando moito máis alto o listón. A mediados de outubro! E pensar que entre 2001 e 2002 non se chegou ningún día a 27,5 ºC...
A recompilación de datos non deixa lugar a dúbidas: en todo o primeiro decenio do século, 2001-2010, só en tres días se superou a temperatura de 30 ºC en Ribadeo (un deles, no último ano, 2010). No decenio seguinte, no que estamos e ó que lle falta case ano e medio para rematar, o número de días con máis de 30 ºC, foron 10 ata o momento. Máis do triplo, e aínda queda.
Unha soa poboación e poucos anos de medidas contínuas (18) fai que o conxunto sexa só unha anécdota para consumo local. Unha anécdota que cadra co conxunto de tódalas demáis anécdotas que se están a suceder ó longo do mundo e que se chama cambio climático polo momento, se ben estáse a comezar a chamar emerxencia climática.

20190816

As catedrais e o mar

O mar fixo, o mar desfai.
De novo, un derrumbe nas Catedrais. Normal. Os cantís da costa derrúmbanse. O ataque do mar forma covas, artella arcos e tamén os destrúe. Parece que non se lembran os prognósticos que sinalan que é abondo probable que o aspecto dos arcos sexa ben diferente nun par de décadas, coa caída dalgún deles.
Hai uns poucos anos (2017), Malta perdeu a súa atracción estrela, a ventá azul. daquela preguntábame se Ribadeo estaba preparado para a perda das catedrais. Ó ver a nova do desprendemento de onte, que se suma ó da primavera pasada e tamén a moitos outros, como o que houbo hai pouco tempo entre as Catedrais e Arealonga, ou mesmo no interior da ría ou en zonas nas que non dá o mar, como o desprendemento na Atalaia ou á beira do porto, asáltanme varios pensamentos. Algúns deles: é realmente noticia? Que ingrediente ten para que o sexa? É noticia a prevención como tal ou só as loitas arredor dela? A prevención debe reducirse a carteis que estragan precisamente o que queren coidar ou debe abranguer alternativas ás Catedrais? Por que non se une en ningún momento a nova co aumento do nivel do mar que propicia unha maior erosión e conectado con outros fenómenos máis vitais?
Hai tempo, máis dun decenio, que dende O Tesón se pedía unha definición do Ribadeo que queremos. Segue sen facerse, e mentres o pobo se vai acomodando a remolque ó turismo que chega, segue sen haber esa definición. Mentres, Ribadeo vai deixando de ser ribadense e as protestas por iso van en aumento. Só queda dicir 'continuará'

20190815

Un pleno pedido sobre o funcionamento da residencia de maiores (II)

Despois de poñer no blog estes días varias entradas relacionadas, deixo en baixo varios comentarios escritos (tiven comentarios orais, mesmo por teléfono, pero sen gravación de respaldo non quero nin facer unha síntese).
O primeiro, unha nota de prensa, de En Marea, sobre o desenvolvemento do pleno e dos primeiros meses da residencia:

PLENO RESIDENCIA TERCEIRA EDADE

Onte celebrouse un pleno municipal sobre a residencia da terceira edade nun tono bronco e pouco acaído para crarexar as dúbidas que puidemos ler na prensa nas últimas semanas.

Lembremos que a residencia comezou a sua actividade o día 14 de xuno sen ter conectado o gas, o que impediu a actividade regular da cociña e levou a contratar un cáterin privado. Como consecuencia incumpliuse a norma 4.32 das bases da adxudicacion que esixe que os alimentos se elaboren nas cociñas do centro diariamente con alimentos frescos. Xa é dabondo coñecido que o concello non deu nengún tipo de explicación sobre estas circunstancias ate que empezaron as protestas.

Deixando aparte aspectos colaterais imos resumir o que quedou claro no pleno e o que non.

Quedou perfectamente claro que os responsables da apertura do centro sabían que o gas non estaba conectado e as cociñas non iban funcionar para dar o servizo completo. Non quedou claro porque se tomou esa decisión sen agardar a conectar o gas e poñer a funcionar as cociñas a pleno rendimento. Tampouco quedou claro quen tomou esa decisión.

Non se falou da prescripción citada mais arriba que obliga a que os alimentos sexan elaborados na cociña do centro nen da esixencia de persoal cualificado para a elaboración das comidas pero resulta obvio que non se cumpliu esta norma porque as comidas viñeron de fora durante varias semanas. Tampouco sabemos se os responsables da apertura do centro eran coñecedores da irregularidade que estaban cometendo traguendo a comida de fora.

Tratouse moi de pasada o asunto das ratios de persoal. Non se falou de porque se aprobaron as ratios mínimas que esixe a normativa vixente nen cales foron éstas a longo dos días dende que se abriu a residencia.

Para o noso entender non quedou claro o trámite administrativo preceptivo para abrir a residencia. Deuse a entender que este era o Permiso de Inicio de Actividade concedido pola Xunta de Galicia o día 17 de marzo de 2019. Pero non se entende que se ese o último trámite ou autorización porque non se abriu ao día seguinte. Como tampouco se entende que se concedese o PIA sen conectar o gas se este era o último trámite ou garantía legal de adecuación ao proxecto.

Finalmente non se falou unha palabra da participación da veciñanza, da creación dunha asociación de familiares e veciños para o seguimento e colaboura cos servizos sociais e non se deu nengunha explicación de porque os usuarios, familiares e a opinión publica non foron informados inicialmente da falla de conexión do gas o non funcionamento correcto das cociñas e a elaboración da comida fora do centro, incumplindo a norma devandita. Folga suliñar que se non se houbesen denunciado, estas circunstancia parasarían desapercibidas, porque o concello non fixo nengún aceno que suxerise a vontade de informar á sociedade.

Omitimos calquer valoración ou opinión. Esto foi o que sacamos en en limpo do pleno. Se alguén ten outra opinión agradecemoslle a sua comunicación pública ou privada.

COLECTIVO EN MAREA RIBADEO
---
O segundo, un comentario á entrada Un pleno pedido sobre o funcionamento da residencia de maiores realizado sobre o facebook, relacionado coa oportunidade política que mencionaba de pasada na entrada Despois da loita pola construción da residencia de maiores de Ribadeo e coas palabras do portavoz popular nas que se desliga no pleno da postura anterior do seu partido ó non colaborar na construción e mantemento:
"non digo que as cousas se fixeran ben, pero tamen digo que sin haber aportado un euro por parte da Xunta (cartos de todos non do partido popular, que teñen a puta costumbre de vendernos cousas como propias, sendo os cartos de todos) veñen agora facendose os abanderados dos residentes"
---
O terceiro, a nota de prensa liberada polo goberno municipal ó día seguinte do pleno:

PROTAGONIZOU UN PLENO EXTRAORDINARIO CELEBRADO ONTE

Centro de atención a persoas maiores


14/08/2019

O alcalde, Fernando Suárez, asegura que o centro de atención a persoas maiores está a funcionar con absoluta normalidade. O rexedor manifesta que as incidencias que puideron producirse no seu arranque foron corrixidas o antes posible. Suárez Barcia subliña que a apertura dun novo centro destas características supón sempre un reto e un desafío e di que no equipo de goberno "somos moi sensibles co que poida pasar alí". Na actualidade son 26 os residentes aos que se irán sumando outros 18 ao longo dos vindeiros días.

Fernando Suárez explicou que "celebramos onte o pleno que forzou a convocatoria do Partido Popular de Ribadeo sobre o suposto mal funcionamento do centro de atención de persoas maiores de Ribadeo. Desde o goberno municipal fomos e somos, desde o minuto un, sensibles ao que poida pasar alí porque se dalgunha cousa somos culpables é de poder ter realizado esta obra e de poñer a andar esta residencia para honra dos nosos paisanos e das nosas paisanas. Hai xa uns días convocamos a todos os grupos a unha comisión informativa onde viñeron os máximos responsables do funcionamento deste centro para darlles cumprida información aos corporativos das dúbidas que puideran ter. Así veu a directora do centro, que é persoal laboral da Deputación, tamén veu a funcionaria responsable do contrato entre a Deputación e a empresa que executa os servizos, e tamén veu o asistente social municipal". 
O rexedor contou que "nesta xuntanza deron cumprida información e responderon a todas as preguntas que lles puideran ter feito e onde quedaron aclarados varios aspectos moi importantes. En primeiro lugar que o centro sempre traballou cumprindo a ratio de usuario-persoal, e que nos traslados de usuarios ao centro de saúde ou consultas médicas cumpriuse a normativa establecida na lexislación de aplicación e nos pregos de prescricións técnicas. Tamén dixeron que o persoal que iniciou o traballo no centro e que ao cabo duns días non volveu, ben porque renunciou ou porque non pasou as probas, foi debidamente substituído por persoal coa titulación requirida e coa mesma xornada laboral, e que en definitiva, por problemas alleos ao Concello e á Deputación, aproximadamente durante quince días non se puido usar a cociña principal polo que, atendendo aos criterios dos técnicos, botamos man da contratación legal dun servizo de cátering da mellor calidade e de cercanía que funcionou marabillosamente. Desde hai xa varias semanas, o servizo de cociña está integralmente funcionando coa cociña da residencia sen maior problema. Finalmente, como todo o mundo pode comprender e como na vida mesma, a apertura dun centro novo, con novos usuarios e novos traballadores, supón un reto e un desafío no que sempre se van producir incidencias. Todas estas incidencias que ocorren aquí, e máis na China Popular, están sendo corrixidas e sempre con maior esmero e atención tanto por parte da Deputación, a través do seu persoal de dirección, como do Concello de Ribadeo".
Suárez Barcia dixo que "toda esta explicación dada polos técnicos o outro día na comisión informativa, e da que quedaron conformes os diferentes voceiros e así figura na acta redactada polo secretario, serviulle de pouco ao voceiro do PP no pleno de onte e a aquela máxima de que non podía permitir que a realidade lle puidese cambiar un bonito titular. De aí que fixo gala desta correspondente dose que ten de alarma, de excitación, de sobreactuación, e deixou ben ás claras que pouca idea ten do funcionamento real das cousas, xa que mesmo quedou en ridículo ao descoñecer que o permiso de inicio de actividade o deu a propia Xunta de Galicia, que non o dá o Concello con ningunha licenza de apertura inexistente, na lexislación actual. Polo que xa indica o nivel de debate e de argumentario facendo gala daquela máxima popular de que moito ruído e poucas noces".
O alcalde ribadense subliña que "o centro funcionou e funciona ben. Hai 26 usuarios e usuarias e nos vindeiros días irán entrando paseniñamente outros 18 máis, por mor da última comisión de valoración celebrada a semana pasada. É un orgullo para Ribadeo ter este centro que, como todo na vida que é novo, pode ter incidencias que se van resolvendo de maneira inmediata e eficaz, e se de algo somos culpables é de telo feito e loitado xunto coa Deputación para mantelo e lograr que funcione. Todo isto a pesares de que a Xunta do PP non deu un can en ningún momento nestes anos anteriores, amolou canto puido e un pouco máis, e agora este novo concelleiro, con ansias de bombeiro pirómano, queira botar terra en algo que tanto custou. Desde logo que non vai ser así, imos seguir traballando duramente e seguir sendo transparentes, pero non imos pasar ningunha mentira que esta persoa queira levar adiante".
O alcalde, Fernando Suárez, a concelleira de Servizos Sociais, Mónica Freire, e o asistente social municipal, José Luis Gegunde, visitaron nas últimas horas o centro de atención a persoas maiores e pasaron pola cociña para ver de preto a elaboración do menú que ían degustar os usuarios e usuarias desta instalación.

Esta nota viña acompañada da seguinte documentación:

20190814

Un pleno pedido sobre o funcionamento da residencia de maiores

A a residencia de maiores de Ribadeo deu lugar onte a un pleno, pedido polo grupo de concelleiros do PP e que xa mencionei onte á mañá na entrada 'Despois da loita pola construción da residencia de maiores de Ribadeo'. Agora queda aquí o podcast coa gravación íntegra de dito pleno, sen outro comentario pola miña parte neste momento, máis aló de desexar que aproveite á residencia no futuro e aconsellar o complemento do audio con as diversas informacións que fun deixando sobre a residencia no blog:

Pleno do extraordinario concello de Ribadeo 20190813 sobre a residencia de maiores

Sobre a contaminación no mar (II)

Despois de deixar no blog as liñas xerais da miña exposición 'sobre a contaminación no mar', deixo agora o audio da mesa redonda mantida en San Cibrao na Feira do libro e o mar, da que xa deixei tamén 'A nosa cultura pode crear riqueza e traballo: o valor económica da nosa cultura':
Mesa redonda a contaminación no mar

20190813

Despois da loita pola construción da residencia de maiores de Ribadeo

Residencia de maiores en Ribadeo: unha vez rematada e presentada á sociedade ribadense, tras pasar as eleccións fíxose un acto de acollida ós primeiros residentes. E comezou o postparto.
Coido que é unha imaxe adecuada: lograr un embarazo pode ser doado ou non, pode ser festivo, pero en calquera caso, necesita dun querer, dunha vontade previa, e non exime de coidados durante o período de embarazo. E, unha vez parida, hai que coidar da creatura, pois por si soa non pode vivir.
En Ribadeo houbo unha loita para conseguir o apoio dos poderes públicos, e logo un seguemento e apoio para levar a bó fin o proxecto. Mais chegou o día, a residencia está aberta e hai que coidar da creatura. Un novo período.
O caso é que vivir non ten por que ser doado, e neste caso, dende o primeiro momento hai complicacións. Comezou a cousa mesmo antes do nacemento, cando se aludiu á imposibilidade de facerse cargo directamente dende as entidades públicas e abocouse a unha xestión por parte de entidades privadas. Houbo unha primeira licitación, que foi recurrida, e a cousa rematou nunha hidra empresarial con cabezas nas finanzas ou na sanidade, pasando tamén, claro está, polo coidado dos vellos. E primeira puntualización: úsase a palabra maiores, tamén anciáns, porque o de vellos parece que implica un uso e desgaste, algo así como unha cousa con utilidade xa reducida. E úsoa aquí non porque considere que os maiores son cousas, senón porque con tantas adicacións da empresa (por iso o de hidra), ó final, non en Ribadeo, pero si no lugar de onde dependa, onde teña a central, en Madrid, o que van ver vai ser tan só números: unha persoa, unha unidade de cálculo.
Na pequena festa de recepción dos primeiros ocupantes non escoitei nada sobre eivas das instalacións ou do persoal. Mais algo debía de haber: o cátering é de supoñer que xa estivera encargado o primeiro día debido a que non se dispoñía de gas nas instalacións. De igual xeito, a marcha voluntaria de dúas empregadas ós poucos días tardou en saír nos papeis, en facerse visible, e con ela, un trasfondo de precariedade no persoal. Pouco importa que se estiveran cumprindo as normas, se as normas non son adecuadas. E, non esquezamos, as normas pódense cambiar, e débense cambiar para adecualas a un mellor funcionamento.
Dende aquel momento de fotos ata o de agora van dous meses. Se alguén quixo información sobre o desenvolvemento da residencia tivo que procurala pola súa conta: canto se tardou en suplir a marcha das dúas traballadoras? Canto persoal queda -agora- pola noite ó cargo? Está solucionado o subministro de gas e polo tanto o facer a comida no propio centro? O de desaiunar ás dez por non dar levantado á xente por falta de persoal é unha lenda urbana ou algo que segue a facerse?
Oportunidades políticas aparte para pedir un pleno extraordinario, a sociedade necesita información e atención para crer que a residencia vai ben. E mentres non se dea entrada á súa participación, non terá un mínimo de seguridade cara ó futuro. Por certo, nestes momentos a convocatoria de pleno extraordinario non aparece na sede electrónica do concello, nin se trata na nota de prensa correspondente ós plenos do martes 13 de agosto, mentres que si aparece en ambos lugares o segundo dos plenos extraordinarios, adicado ós festivos locais (do próximo ano), gastos do Ribadeo indiano (modificación do previsto), obras no estadio de fútbol (hai que procurar os cartos), e necesidades extraordinarias semellantes.
Cando dende a Plataforma Pro Residencia de Maiores decidimos alegar as normas de funcionamento previstas (e obtivemos unha promesa para o futuro que esperamos que se concrete) ou propora constitución dunha asociación, a ASOCIACIÓN SOCIAL PRO MAIORES JOSÉ MARÍA RODRÍGUEZ, tíñamos en conta que o coidado dos nosos maiores non remata coa construción dun edificio, senón que é cousa de todos, e todos debemos de participar, detrás das familias, da propia residencia e dos poderes públicos. Non tirándonos os trastos, senón colaborando. Poñendo o noso gran, de xeito construtivo, non só fiscalizando. Tentando facer as cousas o mellor posible, e tendo en conta que as persoas que están sendo atendidas non son culpables de que as cousas non funcionen. Ao menos, non máis culpables que o resto da sociedade.
No discurso de primeira ocupación da residencia de maiores de Ribadeo

20190808

Os soldos das corporacións mariñás no pasado próximo

Hai pouco que cambiaron as corporacións locais, e con elas, a distribución de custes a cargos electos dentro de cada concello, datos que polo momento non teño. Mais, a auga pasada, lembrei un artigo de José Alonso na Voz no que collía os datos do Ministerio para detallar o custo das corporacións locais da Mariña no 2017. Sabendo que no detalle pode haber algunha variación, fixen unha táboa, argallei algunha conta con datos do INE e fixen 6 gráficos para ver en retrospectiva o custo dos nosos políticos a escala Concello / Deputación. tentei ver se había algunha correlación entre custes de cargos políticos e poboación, pero non atopei relacións significativas, polo que non incorporo os gráficos correspondentes. Imos aló.
O primeiro, a táboa. Está detallado, para cada concello en euros:
- o que recibe o / a alcalde da Deputación, se ten soldo por cargo nela.
- o que recibe polo concello (asistencia a plenos incluída, pero non dietas e custos de locomoción)
- o total de ámbolosdous conceptos
- o total de cobros da corporación local (asistencia a plenos incluída, pero non dietas e custos de locomoción)
- o total, incluído o cobro da Deputación
- o número de habitantes a 1 de xaneiro de 2018
- o importe por habitante que representan os emolumentos do alcalde (só por cobros directos do concello, nunha columna, e incluído cobro da Deputación, na seguinte)
- o importe por habitante da corporación (só concello, nunha columna, e con cobro da Deputación, na seguinte)
Hai que ter en conta que en calquera caso, os custos nas contas anteriores son asumidos só polos veciños do concello, é dicir, os custos da Deputación non se contan nestas contas como distribuídos entre toda a provincia, o que distorsiona os números pero vai a prol do sentido de cargarlle soldos á Deputación que evitan soldos municipais.
En canto ó cobro dos alcaldes, os dous máis altos están enmascarados polo cobro da Deputación, vindo despois un grupo de poboación abondo heteroxénea, encabezados pola alcaldía de Ribadeo. O Vicedo e Alfoz son casos nos que o alcalde non cobra mensualidades.

A vista varía moito se pasamos ó custo por veciño, co destaque, por goleada, de Ourol.
En troques, se consideramos tamén os soldos da Deputación, volve cambiar o aspecto nos primeiros postos.
Pasando ó conxunto das corporacións, a Pontenova vai en cabeza debido ó soldo da Deputación; sen ese soldo, sería Ribadeo quen ocupara o primeiro lugar:
En cqambio, por veciño, debido á súa baixa poboación e ó soldo do alcalde, Ourol arrasa, considerando ou non os soldos da Deputación:


20190807

Mirando ó mundo: EEUU en precampaña

Hoxe atopei unha páxina que permite mirar a política dos EEUU esta tempada e comprender algo máis do que alí sucede, incluídos o tiroteo antihispano de esta semana, e con esa comprensión, facerse unha idea de como funciona / consecuencias inducidas do tema por lugares máis próximos a estes lares. Trátase de https://2020campaigntracker.com, unha páxina que di canto gastan os candidatos presidenciais en propaganda na rede (Facebook e Google), podendo mirar por datas, por candidatos, ou desglosar por temas. Ver cousas como que Trump gastou en Facebook en temas de inmigración 12 veces a cantidade que invertiu o segundo 'gastador' entre o 6 e o 27 de xullo, indica prioridades, e, sabida a inclinación da mensaxe, tamén pode explicar consecuencias en termo de mortos.

Unha nota: chegue á páxina mediante outro blog, https://www.enriquedans.com/2019/08/no-no-son-los-videojuegos.html.

A contaminación no mar: falando dela

O pasado sábado participei na mesa redonda 'a contaminación no mar' que tivo lugar en S. Cibrao, con participación asemade de Carlos Nuevo Cal e Pablo Mosquera Mata. Completáronse as intervencións da mesa con varias intervencións e as respostas correspondentes, centrándose en aspectos moi diferentes do tema e cunha adicación da parte final máis que á contaminación do mar en si, á problemática (non só de contaminación) da veciña planta de alúmina-aluminio.
O podcast, de máis de hora e media de duración, déixoo en en ribadeando podcasts.
Outras entradas relacionadas coa feira do libro sobre o mar no que se encadrou a mesa redonda:
Non podemos esperar!
O valor económico da nosa cultura
E sobre o tema da balsa de lodos de Alcoa.


20190806

Crónica dende os bloques

Este verán, a praia dos bloques parece estar especialmente concorrida. As novas duchas, que polo momento evitan a lama que xa se formaba arredor das antigas, supoñen un paso adiante, que acompaña ás boas temperaturas e a un auga que cada vez está máis quente. Hai veces que o campo está cheo, aínda que nunca como para dicir que non cabe un alfinete.
A instalación inchable segue a ocupar unha parte considerable da zona que antes era máis usada para baño. A cambio, as embarcacións parece que pasan máis lento, máis lonxe, pode que para non interferir nun negocio tan visible, mentres que os bañistas na auga pasaban tan desapercibidos que é un 'milagre' que unha motora con esquís detrás ou unha moto acuática non se teñan levado algunha cabeza por diante. De calquera xeito, xa me teñen comentado ocupantes dos apartamentos próximos que os vixiantes correspondentes do 'tráfico marítimo' só viu que se pasaran por alí unha vez, para dar cuns vellos que estaban fondeados pescando fóra da rada.
Chamoume a comezos de verán a atención que suprimiran as ostras dos chanzos da praia, como se pode ver na imaxe. Algo diferente ó que pasa coas ostras das aceas. E algo que era necesario para o uso da zona, aínda que non sei quen o fixo (nin os permisos para actuar alí)
A rapazada segue a andar polo peirao, aínda que despois dos sucesivos reforzos da separación entre praia e peirao, abondo menos. Claro que tamén hai quen, en marea chea e a última hora, baixa dunha barca tradicional (iso si, coa vela recollida, que é máis cómodo o motor) e pasa de peirao a praia por terra, que por auga hai que nadar.
A última hora a ocupación gratuíta dos inchables vai vento en popa, a pouco que a marea e o tempo acompañen, xa co edificio de servizo limpo e pechado. Sen vixiancia, pregúntome que pasará se hai un accidente, algo que non me preguntaría se ocorrera un accidente de alguén nadando (ententendo por accidente non un atropello motorizado)
A última hora, o baleirado progresivo vai deixando a zona en calma, o que é aprezado por algúns ocupantes que prolongan a estancia e por outros que van disfrutar dese momento.

20190805

A nosa cultura pode crear riqueza e traballo: o valor económica da nosa cultura

Hai xa case un mes, o 7 de xullo, a mesa redonda 'O libro como ferramenta: asociacionismo e cultura' deu lugar a unha segunda entrada sobre o tema no blog. Un tema que propiciou ser retomado na feira do libro sobre o mar e a súa cultura de S. Cibrao, tamén nunha mesa redonda, co título 'A nosa cultura pode crear riqueza e traballo: o valor económica da nosa cultura', na que participaron Farruco Graña, Geluca Campo e Carlos Nuevo Cal, moderados por Alfonso Otero Regal.

Era previsible que o tema saíra de xeito semellante á mantida en Ribadeo por Neves Paz como coordinadora, a representante da A.C. Francisco Lanza, Dores García Abel, do Seminario de Estudos Terra de Viveiro, Carlos Nuevo Cal, de Os Aventados, Pablo Mosquera Mata, e de O Tesón, Antonio Gregorio Montes, mais houbo matices abondo como para reproducir as intervencións, cousa que fago  ligando ó podcast ribadeando, entrada A nosa cultura pode crear riqueza e traballo: o valor económica da nosa cultura.

20190804

Non podemos esperar! Pablo Mosquera Mata

¡Non podemos esperar!

A cultura non é reaccionaria. Non se opón aos cambios tecnolóxicos. Pero está a rifar co mal gusto, a ignorancia e sobre todo esa subcultura cutre e hortera que se converteu en produto de fácil consumo e perversa alienación.
Como galegos da costa máis ao norte, temos dereito ao patrimonio histórico, artístico, ecolóxico, costumbrista, que nos identifica como pobo da Península Ibérica. Como sociedade civil temos o deber de conservar, divulgar, indagar e preservar de manipulacións mercantís, os nosos acenos de identidade, comezando polo idioma.
Pero estamos no medio dunha galerna. Ventos huracanados que sopran desde esa sociedade de consumo que obtén pingües beneficios da zafiedade. -Non teñen máis que comprobar o consumo aditivo de certos programas de televisión- Mar encrespada que pretende afundir calquera Argos onde naveguen os nosos coñecementos, orgullo histórico, acenos de identidade, espírito crítico, versos libres fronte á mediocridade que manipulan os do curto percorrido político, onde o único importante é: que hai do meu!. -En plena austeridade e brutal débeda pública, sóbense o soldo un 40%-
Celebrar unha semana en torno aos libros, exposición fotográfica "A Mariña dende o ceo", debater entre cidadáns con peso específico profesional sobre feitos moi concretos, fainos fortes, inquedos, libres e dispostos a ser partis-ans ao servizo da causa, que se basea nunha palabra crave: ¡RESPECTO!.
Non queremos que nos enganen, oculten, compren por menos de nada, asusten con perda do traballo e salario, nos enfronten coas mesnadas da miseria e indigencia cultural. Se hai contaminación orgánica e inorgánica por vertidos a terra, mar e aire, con metais pesados, que sabemos son causa de graves enfermidades, debemos elixir, entre a vida ou o emprego. Claro que no medio, onde reside a virtude, está a Lei. A que obriga a depurar, cambiar procesos e sobre todo preservar dos factores de risco, incluso realizando estudos epidemiológicos sobre a morbilidad e mortalidad de certas enfermidades moi graves, e desde logo en relación a poboación para a nosa provincia de Mondoñedo.
A cultura é cita para viaxeiros. Foino sempre. Ese é o turismo que necesitamos. O que fai o Camiño á Tumba na Cidade Santa de Occidente. Pero que debería de acudir a San Martiño, Mondoñedo, Sargadelos, Viveiro, e castros mariños, ata faros e desde logo a eses cascos históricos. Todo antes que os inventos de malleiras entre romanos e celtas, ou entre celtas e viquingo, todo iso como culto a Baco, sen dúbida o máis desprezable dos habitantes do Olimpo.
Queremos que o sistema educativo público, empeñado no uso-abuso de perversas máquinas que producen alienación, adicción e novas formas de acoso, dea paso ó ensino dos vellos oficios de carpintería de ribeira, nesa ciencia ou arte da construción de embarcacións, ou do mundo mariño como fonte de riqueza e emprego.
O que antecede únese á pretensión dun centro integral para desenvolver a cultura castrexa, ou a épica para a caza de baleas e cachalotes e desde logo dos naufragios, agora que algúns descubriron as actividades subacuáticas para a recuperación de pecios, que dito sexa de paso, unha vez sacados á boia, onde pensan situalos? Son parte do noso patrimonio e queremos que asenten aquí.
Co devandito expóñolles as conclusións dunhas xornadas que foron para moitos o bálsamo de fierabrás, ante tanta espurraja ambiental.
Da nosa dereita á nosa esquerda: S. Cibrao, a planta de alúmina-alumnio e o depósito de lodos vermellos.

20190802

A contaminacion no río de Vilaselán

Hai anos, en un estudo feito para unha das primeiras feiras de ciencia de Ribadeo, apareceía dentro da serie de fotos do río de Vilaseán pingas caendo do tubo de desaugue da antiga depuradora, ben por riba do nivel da marea baixa, no último recodo antes da saída ó mar.
Moito cambiaron algunhas cousas dende entón, pero non tantas. O río de Vilaselán, nado nas fontes do Lobo (antiga fonte de auga para a traída a Ribadeo) e con desembocadura na enseada de Vilaselán, dende o paso baixo a antiga estrada N-634 (hoxe r/ Segundo Moreno Barcia) ata o paso por baixo do antigo camiño da granxa (se alguén consulta Google maps, veráo etiquetado como 'camino Llaú'), hai un tramo longo no que o rego desaparece canalizado debaixo de diversas obras, aparecendo en lugares puntuais como no paso por baixo da avda. ría de Ribadeo, a unha beira e a outra.
Antes dese tramo, e despois, é doado seguirlle o curso e ver o seu estado, pero é basicamente nese tramo onde se produce unha transformación de rego en cloaca. As tres fotos de abaixo están ordeadas ó longo do curso: a primeira antes de atravesar a avda. ría de Ribadeo, e as dúas últimas, antes e despois de atravesar o camiño despois do Voar. O que se ve non é agradable. E sería ben que si o fora.

--
 No blog poden verse outras moitas fotos do rego, en diversas épocas. Unha mostra aquí, aquí ou aquí, ou procurando entre o que devolve o blog ó poñer nas procuras rego de Vilaselán, río de Vilaselán ou Vilaselán 'a secas'.

UNHA HORTA DA RÚA DA MURALLA. Francisco José Campos Dorado

-Artigo preparado para o libro das festas do Carme 2019-
Chegan as Festas Patronais de Santa María do Campo, e unha morea de recordos de xuventude amontóanse na miña mente querendo saír todos xuntos pero paseniñamente van fluíndo en bastante boa orde cronolóxica. Cando éramos rapaces, na miña xuventude, anos 60 do pasado século, adoitábamos facer longos paseos despois de comer, naquelas preciosas tardes da primavera e do verano, tratando de perdernos por camiños pouco transitados, procurando descubrir naqueles mil recunchos máis escondidos ao Ribadeo máis enxebre e “profundo”, que tan ben soubo retratar Suso Peña nas súas magníficas instantáneas do Ribadeo Urbano, que logo transformaba coas súas marabillosas mans nesas series de extraordinarios debuxos de paisaxes formados polos tellados de Ribadeo... ¡Suso canto nos amosaches coa túa mirada máxica!
Recordo que nun daqueles paseos subimos desde Porcillán á Rúa San Miguel, por un estreito camiño case intransitable, cuberto de silvas e ortigas, que transformaba o paseo nunha pequena aventura. Hoxe aquel camiño está máis despexado, pavimentado de alcatrán e leva o nome de Rúa da Muralla.

Por aquel camiño, podíamos ver a parte de atrás do chamado “Cuartel Vello” (foto 1, arriba), que realmente é a Casa-Torre Sierra Pambley, construída no ano 1701 polo leonés D. Francisco Sierra Pambley, un destacado filántropo e protector da ensinanza, con grandes propiedades en Zamora e León. O edificio ten forma de torre ameada con carácter de fortaleza, pero parece ser que a súa finalidade foi sinxelamente o de darlle unha personalidade señorial. D. Francisco por testamento outorgado o 28 de Setembro de 1713, fundou na vila de Ribadeo unha escola de ler, escribir, contar, doutrina, gramática e demais ciencia, como se estila nos colexios da Compañía de Xesus” (Manuel Vázquez Seijas, Fortalezas de Lugo y su Provincia, Tomo II, páx. 291).
Non sería de estrañar que a residencia dos xesuítas profesores de dita escola, ou incluso o propio colexio fundado por D. Francisco, fora a casa coñecida como Cacabelos de Abaixo, hoxe o Bar Amodiño, que ten gravada a data do ano 1759 no lintel dunha xanela, así como a simboloxía IHS dos xesuítas, da que eu facía referencia cando relataba o Escudo da Casa de Cristos (tamén en La Comarca del Eo, 14-Xuño-2016).
Pero volvendo os recunchos do paseo, descubrimos que baixo esta casa torre de Sierra Pambley, hai unha propiedade privada protexida por un muro alto, que no seu interior presenta unha columnata de quince ou dezaseis columnas (foto 1 arriba e foto 2, abaixo), cada unha cun fuste de máis de 50 cm de diámetro, por 160 cm de altura (grosso modo, pois non as medín).

Non sabíamos para que eran aquelas columnas, nin para que tipo de edificio foran construídas. As columnas constan dun plinto ou pedestal cadrado, de onde arranca un fuste cilíndrico feito con pedras superpostas, como as dunha parede, e lucidas con morteiro forte que as fai moi sólidas. Algunhas teñen un ensanchamento central ou convexidade, tecnicamente chamada éntasis, que contrarresta a ilusión óptica de concavidade que se produciría si fora columna de fuste recto. Na parte alta rematan cun capitel cadrado formado por un equino e un ábaco cadrados, que descansan sobre un collarino moldurado.
¿Que estrutura soportaban estas columnas? Segundo se dicía por aqueles tempos, estas columnas soportaron unha especie de xardín flotante, cuxas flores caían en cascada pola fronte de forma que facían unha especie de toldo para resgardar do sol un pequeno paseo en sombra, como un claustro, onde poder ler, charlar ou meditar nas plácidas tardes do verano.
Pero lonxe de todas aquelas elucubracións, fai poucos anos, Luís Penzol (q.e.p.d.), díxome que esa horta agora era da súa familia e que polo que el tiña entendido, fora unha propiedade dedicada a cortes para o gando vacún, especialmente para manter aloxados aos grandes bois de tiro que traían os carros dos arrieiros maragatos, entre outros, que transportaban cara a meseta as mercadorías que desembarcaban os barcos no porto de Porcillán. As columnas ao largo da finca soportaban un tellado que abeiraba os presebes do gando e o resto da finca era para almacenar herba e palla. Aquel comentario foi para min, unha grande explicación, pois descubríame outro anaco da historia incomprensible dos tantos recunchos que Ribadeo ten agochados por aí. De todas maneiras as columnas teñen unha dimensión considerable para ser soporte das vigas dun simple tellado, polo que moi ben puido ser, como dixo Luis Penzol, unha estabulación aberta para bois, pero ¿cantos séculos ten a columnata?. ¿A obra foi feita desde un principio pensando no gando ou este foi un destino que tivo na súa última fase?
A partir daquel comentario, veume a memoria aquel antigo nome de rúa das Angustias, hoxe rúa Antonio Otero, e tomou para min outra dimensión, un novo significado pois ese nome de Angustias, puidera ser a denominación que lle puxo a xente do pobo debido a ese grandísimo esforzo de sufrimento, cheo de bufidos agónicos que se oían na rúa, tanto dos homes como dos animais, cando tiñan que remontar a pendente tan pronunciada da costa de Porcillán ata a Porta da Auga, coas zorras de arrastre ou carros baixos nos que se transportaban grandes pesos. Non é raro que alcumes populares se consoliden como nomes propios de certos paraxes, tal como ocorreu coa denominación da Ponte dos Suspiros de Venecia debido os suspiros dos namorados que pasan nas góndolas por debaixo e dos suspiros dos condenados cargados de cadeas que pasaban por el.
Outro elemento relevante da horta é un “milleiro” que hai sobre unha columna da hoxe entrada única (foto 3, abaixo). Esta sinal estaba posta polos camiños reais para, como o seu nome indica, sinalar as millas dun percorrido, tal e como hoxe marcan os fitos quilométricos. É unha sinal, cuxa forma de pináculo se remonta ós tempos das vías romanas. ¿Porqué está aquí?. Iso é outra historia que de momento tamén se nos mantén oculta. 

Felices Festas da Patrona e desfrutade todo o que poidades sen facer dano, que todo queda aquí.

20190801

Heráldica ribadense, charla de Pancho Campos

Onte tivo lugar a charla de Pancho Campos sobre heráldica ribadense, resume do libro que pronto sairá e tamén dos artigos publicados sobre heráldica tanto neste blog como na Comarca.
A charla durou máis dunha hora e foi presentada por Dores Fernández Abel. Deixo recollido a primeira parte da charla, algo máis de 40 minutos, no podcast ribadeando.

20190729

Sobre a contaminación no mar

-A conta da mesa redonda sobre “A contaminación no mar” que terá lugar en San Cibrao o 2 de agosto, no marco da primeira feira do libro sobre o mar e a súa cultura, deixo algunhas reflexións sobre o tema.-

Nun lugar con seres vivos, que están interaccionando co seu arredor, o medio adecuado para vivir mantense só mediante un equilibrio dinámico. Se varían as condicións físicas, entón varía o equilibrio e ou nos adaptamos ou morremos, opcións menos desexables e máis difícis que variar o equilibrio o menos posible. E as ‘condicións físicas’ son todos os parámetros que definen o sistema en equilibrio. Todas. Dende a temperatura á existencia de plásticos, pasando pola eliminación de especies pola sobrepesca.
Contaminar é equivalente a variar o equilibrio de substancias ou enerxía no medio. Sempre houbo contaminación, porque calquera actividade varía as condicións do medio ó empregar materiais e producir outros materiais. Así, a nosa atmosfera é o resultado da contaminación con osíxeno de outra anterior, a partir de seres como as algas verdes. Cambio na atmosfera -contaminación- que fixo posible a nosa existencia.
Nas condicións actuais, pódese dicir que sen océanos, a atmosfera tería un 50 % máis de dióxido de carbono, o que aumentaría o efecto invernadoiro ata facer inhabitable para nós a Terra. Iso da unha idea da importancia do mar no equilibrio medioambiental.
Por un momento, pecha os ollo e pensa na inmensidade do mar.
Ocupa uns 350 millóns de km2, cunha profundidade media duns 3km. Isto significa que contén uns 1 000 000 000 000 000 000 000 de litros (1021L) de auga, e como somos uns 7 mil millóns de persoas, dividindo, cadran 150 mil milóns de litros por persoa, ou sexa, unha piscina de 1 km x 1km x 150 m. Moita auga para contaminar, un traballo arduo, pero estamos a logralo.
Aínda así, o básico non é a inmensidade, senón algo relacionado: a capacidade de rexeneración, o ritmo (velocidade de) contaminación en comparación co de tratamento co que o mar pode tratala. Ata hai relativamente poucos anos da historia humana, non había problema, o ritmo de contaminación era minúsculo en comparación á capacidade de rexeneración do mar. Pero na actualidade, prodúcese máis lixo de todo tipo (plásticos, produtos químicos, fertilizantes...) que remata por ir parar ó mar, e os océanos teñen menor poder de rexeneración (sobrepesca, descompensación do equilibrio mariño por eses mesmos produtos ou a absorción do CO2, aumento da temperatura, etc). Para facerse unha idea do que significa a concentración de contaminantes, un exemplo: 1 cagada ó día en todo ribadeo é completamente asumible. Pero en Ribadeo hai 10 000 veciños, o que significa unhas 10 000 cagadas diarias. Non sería un problema asumir esa cantidadade de merda no pobo? Hai xa anos, sentir o cheiro do Douro no seu descenso cara o mar antes de chegar a Tordesillas foi un impacto. E iso, o que produce o cheiro, remata no mar. A auga é auga, e non podemos independizala unha de outra, contra o que é a práctica nos dereitos de pesca ou de perforación. É un ben común da humanidade, que nos estamos cargando tamén entre todos, por moito que haxa quen faiga un traballo máis efectivo que outros. Por certo, cabería preguntarse se ti, ou eu, somos dos que estamos contaminando máis; pode que nos leváramos unha sorpresa, se xuntamos a contaminación agregada de todos os nosos consumos e lixos.
Aínda que se estudan por separado para tentar mellorar a nosa comprensión, non se poden separar efectos dos diferentes parámetros: variación da temperatura polo cambio climático, acidificación da auga pola absorción de dióxido de carbono, sementeira de plásticos na superficie... todo un conxunto moi amplo de perigos para o medio mariño, físicos, químicos e biolóxicos. Separados só para a comprensión, pois están totalmente interrelacionados. Así, o aumento de temperatura produce un aumento de volume dos oceanos, o que fai que desaparezan as illas baixas e os deltas, coa desaparición da vida que albergan. O aumento de temperatura tamén varía o equilibro ácido/base, e a acidificación resultante está a destruír os arrecifes de coral arredor do mundo, destrozando a coberta calcárea destes animais, que se suma ó aumento de temperatura que aguantan mal, causando así a variación de hábitat de moitos peixes e o desequilibrio causado pola súa desparición. Tamén o aumento de temperatura fai que a capacidade de disolución de osíxeno do mar sexa menor, o que afecta á capacidade de vida dos peixes e ó equilibrio mariño, afectando á cantidade de pesca e ó equilbrio de especies, favorecendo o conxunto ó aumento da cantidade de medusas, entre exemplos posibles. O aumento de temperatura varía o equilibrio das substancias químicas, e polo tanto, dos seres vivos que manteñen o equilibrio (e se manteñen en equilibrio)
De sempre, as correntes oceánicas redistribúen a merda cando o océano non pode absorbela. Pero xa chegamos a un punto no que esa redistribución está deixando de ser efectiva para a rexeración. Hai unha illa de plástico no centro Pacífico como 3 veces a península ibérica, e medrando, nun sitio onde non hai xente para contaminar. Mais as 80 000 toneladas de plástico desa ‘illa’ seguen a aumentar con rapidez. E só é un dos puntos onde se fai visible este problema. Un problema que pode levar a que para 2050, de non variar a tendencia mundial, haxa máis plástico que peixes nos océanos.
Cómpre de que nos decatemos de que o mundo é complexo, que non podemos entendelo na súa totalidade. En troques, si podemos destruír con facilidade o que non entedemos.

20190728

Reflexionando sobre o transporte na Mariña


Hai un par de días tomei o tren de s. Cibrao a Ribadeo. Puntualidade (de 13:10 a 13:53 sen moita variación), duración equiparable á viaxe en turismo, comodidade, revisor e garda de seguridade no tren, posibilidade de levar a bicicleta, importe (3,60 €) non excesivo en relación a outros custes... algo que non se parecía moito a algunha outra vez que fixen algún traxecto pola Mariña. A ocupación do tren, a mediodía, non era alta: de media no traxecto, fomos no tren unhas 8 persoas.
Noutro lugar teño comentado a mellora do transporte en autobús na franxa costeira da Mariña, e a diferencia grande co que ocorre ó querer tomar un transporte público cara ó interior da Mariña ou a outro punto de Galicia ou de España.
Un par de semanas de aparcamento de coche nun aeroporto poden supoñer máis custe que unha viaxe en avión a centroeuropa, ou un valor semellante ó custe agregado (combustible, gasto de coche, impostos, etc) da ida e volta en coche ó aeroporto de Santiago, o que parece desproporcionado. Se comparamos por outra parte o custe dunha viaxe en autobús a Lugo (nunha das poucas liñas que hai cando hai algunha), 8,80 € (ou 11 €, segundo a liña), é dicir, de cousa de 0,10 €/km, sae algo máis caro, pero semellante ó transporte en tren dende S. Cibrao ou Viveiro (ver imaxe, cun tique dende Viveiro, a un custe de 4,70 €, 60 km de vía). Mais na mesma imaxe sobremontei outro custe: Porto (Portugal) - Santiago, uns 230 km, por menos de 7 €. É dicir, cousa de 0,03 €/km. É certo que é un billete de prezo variable, que pode saír a un custe por km semellante ós que estamos 'afeitos' no transporte público da zona. Pero non deixa de ser curiosa a variación, as oportunidades, comodidade de horarios...
O desenvolvemento de xeito asimétrico do transporte nas concentracións urbanas en relación ó medio rural, que é o noso, é cada vez máis preocupante. Novas oportunidades de transporte de todo tipo xurden como fungos nas cidades, mesmo antes de que dea tempo á súa regulación. No noso entorno, hai medio século había máis posibilidades de transporte público que na actualidade. E a tendencia, con excepcións puntuais, non é mellorar: nin en horarios, nin en tempos, nin en custe. As nosas xentes na aldeaestán moitas veces incomunicados na práctica, dependentes de familiares ou outros particulares para o seu movemento. E só xurde de cando en vez algunha voz por algo en particular. así, seguiremos a perde mentres non nos organicemos, pidamos con forza e aportemos o noso gran á organización comunal.

20190726

Glifosato na política municipal. Nota de prensa de en Marea


O pasado día 2 de xullo de 2019 fará historia na vida do herbicida Glifosato. O parlamento austriaco decidiu ese dia que os productos que contivesen glifosato estarían prohibidos en aquel país alpino. Este herbicida, comercializado pola empresa Monsanto nos anos 70 do século pasado, foise extendendo por todo o mundo a través de unha campaña de marketing centrada na sua indiscutible eficacia e na sua suposta inocuidade. Ainda no 1993 a OMS e a EPA (USA) calificabano “ de baixa toxicidade”. Despois de infinidade de estudos e manipulacions pola empresa productora (agora Bayer), o 20 de marzo de 2015 a OMS declarouno “probablemente canceríxeno para a especie humana”. Dende entón unha morea de colectivos ecoloxistas, cidades e movementos sociais veñen loitando activamente para acadar a supresión definiva de este produto ca resistencia do sector produtor e comercializador e concretamente da Unión Europea que mantén unha moratoria ate 2022. Debemos suliñar aquí a laboura de un grupo de deputados europeos, entre eles de Lidia Senra para acadar unha prohibición definitiva que non acaba de chegar. Non é custión de centrarse agora nos efectos do glifosato sobre a saúde humana e sobre o medio ambiente porque están amplamente documentados nas redes e na mais diversa literatura.

O que queremos suliñar son tres cousas:

1.- O Glifosato estase usando de xeito moi extendido na nosa comarca, concretamente nos cultivos de fabas, millo, cunetas espazos públicos etc.

2.- Non existen iniciativas, nen da xunta, nen dos concellos, nen de colectivos sociais, ou estas son mínimas e de escaso impacto, para acadar a sua supresión en un prazo razoable.

3.- Faise imperativo poñer en marcha programas locais e comarcais ca máxima urxencia para reducir e suprimir este produto “probablemente canceríxeno” según a OMS ten recoñecido xa hai mais de catro anos.

O colectivo En Marea suxire unha serie de medidas de baixo custe e de escasa complexidade técnica que poden servir para iniciar un camiño nos concellos da Mariña.

1.- Constituir grupos de traballo abertos e transversais a nivel de concello ou de varios concellos e marcarse unha data límite para que toda a Mariña se teña declarado libre de glifosato, seguindo a iniciativa do Concello de Viveiro que xa adoptou este acordo no ano 2016.

2.- Adoptar programas de erradicación progresiva, comezando pola prohibición de uso en espazos públicos e administarcions a tódolos niveis.

3.- Aprobar programas de analises periódicos e programados, con métodos contrastados, de augas, alimentos, orina humana e outros parámetros que se acorden previos informes técnicos, para un seguimento programado debendo marcarse uns indicadores pbxectivos orientados á erradicación.

4.- Establecer planes de información e educación da veciñanza, agricultores, estudantes, etc. tanto a nivel de concello como comarcal, con proxección mediatíca e redes sociais escalonada e programada.

5.- Coordinación a nivel comarcal entre concellos, colectivos sociais, sindicatos do campo, AAVV, pais de alumnos, xubilados, sanitarios etc. Nos propoñeríamos unha coordinadora aberta de carácter comarcal pero se non fose posible poñela en marcha a corto prazo seríamos partidarios de iniciar coordinoras locais ou que agrupasen a varios concellos con carácter provisional.

En resumen trátase de pasar da inacción actual e a posición de “expectativa” a unha actitude activa, coordinada e orientada á supresión deste produto “probablemente canceríxeno” e altamente prexudicial para o medio, no prazo mais curto posible. O que aquí se prantexa son unas sinxelas suxerencias pero o noso grupo está aberto a calquer outro tipo de acción orientada no mesmo sentido

Casas de apostas (II)


Hai pouco máis dun mes publicaba o artigo 'Casas de apostas'. Hoxe vexo que o concello ten liberado unha nota de prensa (que por certo, nestes momentos aparece nos medios dixitais pero non na súa propia páxina, http://ribadeo.gal/) na que da conta de (ou da que se desprenden) varias cousas relacionadas entre si e co mencionado artigo:
A primeira, que xa houbo unha petición para instalar unha casa de apostas en Ribadeo, en concreto, na Avda. de Asturias, que polo momento foi rexeitada.
A segunda, que o concello de Ribadeo emitiu un informe, logo xa coñecía o tema dende hai un tempo, aínda que que eu saiba, non trascendera de xeito oficial nin oficioso.
A terceira, que a negativa é por unha cuestión técnica e subsanable (posición do local demasiado próxima a outro asimilado na normativa), polo que é previsible que nun segundo intento, de habelo, saia adiante. Por certo, que na nota de prensa cita como obstáculo o art. 67.6 da lei, que non existe (si o 67.5, como pode observarse aquí)
Unha nota máis, neste caso, indirecta: na Comarca do 13 de xullo sae nha nova dando a explicación de Balseiro sobre a negativa da xunta, co que a nota do concello xa é vella antes de saír.
E unha apostilla máis tarde: remato de ver no facebook do alcalde parte da comunicación feita en prensa, publicada hai 4 horas na súa conta particular. E aí saco o que reproduzo a continuación:

20190725

CARTEIS ELECTORAIS. Nota de prensa da AVV O Tesón

--atención: esta nota de prensa foi enviada pola avv o 9 de xullo, polo que aparece aquí con máis de dúas semanas de retraso--

Nas pasadas eleccións, tanto nas xerais como nas municipais, europeas e autonómicas, os distintos partidos políticos ou grupos de electores, afanaronse en despregar todo tipo de publicidade para dar a coñecer as propostas e ideas ós potenciais electores. Usando tódolos medios posibles, en función das posibilidades ecónomicas de cada grupo. Ímonos referir niste caso o concello de Ribadeo.
No tema da economía é onde pode verse a maior diferencia de cada un deles. Isto se reflexa logo no volume, na calidade e na cantidade dos medios empregados, principalmente no número,tamaño e calidade nos carteis colocados. A campaña oficial dura por regulación dúas semanas. Pero a que lle chaman precampaña xa comeza varios meses antes. E non ten límite cara atrás.
Algúns partidos xa fixeron a presentación dos candidatos a principios de marzo. Dende ese intre, faltando tres meses para as municipais, xa se podían ver grandes carteis cos candidatos, acompañados dos seus xefes provinciais e autonómicos, pegados por tódolos os rincóns de Ribadeo. En especial na zona urbana, pero tamén na rural. E aínda a dia de hoxe se poden ver.
En Ribadeo foi aprobada a Ordenanza de Proteción Medioambiental, con data de 10 de xullo de 2006, sendo alcalde o sr. Andina. Esta ordenanza, no Tïtulo VI, Artigo 68, di que quedará prohibido colocar carteis, realizar inscricións ou pìntadas en paredes, muros, fachadas, quioscos, farolas,verxas,valas, papeleiras, contedores, marquesiñas de paradas de autobuses ou mobiliario urbano en xeral.
Tamén di que tan só se colocarán nos lugares onde o concello habilite zonas específicas para facelo. Para cada convocatoria electoral o concello habilita nas parroquias e na vila zonas para a publicidade dos partidos.
En todos istos anos ningunha corporación se preocupou de pór en marcha dita Ordenanza: tódolos grupos levaron e levan nos seus programas actuacións en temas de medioambiente, pero logo teñen dificultade en cumprir o que eles mesmos aproban. Algúns, mesmo parece dubidoso que se propoñan cumprilo. E, se os partidos se saltan as propias normas que eles regulan e aproban, como lle poden pedir os veciños que as cumpran?
A dia de hoxe, despois de pasar máis de 2 meses das eleccións xerais e 1 mes das municipais e europeas, recomendámoslles que fagan un percorrido pola vila e as parroquias, para comprobar o lixo de carteis que deixaron espallados polos lugares mais visibles. Miren como están os muros, paredes, marquesiñas, portas e ventás de edificios abandoados, etc, ás entradas e saíidas, por calquera parte da vila. Non nos dan ningún exemplo neste tema.
É un atrevemento que se poñan a falar do importante que é dar boa imaxe do noso concello, da importancia da paisaxe, de manter limpo e ordenado o concello para un mellor disfrute e convivencia dos veciños. Agora que entramos nos meses principais de vacacións, é una verdadeira “vergoña e desidia” a imaxe ca que se atoparán os miles de turista que nos visitan. Poderíamoslle chamar “FEISMO DA CARTELERÍA”. Por favor, miren a Europa, onde isto o cuidan moito máis. A propósito, o concello de Ribadeo está irmanado co francés de Loctudy. A que non viron alí este desorde que temos aquí? Deberían tomar nota e sacar algo positivo de dita relación para aplicala no noso concello. Non costa diñeiro. Ben, algo si nos costa, cando se desprazan aló. Pero pouco aprenden.
Dende eiquí lles pedimos a tódolos partidos políticos que concurriron ás elecións, que así como tiveron tempo e diñeiro, para colocar a publicidade, que fagan o favor de retirala canto antes, se queren ser coherentes co que predicaron na campaña.
Xa non deberían necesitar ninguna Ordenanza para facelo. Dá a impresión de que esta se fai para que a cumpran os cidadáns. Pois non, son vostedes os que deberían dar exemplo. E non o están a facer. Póñanse xa a limpar o lixo que nos deixaron. Darían exemplo por unha vez e lles quedaríamos agradecidos.
* Unha nota final: o anterior escribiuse a finais de xuño. Hoxe, 9 de xullo, dúas semanas despois, a piques de comezar os indianos en Ribadeo, atópanse menos carteis. Mesmo de dous grupos que non obtiveron representación, nun repaso rápido non vimos ningún. E entre os que si a tiveron hai unha grande diferenza. A lectora ou lector pode comprobalo e ver e aprezar no futuro esas diferenzas. A foto é un collage de varias tomadas hoxe mesmo en tan só dous lugares: o paso baixo a vía e o paso baixo a autovía nas rotondas de acceso dende Asturias.
Asociación de veciños O Tesón

20190717

A RÍA DE RIBADEO DOS NEANDERTAIS AO NEOLÍTICO Pancho Campos Dorado

Hoxe é o día da Festa do Carme e gustaríame contarvos algo que parece relevante, case como unha lenda que narra un feito real, que aloumiñado de argumentadas conxecturas nos conducen a unha historia inédita sobre os primeiros habitantes da Ría de Ribadeo.
Comentaba Isidoro Asensio Amor, en varios artigos publicados en La Comarca do ano 1963, a labor xeolóxica de formación da Ría, que había exposto o Enxeñeiro Guillerme Schulz no século XIX, e tamén comentaba noutros artigos publicados en La Comarca do ano 1964, sobre a Xeoloxía de Charles Barrois e de Hernández Sampelayo, cuxos estudos estratigráficos mostran alturas do mar que varían entre cotas de máis de setenta metros entre o nivel máis baixo e o máis alto, respecto do nivel medio actual.
Estas baixadas e subidas do nivel do mar, en alturas que resultan tan esaxeradas no tempo, son producidas polas glaciacións cuxos períodos duran decenas de miles de anos. A bocana da Ría de Ribadeo estaba afundida 40 metros por debaixo do nivel actual do mar durante a glaciación Würm. Chámase Würm, ao último período glacial do Plistoceno ou Cuaternario, coñecido popularmente como a Idade do Xeo, que inicia fai 110 000 anos e termina fai 10 000 anos no Holoceno ou período posglacial no que nos atopamos actualmente.
O xacemento de Louselas, identificado no Paleolítico Inferior, dátase cunha antigüidade de catrocentos mil anos. Louselas estaba habitado por homes, que facían ferramentas, cuxos restos líticos se identifican na citada monografía Nº6. Pero no período do Plistoceno medio, o xacemento de Louselas estaba completamente somerxido baixo o nivel do mar, e máis recentemente, fai 200 000 anos, o nivel do mar estaba 38 metros por debaixo da cota actual.
Nestes períodos, cando os océanos estaban máis baixos, o litoral estaba centos de metros máis retirado do que hoxe o contemplamos. Na nosa bisbarra temos o exemplo, de que na praia da Arealonga de San Miguel de Reinante fai ao menos 9000 anos, había un bosque de árbores que foi sepultado por estes movementos do mar, e que debido o influxo das galernas de inverno dos últimos anos, quedaron ao descuberto os seus vestixios ó levar o mar a area da praia. Alí puidemos contemplar que os tocóns, raíces, madeira das árbores e restos vexetais, convertéronse nunha “turbeira”, ou zona de pegadas de carbón fósil de pouca densidade.
Na época do Plistoceno, os glaciares ocupaban unha cuarta parte da superficie terrestre, e os Neandertais eran aqueles homes que viviron durante un período de tempo de cen mil anos e cuxa extinción remóntase a fai uns 35 000 anos. Viviron en períodos xeolóxicos de glaciación intensa e refuxiábanse en covas máis menos profundas para abeirarse do frío, por isto son coñecidos popularmente como os “homes das cavernas” ou “cavernícolas”. Nas covas de terras do interior da Europa occidental atopáronse numerosos fósiles humanos do Homo sapiens neanderthalensis.
Pero ¿que ocorría coa vida humana nos litorais da costa nestes períodos de tempo, e particularmente, que pasaba cos homes que habitaban nos arredores da Ría de Ribadeo?. Pois ben. Tanto os homes como os animais, vanse adaptando ás circunstancias climatolóxicas para poder vivir como mellor poden, e as baixadas e subidas do nivel do mar, deixaron ao longo das costas, covas, grutas e escavacións medianamente profundas que o mar foi facendo cos embates da marusía, e ó quedar a descuberto, aqueles homes da costa as aproveitaron como vivendas. Aqueles homes foron os “pescadores, mariscadores e mariñeiros das cavernas” dos que ninguén fala pero que, por suposto, existiron exactamente igual que os cavernícolas das montañas.
Nas marxes da Ría de Ribadeo hai máis dunha vintena de covas que seguramente algunhas delas foron aproveitadas para vivir as familias humanas que por aquí se atopaban. Hai restos líticos nas praias, moi desgastados, pero similares aos que se atopan no xacemento de Louselas, polo que parecen anteriores ós homes de Neanderthal. Pero este tipo de restos suxírenlle a este afeccionado a historia, que aquela tecnoloxía dos homes de Louselas, usada para facer ferramentas lascando as pedras, seguíase practicando chegados aos homes do Neolítico de fai sete mil anos.
Recordar que o Neolítico foi definido como o período da prehistoria comprendido entre o Mesolítico e a Idade dos Metais, aproximadamente entre o quinto e o terceiro milenio antes de Cristo. O termo Neolítico, acuñado por John Lubbock en 1865, obedecía a criterios exclusivamente tecnolóxicos, en relación coa aparición da pedra pulimentada. Pero máis recentemente, aquela definición resultou demasiado simplista, posto que nesa idade prehistórica había evidencias de innovacións máis complexas: a cerámica, a gandeiría e sobre todo a agricultura. Así o Neolítico converteuse nunha división cronolóxica esencial dentro da Historia das Civilizacións.
Na ribeira da Ría de Ribadeo, na parte ribadense coñecemos dúas covas con nome propio: a Cova dos Sete Encantos, e a Cova da Vella. Hai outra practicamente enterrada entre a praia dos Bloques e a Vilavella, e outras tres ou catro próximas ó Cargadeiro, protexidas do Vendaval, e que para este relator, foron vivendas cavernícolas que pouco a pouco foron abandonadas a medida que subía o nivel do mar e ían desaparecendo cos recheos de area, xógaras e sedimentos.
Na hoxe ribeira asturiana da Ría de Ribadeo, no litoral de Figueiras, hai máis dunha ducia destas covas, que están semienterradas e a vista, moi ben asocairadas do vento Nordeste que tanto frío trae canda el, polo que non sería de estrañar que por aquel tempo inmemorial, foran un bo refuxio e tamén estivesen habitadas.
No debuxo móstrase o perfil do leito da Ría de Ribadeo a altura da Ponte dos Santos. Vemos que hai unha enorme colmatación de area cunha profundidade superior os 40 metros. O canal ten aproximadamente unha media de seis metros en marea chea, pola que se rexe a regulamentación do calado dos barcos mercantes que atracan no Porto Comercial de Ribadeo. Non sabemos canto haberá escarvado o mar os cantís da costa ao longo dos miles de anos de traballo das mareas e das galernas, as covas están cheas de area e xógaras, e non sabemos a que profundidade chegan. Segundo unha “lenda urbana”, escoitei que cando se buscaba firme para a cimentación da primeira zapata da Ponte dos Santos, no cantil de Ribadeo, parece ser que despois de perforar uns poucos metros en profundidade, atopouse un oco profundo, e que se fixo o seu recheo con formigón, para consolidar a zapata. Podería ser que fora unha desas covas das que falabamos, e que por casualidade se lle furou o teito ao facer a zapata da primeira pilastra.
Por outra banda, ¿todas as covas do litoral de Figueiras foron feitas polo mar? ¿estarán algunhas delas refeitas pola man do home, ou rematadas por el? ¿como é que hai tantas covas en sitios nos que realmente non bate o mar con bravura?. Preguntas, preguntas, soamente preguntas!
Segundo o número de covas que vemos, a poboación de mariñeiros e familias tiña que ser bastante grande, ¿sobre cantos?, ¿douscentos... trescentos?
Sería cousa de que patrimonio ou autoridade competente fixera algunhas catas estratigráficas de materiais das partes profundas das covas e dos sedimentos frontais destas covas que temos á vista, pois poderían sorprendernos os achádegos que atopáramos, posto que no Neolítico da península ibérica as cerámicas con decoración impresa, atópanse fundamentalmente en covas situadas nos arredores da costa, e esta é unha costa privilexiada para todo tipo de descubrimentos históricos e prehistóricos, e non está practicamente nada estudiado. Pero xa os estou oíndo: ¡Pancho, non hai presuposto asignado para estas cousas!. ¡Pois iso... xa mo parecía, pero algo haberá que facer!
Feliz día do Carme a tódolos mariñeiros e familias, así como, a todos aqueles que se sinten marineros atraídos por ese inmenso mar océano que tantos secretos nos garda.
--
1.Hernández Pacheco, Isidoro Asensio, 1963
2.Monografía Nº6, Louselas, Museo de Prehistoria e Arqueoloxía de Vilalba, 2014.
3.Ibidem, p.13
4.Nueva Larousse P 45, volume 29, páx. 8897.
5.Debuxo a man alzada, máis menos a escala, sacado do magnífico traballo: “Desdobramento da Ponte dos Santos”, feito por Martín González Vilaseca e Katia Goyos Alonso, para a Feira da Ciencia do IES Porta da Auga de Ribadeo, Abril 2009.

20190709

Programa do Ribadeo Indiano 2019

Remato de recibir a circular 'oficial':

O programa do VI Ribadeo Indiano preséntase cunha variedade de eventos que deron comezo coas antevésperas e as vésperas. Este sábado, 6 de xullo, iniciase un ciclo de cine cubano que se desenvolverá ata o vindeiro martes, día 9.

Este ciclo cinematográfico será presentado este sábado polo Cónsul da República de Cuba en Galicia, Ángel Torres Jaime, e as proxeccións serán no Teatro de Ribadeo, ás 23:00 horas o sábado e domingo, e ás 21:00 horas o luns e martes. Habanastation, Clandestinos, Un hombre de éxito e Fresa y chocolate son os filmes que se proxectarán.

O venres, 12 de xullo, ás 19:00 horas no Teatro celebrarase a presentación do VI Ribadeo Indiano que correrá a cargo do alcalde, Fernando Suárez; o Cónsul da República de Cuba en Galicia, Ángel Torres; o Cronista Oficial de Ribadeo, Eduardo Gutiérrez; e o presidente de Acisa, Francisco Iriarte. Ás 19:15 horas terá lugar o pregón que ofrecerá o arquitecto ribadense, que é un grande coñecedor da construción civil indiana, Ernesto Cruzado Estévez.

Tamén o venres ás 19:45 horas os internacionalmente recoñecidos músicos do Grupo Compay Segundo ofrecerán a representación musical De ida e volta e ás 20:00 horas será a tradicional baixada ao porto de Porcillán. No peirao haberá actuacións teatrais e musicais e a música volverá soar no quiosco do Parque de San Francisco ás 22:30 horas coa actuación do grupo Habana Café e ás 00:00 horas co grupo A lo cubano.

O sábado 13 entre as 10:30 e as 11:30 horas na Sala de Exposicións do Parque de San Francisco terá lugar a recepción dos/as artistas participantes no Certame Benéfico de Pintura ao aire libre Ribadeo Indiano. Ás 11:00 horas, no barrio de San Roque, procederase á apertura do Mercado de Produtos de Ultramar; e ás 12:00 horas, na praza de abastos recibirase aos luxosos coches de época, que por segundo ano consecutivo chegarán a Ribadeo.

Ademais o sábado ás 20:30 horas celebrarase o tradicional Festival de Habaneras e Música Hispanoamericana Ría de Ribadeo no que actuarán xunto á Coral Polifónica de Ribadeo a Agrupación Polifónica Centro Asturiano de Avilés e a Coral Polifónica Airiños da Capela de Ferrol.

O domingo, 14 de xullo, ás 10:00 horas na praza de abastos celebrarase o Mercado da Horta dos Domingos. E ás 12:30 horas no barrio de San Roque haberá unha exhibición de vehículos clásicos. Ademais ás 13:00 hora, dará comezo a subasta benéfica dos cadros do Certame de Pintura ao aire libre. Os ingresos recadados irán destinados ao hospital Hijas de Galicia da Habana. Ás 14:00 horas no Círculo Habanero da Devesa, celebrarase o popular xantar campestre, ao que precederán e seguirán varias actuacións musicais, un paseo cultural e unha mostra de dominó.

O broche de ouro a esta VI edición do Ribadeo Indiano poñerao o Grupo Compay Segundo-La Leyenda del Chan Chan coa actuación que ofrecerá a partir das 20:30 horas no barrio de San Roque.
Finalmente ás 22:00 horas no mesmo escenario terá lugar o sorteo presencial da viaxe a Cuba para dúas persoas cuxas rifas se reparten desde hoxe, día 4, nos establecementos comerciais e hostaleiros que se adheriron a esta campaña.