20190717

A RÍA DE RIBADEO DOS NEANDERTALES AO NEOLÍTICO Pancho Campos Dorado

Hoxe é o día da Festa do Carme e gustaríame contarvos algo que parece relevante, case como unha lenda que narra un feito real, que aloumiñado de argumentadas conxecturas nos conducen a unha historia inédita sobre os primeiros habitantes da Ría de Ribadeo.
Comentaba Isidoro Asensio Amor, en varios artigos publicados en La Comarca do ano 1963, a labor xeolóxica de formación da Ría, que había exposto o Enxeñeiro Guillerme Schulz no século XIX, e tamén comentaba noutros artigos publicados en La Comarca do ano 1964, sobre a Xeoloxía de Charles Barrois e de Hernández Sampelayo, cuxos estudos estratigráficos mostran alturas do mar que varían entre cotas de máis de setenta metros entre o nivel máis baixo e o máis alto, respecto do nivel medio actual.
Estas baixadas e subidas do nivel do mar, en alturas que resultan tan esaxeradas no tempo, son producidas polas glaciacións cuxos períodos duran decenas de miles de anos. A bocana da Ría de Ribadeo estaba afundida 40 metros por debaixo do nivel actual do mar durante a glaciación Würm. Chámase Würm, ao último período glacial do Plistoceno ou Cuaternario, coñecido popularmente como a Idade do Xeo, que inicia fai 110.000 anos e termina fai 10.000 anos no Holoceno ou período posglacial no que nos atopamos actualmente.
O xacemento de Louselas, identificado no Paleolítico Inferior, dátase cunha antigüidade de catrocentos mil anos. Louselas estaba habitado por homes, que facían ferramentas, cuxos restos líticos se identifican na citada monografía Nº6. Pero no período do Plistoceno medio, o xacemento de Louselas estaba completamente somerxido baixo o nivel do mar, e máis recentemente, fai 200.000 anos, o nivel do mar estaba 38 metros por debaixo da cota actual.
Nestes períodos, cando os océanos estaban máis baixos, o litoral estaba centos de metros máis retirado do que hoxe o contemplamos. Na nosa bisbarra temos o exemplo, de que na praia da Arealonga de San Miguel de Reinante fai ao menos 9.000 anos, había un bosque de árbores que foi sepultado por estes movementos do mar, e que debido o influxo das galernas de inverno dos últimos anos, quedaron ao descuberto os seus vestixios ó levar o mar a area da praia. Alí puidemos contemplar que os tocóns, raíces, madeira das árbores e restos vexetais, convertéronse nunha “turbeira”, ou zona de pegadas de carbón fósil de pouca densidade.
Na época do Plistoceno, os glaciares ocupaban unha cuarta parte da superficie terrestre, e os Neandertales eran aqueles homes que viviron durante un período de tempo de cen mil anos e cuxa extinción remóntase a fai uns 35.000 anos. Viviron en períodos xeolóxicos de glaciación intensa e refuxiábanse en covas máis menos profundas para abeirarse do frío, por isto son coñecidos popularmente como os “homes das cavernas” ou “cavernícolas”. Nas covas de terras do interior da Europa occidental atopáronse numerosos fósiles humanos do Homo sapiens neanderthalensis.
Pero ¿que ocorría coa vida humana nos litorais da costa nestes períodos de tempo, e particularmente, que pasaba cos homes que habitaban nos arredores da Ría de Ribadeo?. Pois ben. Tanto os homes como os animais, vanse adaptando ás circunstancias climatolóxicas para poder vivir como mellor poden, e as baixadas e subidas do nivel do mar, deixaron ao longo das costas, covas, grutas e escavacións medianamente profundas que o mar foi facendo cos embates da marusía, e ó quedar a descuberto, aqueles homes da costa as aproveitaron como vivendas. Aqueles homes foron os “pescadores, mariscadores e mariñeiros das cavernas” dos que ninguén fala pero que, por suposto, existiron exactamente igual que os cavernícolas das montañas.
Nas marxes da Ría de Ribadeo hai máis dunha vintena de covas que seguramente algunhas delas foron aproveitadas para vivir as familias humanas que por aquí se atopaban. Hai restos líticos nas praias, moi desgastados, pero similares aos que se atopan no xacemento de Louselas, polo que parecen anteriores ós homes de Neanderthal. Pero este tipo de restos suxírenlle a este afeccionado a historia, que aquela tecnoloxía dos homes de Louselas, usada para facer ferramentas lascando as pedras, seguíase practicando chegados aos homes do Neolítico de fai sete mil anos.
Recordar que o Neolítico foi definido como o período da prehistoria comprendido entre o Mesolítico e a Idade dos Metais, aproximadamente entre o quinto e o terceiro milenio antes de Cristo. O termo Neolítico, acuñado por John Lubbock en 1865, obedecía a criterios exclusivamente tecnolóxicos, en relación coa aparición da pedra pulimentada. Pero máis recentemente, aquela definición resultou demasiado simplista, posto que nesa idade prehistórica había evidencias de innovacións máis complexas: a cerámica, a gandeiría e sobre todo a agricultura. Así o Neolítico converteuse nunha división cronolóxica esencial dentro da Historia das Civilizacións.
Na ribeira da Ría de Ribadeo, na parte ribadense coñecemos dúas covas con nome propio: a Cova dos Sete Encantos, e a Cova da Vella. Hai outra practicamente enterrada entre a praia dos Bloques e a Vilavella, e outras tres ou catro próximas ó Cargadeiro, protexidas do Vendaval, e que para este relator, foron vivendas cavernícolas que pouco a pouco foron abandonadas a medida que subía o nivel do mar e ían desaparecendo cos recheos de area, xógaras e sedimentos.
Na hoxe ribeira asturiana da Ría de Ribadeo, no litoral de Figueiras, hai máis dunha ducia destas covas, que están semienterradas e a vista, moi ben asocairadas do vento Nordeste que tanto frío trae canda el, polo que non sería de estrañar que por aquel tempo inmemorial, foran un bo refuxio e tamén estivesen habitadas.
No debuxo móstrase o perfil do leito da Ría de Ribadeo a altura da Ponte dos Santos. Vemos que hai unha enorme colmatación de area cunha profundidade superior os 40 metros. O canal ten aproximadamente unha media de seis metros en marea chea, pola que se rexe a regulamentación do calado dos barcos mercantes que atracan no Porto Comercial de Ribadeo. Non sabemos canto haberá escarvado o mar os cantís da costa ao longo dos miles de anos de traballo das mareas e das galernas, as covas están cheas de area e xógaras, e non sabemos a que profundidade chegan. Segundo unha “lenda urbana”, escoitei que cando se buscaba firme para a cimentación da primeira zapata da Ponte dos Santos, no cantil de Ribadeo, parece ser que despois de perforar uns poucos metros en profundidade, atopouse un oco profundo, e que se fixo o seu recheo con formigón, para consolidar a zapata. Podería ser que fora unha desas covas das que falabamos, e que por casualidade se lle furou o teito ao facer a zapata da primeira pilastra.
Por outra banda, ¿todas as covas do litoral de Figueiras foron feitas polo mar? ¿estarán algunhas delas refeitas pola man do home, ou rematadas por el? ¿como é que hai tantas covas en sitios nos que realmente non bate o mar con bravura?. Preguntas, preguntas, soamente preguntas!
Segundo o número de covas que vemos, a poboación de mariñeiros e familias tiña que ser bastante grande, ¿sobre cantos?, ¿douscentos... trescentos?
Sería cousa de que patrimonio ou autoridade competente fixera algunhas catas estratigráficas de materiais das partes profundas das covas e dos sedimentos frontais destas covas que temos á vista, pois poderían sorprendernos os achádegos que atopáramos, posto que no Neolítico da península ibérica as cerámicas con decoración impresa, atópanse fundamentalmente en covas situadas nos arredores da costa, e esta é unha costa privilexiada para todo tipo de descubrimentos históricos e prehistóricos, e non está practicamente nada estudiado. Pero xa os estou oíndo: ¡Pancho, non hai presuposto asignado para estas cousas!. ¡Pois iso... xa mo parecía, pero algo haberá que facer!
Feliz día do Carme a tódolos mariñeiros e familias, así como, a todos aqueles que se sinten marineros atraídos por ese inmenso mar océano que tantos secretos nos garda.
--
1.Hernández Pacheco, Isidoro Asensio, 1963
2.Monografía Nº6, Louselas, Museo de Prehistoria e Arqueoloxía de Vilalba, 2014.
3.Ibidem, p.13
4.Nueva Larousse P 45, volume 29, páx. 8897.
5.Debuxo a man alzada, máis menos a escala, sacado do magnífico traballo: “Desdobramento da Ponte dos Santos”, feito por Martín González Vilaseca e Katia Goyos Alonso, para a Feira da Ciencia do IES Porta da Auga de Ribadeo, Abril 2009.

20190709

Programa do Ribadeo Indiano 2019

Remato de recibir a circular 'oficial':

O programa do VI Ribadeo Indiano preséntase cunha variedade de eventos que deron comezo coas antevésperas e as vésperas. Este sábado, 6 de xullo, iniciase un ciclo de cine cubano que se desenvolverá ata o vindeiro martes, día 9.

Este ciclo cinematográfico será presentado este sábado polo Cónsul da República de Cuba en Galicia, Ángel Torres Jaime, e as proxeccións serán no Teatro de Ribadeo, ás 23:00 horas o sábado e domingo, e ás 21:00 horas o luns e martes. Habanastation, Clandestinos, Un hombre de éxito e Fresa y chocolate son os filmes que se proxectarán.

O venres, 12 de xullo, ás 19:00 horas no Teatro celebrarase a presentación do VI Ribadeo Indiano que correrá a cargo do alcalde, Fernando Suárez; o Cónsul da República de Cuba en Galicia, Ángel Torres; o Cronista Oficial de Ribadeo, Eduardo Gutiérrez; e o presidente de Acisa, Francisco Iriarte. Ás 19:15 horas terá lugar o pregón que ofrecerá o arquitecto ribadense, que é un grande coñecedor da construción civil indiana, Ernesto Cruzado Estévez.

Tamén o venres ás 19:45 horas os internacionalmente recoñecidos músicos do Grupo Compay Segundo ofrecerán a representación musical De ida e volta e ás 20:00 horas será a tradicional baixada ao porto de Porcillán. No peirao haberá actuacións teatrais e musicais e a música volverá soar no quiosco do Parque de San Francisco ás 22:30 horas coa actuación do grupo Habana Café e ás 00:00 horas co grupo A lo cubano.

O sábado 13 entre as 10:30 e as 11:30 horas na Sala de Exposicións do Parque de San Francisco terá lugar a recepción dos/as artistas participantes no Certame Benéfico de Pintura ao aire libre Ribadeo Indiano. Ás 11:00 horas, no barrio de San Roque, procederase á apertura do Mercado de Produtos de Ultramar; e ás 12:00 horas, na praza de abastos recibirase aos luxosos coches de época, que por segundo ano consecutivo chegarán a Ribadeo.

Ademais o sábado ás 20:30 horas celebrarase o tradicional Festival de Habaneras e Música Hispanoamericana Ría de Ribadeo no que actuarán xunto á Coral Polifónica de Ribadeo a Agrupación Polifónica Centro Asturiano de Avilés e a Coral Polifónica Airiños da Capela de Ferrol.

O domingo, 14 de xullo, ás 10:00 horas na praza de abastos celebrarase o Mercado da Horta dos Domingos. E ás 12:30 horas no barrio de San Roque haberá unha exhibición de vehículos clásicos. Ademais ás 13:00 hora, dará comezo a subasta benéfica dos cadros do Certame de Pintura ao aire libre. Os ingresos recadados irán destinados ao hospital Hijas de Galicia da Habana. Ás 14:00 horas no Círculo Habanero da Devesa, celebrarase o popular xantar campestre, ao que precederán e seguirán varias actuacións musicais, un paseo cultural e unha mostra de dominó.

O broche de ouro a esta VI edición do Ribadeo Indiano poñerao o Grupo Compay Segundo-La Leyenda del Chan Chan coa actuación que ofrecerá a partir das 20:30 horas no barrio de San Roque.
Finalmente ás 22:00 horas no mesmo escenario terá lugar o sorteo presencial da viaxe a Cuba para dúas persoas cuxas rifas se reparten desde hoxe, día 4, nos establecementos comerciais e hostaleiros que se adheriron a esta campaña.

Asociacionismo e cultura (a modo de II)

Co fondo da mesa redonda mantida dentro das actividades da feira do libro de Ribadeo, ‘Letras no Campo’, edición de 2019, deixo algunha reflexión propia misturada con a experiencia de edición da AVV O Tesón (Ribadeo no tempo, a través das imaxes -outro Ribadeo foi posible-, Sobre os castros de Ribadeo, Ría de Ribadeo -cartas-, In memoriam: José María Rodríguez Díaz):
Dende a asociación, sempre consideramos a cultura como unha faceta importante para guiar o desenvolvemento de actividades, inseparable de calquera outra a realizar para atopar e dar a coñecer a historia e o ser de Ribadeo. Dinamizar socialmente ten tamén unha dimensión de dinamismo cultural; sen ela, o proxecto esgótase.
Dentro do activismo cultural da nosa sociedade, a edición de libros tivo un lugar importante ata o momento. Mais, en calquera caso, todas as edicións foron deficitarias: tratouse sempre de aproveitar os cartos para levar adiante unha actividade na que críamos, cunha distribución mixta, a socios e librerías, procurando así non deixar cerrada a actividade ós socios, senón abríndoa a toda a sociedade. Algo que non evitou o déficit económico.
Na actualidade, o ISBN, necesario para defender a publicación cobrando, xa ten un custe derivado de ter pasado a unha entidade privada a súa xestión. Un custo non só económico directo, senón de estruturación das asociacións como empresas, complicándolles a vida e empurrándoas cara á perda do seu sentido asociativo, á ilegalidade ou á inactividade.
O anterior é só unha faceta da mercantilización da cultura, na que as asociacións moitas veces non sabemos movernos, pode que sinxelamente porque sexamos reacias a movernos nun sistema que vemos perxudicial para o noso propio sentido de ser.
Tamén significa un choque redundante, cultural, no que as verbas substitúen o seu significado ou aparecen novos fenómenos que nomear, e o apelido ‘cultural’ sinxelamente, perde o seu sentido. Por exemplo, as asociacións de veciños como a nosa teñen que convivir en maior ou menor grao coa xentrificación. O seu significado ven sendo primar as cousas con cartos para a súa conversión en máis cartos, e iso, de diversos xeitos, implica que a xente pase a ser secundaria, substituíble, que se poda largar fóra. Parar isa tendencia pasa entre outras cousas, por recuperar o termo humanizar, secuestrado para significar inversión no espazo urbano que pode facer máis agradable ese espazo ‘á humanidade’. Agora ben, os veciños inmediatos do lugar son ‘a humanidade’ á que debera aproveitar en primeiro lugar, e cando se pon en xenérico ‘a humanidade’, non é así, e vense desprazados, como ocorre en numerosos lugares. Logo ‘humanizar’ ten que ser outra cousa...
En fin, reflexións deslavazadas que poden -deben?- continuarse sobre un asociacionismo que en xeral non está nos mellores momentos, copado por xente xa maior e con déficit de xente nova e de esperanzas no futuro. Si hai asociacións, cada vez máis, deportivas, ou adicadas a unha actividade concreta, aínda que moitas sexan só un grupo de amigos unidos por unha certa costume que as mantén un tempo ata que comezan a decaír no seu ciclo vital. E hai asociacións culturais que están pasando por bós momentos. Mais, en xeral, os problemas, os atrancos institucionais e a inacción superpóñense, necesitando un cambio de modelo. Para cal, sen perder o seu obxecto e o seu esprito?

20190708

O libro como ferramenta: asociacionismo e cultura

Onte tivo lugar a mesa redonda "O libro como ferramenta: asociacionismo e cultura", celebrada na antiga oficna de turismo dentro dos actos da feira do libro 2019, en Ribadeo, 'Letras no campo'. Nela participamos Neves Paz como coordinaodra, e a representante da A.C. Francisco Lanza, Dores García Abel, do Seminario de Estudos Terra de Viveiro, Carlos Nuevo Cal, de Os Aventados, Pablo Mosquera Mata, e de O Tesón, Antonio Gregorio Montes. Esa mesma orde foi a de constitución das diferentes sociedades, respectivamente, 1971, 1974, 1996 e 2003, pasando a falar en orde inverso diante dun escaso público, que si participou interactuando na rolda de preguntas, que tivo que ser rematada polo peche da feira.
A totalidade da mesa redonda está recollida nun episodio do podcast ribadeando, e é difícil de resumir, pois cada quen enfocou o tema de xeito moi diferente. Alí saiu a historia de diversas publicacións, os problemas da edición, en particular la actualidade, co sistema privado de ISBN e o empuxar ás asociacións a convertirse en empresas ou facelo fóra da lei, a mercantilización da cultura e a navegación das asociacións por tanto por un mundo no que non sabemos movernos, pode que porque non nos guste o sistema, o por que de abuso de temas que se querería deixar, a existencia de catro cronistas na Mariña e a súa relación coa cultura, a poboación envellecida que vai mermando, a reclamación de actuación das institucións, a asunción dos cambios legais por parte das asociacións, as subvencións e a súa implicación, a distribución das publicacións, a petición de achegamento institucinal á Mariña, ... e moitos outros temas, entre a desilusión e a emoción, mais tratados con serenidade.

20190707

En defensa das pensións públicas

Onte houbo manifestación. Non só concentración. Preto de 100 persoas recorrimos as rúas de Ribadeo, dende o concello a San Roque, e logo o mercado e volta ó concello por San Francisco. Polo medio, algunha xente escondéndose, outra incorporándose, outra mesmo burlándose do avance pacífico dos manifestantes. A mentalidade da xente varía moito, e a labor por facer é moita, así como a desinformación e o medo (a que, preguntarase alguén...). Algo histórico, por outra parte, algo que vai cambiando moi lento.
Pero mentres, como se coreou por momentos, as pensións deféndense goberne quen goberne, tendo en conta que non pai pan para tanto chourizo.
O final da manifestación enfilando San Francisco:


20190706

Mosquiñas no Indiano

Adxunto o artigo de Evaristo Lombardero que hoxe mesmo sae en La Comarca del Eo, a conto dos 'mosquitos' denunciados pola hostalería a Acisa e ó Concello, de este a Portos, de Portos ós madeiristas...

Ao fío do chegada masiva de mosquiñas, presuntamente a través do porto de Figueirúa, faremos algúns comentarios históricos e actuais.En primeiro lugar lembrar que a Ría de Ribadeo foi declarada Zona de Especial Protección de Aves o día 21 de Novembro de 1988 e como tal, por aplicación da lexislación vixente debera terse redactado un PORNA (Plan de ordenación dos recursos naturais), pero ningún grupo político no ámeto municipal, galego ou estatal prantexou nunca algunha proposta neste senso, como tampouco os deputados autonómicos, nen os representantes na deputación provincial. Nas recentes eleccións municipais o noso grupo prantexou a necesidade de iniciar xestións nese camiño, pero como é sabido non conquerimos representación na nova corporación.
A redacción de un PORNA levaría aparellado un proxecto económico (entre outros moitos temas) para as diferentes actividades na Ría de Ribadeo, entre elas o Porto Comercial de Figueirúa.
No ano 1991 iniciouse a construcción da escollera, pero non se redactou un Estudo de Impacto Ambiental, incumprindo a lexislación ca disculpa de que era “unha ampliación dun porto xa existente” e chamándolle ao porto deportivo “Puerto de Embarcaciones Menores", unha figura administrativa inexistente, porque a normativa de Impacto Ambiental obrigaba literalmente a realizar este estudo nos portos deportivos. Tampouco se fixo o Estudo de Dinámica Litoral que esixía a Lei de Costas e só o deputado de UG Domingo Merino apoiou unha reivindicación tan sinxela como o simple cumplimento da lexislación vixente. No Parlamento Galego e no concello de Ribadeo o BNG e o PP fixeron un tándem aplastante para que non saise adiante nengún prantexamento ou debate alternativo. Na propaganda daqueles tempos xogaba un papel destacado a mensaxe de que “xa non se iban necesitar mais dragados”, sen comentarios.
Nos anos seguintes a Plataforma Pola Defensa da Ria de Ribadeo mantivo unha certa actividade, que tamén coincidiu en varias ocasións ca AVV O Tesón. Con distintos motivos publicáronse artigos demandando un Plan Estratéxico para o Porto de Figueirúa e unha Estación de Transferencia e depósito de Mercadorías, pensando fundamentalmente na madeira, nalgúnha zona próxima ao porto e á estrada de circunvalación (en proxecto ou en obras). Folga suliñar que nengún grupo político municipal nen nengún deputado se fixo eco desta proposta nen cousa semellante. Anque recentemente o noso grupo volveuna a prantexar cara ás eleccións municipais.
No ano 2001, concretamente o 26 de Agosto, celebrouse unha manifestación en Ribadeo para protestar polo proxecto de recheo de 8000 metros cadrados na dársena do Porto de Figueirúa. Tampouco se fixo estudo de dinámica litoral e dado que no goberno municipal estaba o PP, algúns membros da oposición deixáronse caer pola manifestación sen dar outros apoios máis consistentes a nivel galego ou estatal. Fíxose o recheo e dúas naves mais. Ninguén prantexou o mais mínimo análise ou debate sobre os pros e contras destas actividades sen nengún tipo de rigor, sen proxectos estratéxicos, sen debates públicos e gastando os cartos tontamente. A Plataforma e o Tesón non puideron facer outras cousa que manifestarse unha vez máis.
Polo medio dragados na ría, deterioro medio ambiental, degradación económica, ensanchamento das cepas da ponte contravindo a lexislación de impacto e a resolución correspondente e silencio absoluto das autoridades e ribadenses distinguidos. En fin, xestión medioambiental nula e imaxen pésima cara ao gran evento do ano.
Evaristo Lombardero

Inauguración de Letras no Campo 2019

A Feira do libro de Ribadeo, Letras no Campo, xa está aberta. Foi onte cando Olalla Cociña pregoou as letras a quen a quixo escoitar. E, se ti queres, podes escoitar o pregón de Olalla e a presentación do alcalde agora no podcast Ribadeando, ou descargar o audio para escoitar onde e cando queiras.


20190704

O audio do pleno (20190704)

Coido que foi un pleno moi didáctico, para introducir ós novos concelleiros no mecanismo dos plenos, xa que poucos tiñan aparecido con anterioridade nun número abondante de ocasións.
A convocatoria era clara. O pleno tamén o foi, aclarando algunha das novas de prensa anteriores ó mesmo.
Acceso ó podcast do pleno do concello de Ribadeo de 4 de xullo de 2019.

O pleno de hoxe, en poucas verbas

O primeiro, a convocatoria:
E logo, os comentarios:
Collo a convocatoria das notas do concello, onde esta vez foi publicado co comentario para a prensa. A nota de prensa ten como anexo a convocatoria do pleno, e como ilustración, a foto do grupo BNG:
O alcalde (liberado, 2390 euros líquidos ao mes, por 14 pagas, no centro) vese acompañado dos seus concelleiros afíns, Mari Luz Álvarez Lastra (que hoxe será delegada de Igualdade, Ensino é Mocidade, e primeira tenente alcalde, á nosa dereita do alcalde); Pablo Vizoso Galdo (Economía, Desenvolvemento Local e Turismo, segundo tenente de alcalde, á súa dereita); Mónica Freire Rancaño (Servizos Sociais e Obras, terceira tenente de alcalde, segunda á nosa esquerda); Jesús Mundiña Acebo (Medio Rural, xusto baixo o Marqués); María del Pilar Otero Cabarcos (Cultura e Consumo, cuarta tenente de alcalde, á nosa beira esquerda do alcalde); Jorge Díaz Freije (á nosa esquerda, Medio Ambiente e Deportes, liberado con 1739 euros líquidos por 14 pagas)
A xunta de Goberno constituirana o alcalde máis Mari Luz Álvarez Lastra, Pablo Vizoso, Mónica Freire e Pilar Otero


Nós seguimos a ser emigrantes

Nós tamén fomos emigrantes. Ese é o título da exposición inaugurada o outro día na oficina de turismo. Fotos de axencia que recorren a emigración española dende 1941, ano no que se enviaron traballadores ás fábricas alemás en plena guerra mundial, ata finais da ditadura.
Coido que hai un pouco desorde na presentación, mais pode seguirse ben. Unha foto da igrexa pedindo para os emigrados, cando eran os emigrados os que estaban enviando partidas de cartos que repercutían en España, chámame a atención. Ou que se presenten como emigrantes sen máis os de 1941 cedidos por Franco a Hitler (coido que non se debe dicir por España a Alemaña) en viaxes organizados polo goberno, recibidos nas fábricas tamén de xeito organizado e con saúdo fascista, e logo escamoteados pola ditadura para non afear o historial.
Pero máis que o que comento arriba e outras cousas parellas, chámanme a atención dúas cousas.
A primeira, o propio título, 'Nós tamén fomos emigrantes', como se na actualidade os nosos fillos non estiveran polo mundo adiante como emigrados, como se tivera sido cousa doutra época, como se houbera que recurrir ó folclore da emigración para pedir un pouco de piedade para os inmigrantes. A mentalidade que se foi tentando construír dende as alturas é así, e así se presentan hoxe moitos casos que teñen dificultade en distinguir entre emigración e inmigración, dúas palabras simétricas cun significado nas frases que é moi diferente.
A segunda, na nota do concello, a foto que reproduzo.
Certamente, o alcalde naceu na emigración, pero coido que a foto como tal, para remarcar un tema sensible como a emigración, non é afortunada. Nin aínda que sexa a presentación da exposición o pistoletazo de saída para o Ribadeo Indiano, perdendo un contrapunto á idea que se espalla no R.I. de emigración = éxito, ou da presentación da emigración como unha constante en Galicia dende hai tempo, e ben máis par acó da época dos indianos.

20190703

Cidade Horizontal. Pablo Mosquera

Nos comezos do século XX a provincia de Lugo ten aduana de primeira categoría en Ribadeo, un magnífico caserón abandonado en canto ao uso. Contaba ademáis tal cidade cos consulados da República Arxentina, Austria, Francia, Inglaterra, Portugal, Rusia, Suecia, Noruega e A República Oriental do Uruguai.
A Galicia do norte Cantábrico tivo aos cataláns como emprendedores. Aí están eses caseróns que foron fábricas de salgadura para sardiña e despois conserveras. Algo temos en común galegos e cataláns. Os nosos devanceiros xudeus. A nosa vocación pola mar. O noso sentido de patria pequena que vén dado polo amor á terra da que somos fillos.
En Ribadeo comeza a Galicia de hoxe. A que chega ata a desembocadura do pai Miño. Ese porto natural na ría á que dá nacemento o Eo, sempre con vocación comercial. De aí nace o espírito de home de acción do Ilustrado Ibáñez, precursor da cerámica que no século XIX leva o nome de Sargadelos.
Por iso non é de estrañar que un Barcelonés, como José Ramón Leal abrirase camiño na cidade do Viejo Pancho. Ademais hai raíces galegas que imprimen carácter, neste caso da Terra Chá, a mesma que lle deu vida ao noso, inesquecible Manuel María, quen desde a Vila Mariñeira de Foz, creou fermosos versos -Galicia e a terra o mar e o vento-. Esa terra mesturada con auga e lume que dá vida ás fermosas pezas de cerámica para un comercio con nome máxico: Terra Branca. Unha galería de arte. Un escaparate con vida. Un lugar multidisciplinar para a cultura.
Tanto Sito Otero Regal como José Ramón Leal, necesitan regresar continuamente a Barcelona, a cidade que desde O Tibidabo baixa polas rúas do ensanche creado por Cerdá, camiño da Mar, ben polas Ramblas ou ben polo Paseo de Gracia. Como Ribadeo o fai desde a súa Atalaia cara a Porcillán. Nos seus regresos poñen en marcha unha das mellores ferramentas do ser humano: curiosidade mesturada con sensibilidade.
O resultado, a elegancia, o deseño, a artesanía, o bo gusto, para compartir con xentes que se espertan mirando ao Levante, onde sae o sol -polo Cabo de Creus, e dormen coa maxia do Ara Solis en Fisterra, polo oeste.
O mellor que se pode dicir é: "A mestura de culturas mariñas tróuxonos o encanto dunha pequena tenda que é unha galería de arte".

Esta tarde, gravación


Esta tarde de mércores, fronte ó cantón, entre 4 e 7 ('ou así'), un equipo de Adivina produccións fará unha gravación en Ribadeo. Imaxes virtuais e entorno real para un programa sobre a Mariña dunha serie para descubrir Galicia, para a TVG. Unha empresa pequena que ten a web http://www.adivina.com.
Curiosidade? Pois xa sabes.

20190701

Galipedia lanza o concurso 'Wiki loves Parroquias'

Wikipedia lanza o concurso 'Wiki loves Parroquias', consistente basicamente en aportar á Wikipedia fotos de parroquias galegas que aínda non teñan.
O cartel: https://gl.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Wiki_Loves_Parroquias_p%C3%B3ster_2019.png
As parroquias de Lugo que aínda non teñen foto pódense atopar aquí: https://gl.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:Fotos_parroquias_Lugo.svg
(a data 1/7, e en formato .jpg:)


As bases do concurso están aquí: https://gl.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Wiki_Loves_Parroquias

Nota: As imaxes están sacadas das bases do concurso.

Este sábado, a máis de concentración, manifestación polas pensións en Ribadeo

Xa pasou tempo dende o 23 de febreiro do ano pasado, no que daba conta por primeira vez no blog dunha concentración polas pensións en Ribadeo. Abondo máis pequena que a última.
Agora, á manifestación únese á concentración. Coido que queda claro o recorrido: do concello ó concello pasando polo centro do pobo. E ti, tes clara a túa asistencia?
Máis en pensións / Ribadeo

Feira do libro Ribadeo 2019: Letras no campo

Axustar que o domingo, na mesa redonda, estaremos Pablo Mosquera, da Asociación Cultural Os Aventados, Dores Abel, da A.C. Paco Lanza, alguén representando a A Pomba do Arco e Antonio Gregorio pola AVV O Tesón.


A feira do libro, na nota do concello.
Posterior:
Inauguración.

Cidade horizontal. Pablo Mosquera

Cidade horizontal.

O BOE do 25 de xuño de 2002 publica o Real Decreto 591/2002 de 24 de xuño, polo que se concede o título de Marqués da Ría de Ribadeo, con Grandeza de España, a Don Leopoldo Calvo-Sotelo e Bustelo. Os seus restos mortais repousan desde o 5 de maio do 2008 no cemiterio de Ribadeo, de onde era a súa nai. Debemos lembrar que Calvo-Sotelo non perdoaba as súas vacacións estivais en Ribadeo e as súas singraduras no seu bote -Juanín- de vela latina ata Augas Santas, debéndose a el e á súa familia a celebridade que adquiriu tal areal.

Estar en Ribadeo é lembrarme dos médicos amigos. Manolo Moreda que foi compañeiro de bachillerato e posteriormente reencontrámonos en Madrid. O seu pai Xusto Moreda era un magnífico cirurxán que xunto a Cabanela en Mondoñedo, dispuxeron daqueles sanatorios cirúrxicos onde se atendían cadros graves, evitando as terribles condicións terrestres para chegar ata Lugo. Por certo. A miña sorpresa foi mayúscula. Somos requiridos tres Mosquera. Inspectores Médicos e Directores de Hospitais, polo INP central en Madrid. Pregúntasenos se é necesario construír o Hospital da Costa. Evidente que coincidimos os tres. Era necesario e urxente. Pero tiñan serias dúbidas, xa que un ilustre galeno da Mariña -veraneante- con altos cargos en Lugo, afirmaba que cos sanatorios lucenses era máis que suficiente, a máis diso manter o costume para acudir á cidade das Murallas para que fosen atendidos todos os asuntos e moi en especial aqueles relacionados coa saúde.
Os Moreda foron os sucesores daqueles galenos que exercían a ciencia e arte en 1900. Amado Pérez, Marcelino Vior, José Díaz, Manuel Branco, Antonio Fernández, Modesto Lage e Juan do Rego.
Na cidade que dá nome a Ría onde se atopan a mar e o río que nace en Fonteo e separa Galicia do Occidente de Asturias, chaman a atención dous edificios moi próximos un do outro. O primeiro, Pazo do Marqués de Sargadelos e Conde de Orbaiceta, na actualidade casa do Concello; e a Torre dos Moreno. Unha casa de Indianos construída en 1915 e que representa o éxito duns emigrantes ao Novo Mundo.
Todos os anos coa chegada do verán Ribadeo viste aos seus veciños e visitantes con aquelas elegantes roupas de liño branco con chapeus e pamelas, que recordan tempos de emigración alén do mundo. Un amigo, na sobremesa de tal efeméride, sorpréndeme cunha fermosa e romántica teoría. "Os emigrantes eran como aqueles cabaleiros que se puxeron a buscar o Santo Grial, e cuxos segredos desvela Joseph Campbell -investigador estadounidense- na súa Historia do Grial". "Aos galegos e astures chegoulles o mito de como facerse rico e cambiar o destino, razóns para emprender a viaxe. Algúns o conseguen e déixannos a pegada do seu éxito. Outros quedan no anonimato ou nesas longas listas de pasaxeiros para aqueles barcos nos que a travesía facíase interminable, entre o hacinamiento e o temor ao descoñecido".

20190628

Illa Pancha: AGRADECIMIENTO Y ACLARACION

En relación á nota de prensa "A ILLA PANCHA CHEGA Á FISCALÍA":
 
AGRADECIMIENTO Y ACLARACION
Queremos agradecer a los medios que se han hecho eco de la denuncia presentada en Mondoñedo. Gracias, a los que nos han contactado a lo largo del día, y a todos los que siguen y seguirán difundiendo la información. Lamentamos el disparate que apareció ayer en la portada de A Mariña de "El Progreso" y que atribuye la denuncia a un partido político. Lo lamentamos profundamente, pues, además de ser una información falsa, es injusta para los miembros de "Por nuestro faro", un colectivo que reúne a personas de distintas ideologías (a veces diametralmente opuestas) en torno a una causa ciudadana común.
Como todo el mundo sabe, desde el inicio de nuestra andadura en 2015 hemos contado en varias ocasiones con el apoyo público de "En Marea" y "PSOE" a la hora de transmitir ante las instituciones las irregularidades en la tramitación y puesta en práctica de la actividad hostelera en la isla. Pero siempre hemos estado y estamos abiertos a toda asociación, colectivo o partido político que quiera participar en la lucha por el respeto de la ley, la transparencia y los valores democráticos necesarios para garantizar los derechos de los ciudadanos en lo que concierne la protección y gestión de nuestro patrimonio, en este caso de la isla Pancha.
Esta es la nota de prensa que ha sido enviada a los medios en nombre de "Por nuestro faro". A partir de este texto, cualquier intento de atribuir nuestra iniciativa a un partido político es absolutamente infundado.
Gracias a todos por estar ahí, y no olvidéis compartir los enlaces que vamos publicando

20190627

PARABENS A PLATAFORMA POLA RESIDENCIA DA TERCEIRA EDADE. EN MAREA RIBADEO

Nota de prensa
En La Comarca del Eo do 15/6/19 (e neste blog) aparece un artigo asinado por PLATAFORMA DE MAIORES DE RIBADEO ao que desexamos facerlle algúns comentarios. 
O primeiro e fundamental, felicitar a esta plataforma polo éxito logrado ao abrir a residencia despois de tantos anos. Convén botar man das hemerotecas, porque o tempo soe amolecer a memoria, para lembrar que a iniciativa desta plataforma veciñal, desgraciadamente agora incompleta, foi determinante para chegar á posta en marcha deste servizo, a tal punto que se non fose pola sua pertinaz actividade esta residencia non existiría, cecais outra pero esta non. En segundo lugar a proposta de crear unha asociación veciñal para o seguimento da xestión da residencia é absolutamente coherente e necesaria. Hai moitos motivos, dende un básico de participación democrática ata o feito de ter polo medio a Clece, do grupo ACS, controlado por Florentino Pérez. Debemos suliñar aquí que éste é o primeiro contrato que Clece acada en Galicia, por un periodo de catro anos. Resulta obvio que polo de agora todo serán flores pero co paso de tempo verase o modelo de xestión deste tipo de empresas expertas entre outras cousas nas portas xiratorias. Hai que ter en conta tamén que os servizos sociais son un dos espazos da xestión pública mais acaidos para o voluntariado e a participación comunitaria e mesmo que en Ribadeo hai algunha experiencia de voluntariado moi valiosa, pero falla unha organización ou colectivo interesado pola xestión e non se observa que haxa moito interés por parte do gobernó municipal nen polos grupos de oposición se tomamos como referencia os programas electorais e as propostas dos últimos anos. O mesmo escrito da Plataforma denuncia que nengún partido político respostou ao seu proxecto de asociación e estatutos o cal confirma esta impresión e perfila un escenario preocupante. Supoñemos que a nota da Plataforma refírese aos partidos políticos que conqueriron representación nas recentes eleccións municipais porque eles ben saben que o colectivo En Marea remitiulles dous correos con propostas tanto ao proxecto xeral como aos estatutos.

En resumen, entendemos que a proposta da Plataforma é unha iniciativa moi positiva para o futuro de Ribadeo e poden dar por feito que contará ca colaboura do noso grupo, como xa quedaba ben craro no noso programa electoral.

20190626

A ILLA PANCHA CHEGA A FISCALIA


Nota de prensa
O colectivo “Por Nuestro Faro” ven de denunciar á fiscalía do Xulgado de Mondoñedo o impedimento do acceso dos veciños e visitantes á Illa Pancha que so pode ser visitada polos usuarios dos apartamentos turísticos.
Como lembrarán os lectores, os representantes do noso colectivo consultaron o expediente de concesión da licencia de actividade tras recurrir á Valedora do Pobo de Galicia ao negarse o Sr. Alcalde durante cinco meses a autorizar a consulta do devandito expediente. Despois de recurrir a lei de trasparencia e denunciar o caso diante da Valedora o Concello viuse obligado a facilitarnos a documentación. A sorpresa dos nosos representantes foi maiúscula ao comprobar que a licencia estaba concedida dende o día 1 de decembro de 2017 ca condición expresa de que a porta da illa debería estar aberta para o libre acceso de veciños e visitantes, e así consta en diferentes documentos técnicos oficiais, tanto do Concello como da Autoridade Portuaria de Ferrol-San Cibrao.
O paso seguinte, pola nosa banda, foi poñer os feitos en coñecemeto da opinión pública e mesmo cumplir o trámite de notificarllo pr escrito ao Sr. Alcalde por duas veces e con rexistro de entrada, concretamente os días 11 de abril e 8 de maio do ano actual.
Como ven sendo habitual o Sr. Alcalde non respostou ou fíxose que non se daba por enterado. De seguido agardamos mes e medio, e o día 24 de xuño formalizamos a denuncia por escrito na fiscalía engadindo os documentos máis significativos que avalían os feitos denunciados.
Como xa expuxemos repetidamente, estamos diante dunha grave eiva democrática, no Concello de Ribadeo : algunhas persoas que pagan unha habitación nos apartamentos turísticos da Illa Pancha poden visitar a illa e facer uso da mesma, accedendo por medio dun código de entrada facilitado pola empresa concesionaria, mentras o cidadán nativo ou foráneo debe quedarse na porta que permanece pechada en contra da obriga estabelecida pola licencia. Un auténtico disparate. E o alcalde no silencio máis absoluto.
Agardamos que se faga xusticia, por eso recurrimos ao fiscal.
Colectivo “Por nuestro faro”

20190624

Toma de posesión do alcalde de Ribadeo: lembranza de programa e discurso

Mediados de xuño de 2019. Recentes as eleccións municipais, o sábado 15, toma de posesión de Fernando Suárez Barcia como Alcalde de Ribadeo.
Para quen non estivo no acto, que sempre tenta ser emotivo, algunha lembranza no blog, xa pasados días para reflexión. En primeiro lugar, lembrar que o programa do partido que conseguiu maioría absoluta, o BNG, e ó que polo tanto pertence ó alcalde, está colgado en internet, xunto cos do resto, e polo tanto, pode facerse un seguemento ou -xa- unha comparativa co discurso de investidura En segundo lugar, o discurso do alcalde na investidura. En terceiro lugar... iremos desenvolvendo o tema ó longo de 4 anos de mandato: ha haber lugar.
Foto de gl.wikipedia.org, Lic.Recoñecemento-CompartirIgual 2.5 España
O discurso:
"Veciñas e veciños:
Outra volta elixístesme para alcalde de Ribadeo, e van catro. Unha inmensa responsabilidade á que non podo responder con simple continuidade. Queredes seguir connosco como responsables politicos desta Porta Norte de Galiza e iso é un grande agasallo. Unha chea de confianza. Son consciente desa confianza, pero tamén desa responsabilidade e pregúntome por que. (E penso que esta é unha pregunta obrigada).
A democracia expresa a vontade colectiva da xente nas eleccións. O que queredes. A vontade popular. Esa é a vontade xeral á que debemos responder nos vindeiros catro anos como intentamos atender até agora. Sen favoritismos nin arbitrariedades pero tamén sen “repunancias". Para iso vos pido a colaboración a todos e todas vós. Para que sigamos a facer un Ribadeo mellor.
Pregúntome por que nos votastes, por que me votastes tamén a min como cabeza de lista da nosa candidatura e véxome na obriga de buscar algunhas respostas:
- quizais pola nosa xestión política, pola honestidade, porque gobernamos para todos e todas, quen nos votastes e quen non. Sen favoritismos.
- quizais tamén pola nosa entrega, porque sabedes que estamos e estaremos volcados en Ribadeo.
- seguramente porque falamos con todas as persoas e atendemos a todas as persoas e valémoslles no que podemos e iso seguiremos facendo.
- porque o mellor para a maioría é o mellor para Ribadeo.
- e seguramente tamén porque non nos calamos diante de nada nin de ninguén se vemos que se cometen tropelías con Ribadeo e que a nosa xente se poida ver privada de lexítimas obras ou servizos soamente porque aquí decida votar un gobemo que, quizais ás veces, non concorda co que haxa no País ou no Estado.
E indo do máis pragmático e cotiá ao máis politico:
-Porque somos e seguiremos sendo -porque vos o queredes así- un facho do galeguismo en Galicia. O faro da Porta Norte.
-Porque nos identificamos con todo o Mundo, sabendo que este país é tan grande que chega a todas as partes e non ten fronteiras.
-Porque asumimos o legado dos homes e mulleres que hai máis de 100 anos quixeron construir unha Galicia moderna no Mundo e nos seguimolo facendo dia a día en Ribadeo... e iso ben que o aprezades... e ben que vos gusta a vos e a nós.
-Porque o orgullo de ser non rifa co de facer.
-Porque aquí, en Ribadeo, todos temos os pés na terra e a cabeza no mundo. E iso queremos tamén para a Galicia do futuro.
Hoxe toca agradecer aos que axudaron a deixar o listón tan alto como está. A aqueles que estiveron neste pasado goberno, e nos anteriores. Xente que deu o mellor de si durante uns anos da súa vida, seguramente da parte vital máis significativa, polo esforzo que lles puido supoñer conciliar a súa vida, as súas profesións (os que non estiveron liberados) para entregarse á xestión da res pública unha chea de tempo. Falo de Ana, de Farruco, de David, de Sonia ou de Vanesa, ou de Paz. E tamén falo daqueloutras persoas, coma Vicente, que estando liberado neste caso, fixo do Concello a súa casa polas mañás, polas tardes e por moitas, moitas noites.
Pero hoxe toca tamén propoñer futuro: de entrada para os vindeiros catro anos. Toca pensar en Ribadeo, na bisbarra, na provincia e tamén en Galiza enteira.
Somos modélicos en moitas cousas e mesmo somos quen de exportalas: aguantamos a especulación nos peores anos da burbulla e hoxe podemos presumir de vila e de paisaxes, e somos unha referencia.
Espantamos as malas artes da política e tamén a dereitización extremista que tanto asusta ultimamente. Ese extremismo que quere reducir as nosas conquistas democráticas e sociais en todo o Estado, mesmo en toda Europa, pero non aquí.
Non somos unha aldea gala de Asterix, xa superamos iso... somos unha Vila e un Concello forte como sempre fomos, estendida en parroquias e lugares que nos identifican e nos dan afouteza.
Agora debemos pensar en que facer no futuro:
-1) Somos dende sempre capital comercial, de ocio e agora tamén turística. Logramos manter esa posición con moita competencia; axúdanos estar onde estamos: no centro dunha ampla bisbarra que vai de Viveiro a Luarca e baixa até A Fonsagrada, pero axudou máis ainda o que fixemos e seguiremos facendo: cooperando e traballando con guen sexa necesario a prol de Ribadeo. Esa capital comercial, de ocio e turística é unha fonte de riqueza ben aproveitada e foi mellorada por nós con intelixencia, fose mellorando e coidando a ribeira da Ría de Ribadeo, as Augasantas e Carricelas (As Catedrais) ou creando a exitosa, participativa e modélica festa do Ribadeo Indiano.
Esa capitalidade é unha fonte de riqueza que debemos coidar, evitar destruir e exemplos temos dabondo ben pertiño de aqui ou moi lonxe (Venezia contaminada, afundida e "atacada" polos cruceiros ou o Everest -atascos e Iixo-...) do que non debemos facer.
Ocuparémonos de planificar os coidados da nosa galiña dos ovos de ouro para que os siga poñendo... e para que siga sendo un luxo popular ser e vivir en Ribadeo.
Seguiremos impulsando un crecemento sostible, produtivo e non especulativo. Aprobado e vixente o moderno Plan Xeral de Ordenación Municipal, aprobaremos deseguido tanto o Plan Especial do Casco Vello como o de Ordenación do entorno das Catedrais porque en Ribadeo quixemos apostar por un modelo urbanístico que promova un crecemento sostible e sobre todo que aporte seguridade xurídica. Porque queremos que Ribadeo medre, pero que o faga con sentidiño. Igual que coas politicas de rehabilitación: Varios anos de política activa para lograr a rehabilitación de inmobles, calquera pode pasear hoxe polo noso casco vello e ver o cambiado que está, e o traballo que xerou para pequenas e medianas empresas especializadas na rehabilitación. Pero fai falta máis. Queda aínda moito por facer e impulsar desde o Concello. E farémolo!
-2) Seguiremos traballando duramente polas partes máis febles dunha sociedade. Os vellos e os novos.
Onte mesmo demos un paso de xigante ao inaugurar o funcionamento do novo Centro de Atención de Persoas Maiores de Ribadeo. Unha marabilla que naceu co reclamo do pobo ao que se lle achegou a atención da mellor política e da mellor técnica. A política que fixemos desde diferentes trincheiras, pero buscando o fin común de chegar a ver isto funcionando para honra dos nosos paisanos e paisanas.
Lográmolo. Agora tocará modernizar e actualizar o Hospital-Asilo. Ben xestionado como está, pero con carencias estruturais no edificio municipal polo que a día de hoxe, dista moito de ser un lugar cómodo para a xente maior. Deberemos tamén seguir achegando servizos sociais de proximidade aos fogares da xente maior que, seguramente, é onde prefiren estar.
E pola outra banda, polos novos. debemos e queremos empezar a sacarlle os seus froitos ao Planeamento Urbanístico aprobado hai ben pouco para poder empezar a dispoñer solo público para facer un novo espazo verde útil para todo o mundo, especialmente para a mocidade, e xunto a isto, un novo campo de herba sintética multifuncional.
Queremos comprometernos igualmente coa xente nova e coa práctica do deporte, porque xa fomos quen de facer de Ribadeo un punto de encontro deportivo, do fútbol ao surf e da vela ao atletismo, pasando por tantísimos outros. Pero queremos que Ribadeo siga a ser o Concello con maior oferta de escolas deportivas municipais de toda a Mariña. Seguiremos por tanto apoiando o deporte base para todos e para todas.
-3) Ribadeo como lugar de redistribución dos recursos entre a vila e o campo.
A atención por igual tanto á vila como ás distintas parroquias é un dos nosos sinais de identidade. Ben sexa polos plans de mellora de accesos a núcleos rurais, (falado e consensuado nas súas prioridades coas asociacións de veciños), como na organización de actividades (culturais, formativas ou doutra índole dentro das competencias dun Concello), levarannos a seguir impulsando politicas de reequilibro entre a Vila e o Campo, como se merecen.
-4) Economía e ecoloxia/medioambiente van xuntas no futuro e o futuro empeza agora xa en Ribadeo:
Non hai futuro sen unha economía produtiva e non hai economía de futuro sen respecto ao medio ambiente. Non é unha opción nin unha elección. É unha necesidade para a que nos temos que preparar xa.
Se queremos que os nosos fillos e fillas teñan futuro nesta parte de Europa xa podemos ir pensando en como lograr unha economía produtiva moderna e sustentable.
Fomos pioneiros en evitar incendios ao pé das casas e aplicar as normas para evitalos; normas que non cumpre nin quen as ditou.
Tamen seremos pioneiros e modélicos en conservar o territorio como un espazo produtivo e manexado... como sabe facer a nosa xente dende sempre:
prados para leite
terras para horta, froitas e flores..
montes para madeira...
Todas as novas actividades industriais non contaminantes e de futuro vinculadas a novas tecnoloxías, terán un camiño de instalación en Ribadeo e o seu polígono. Dialogaremos e convenceremos ao Ministerio de Fomento da necesidade dun plan para abaratar as parcelas del.
-5) Queremos facer de Ribadeo a Capital galega da produción orgánica e da alimentación sá. Hoxe esa capital -no Mundo- ven sendo Nova lorke que é para onde ollamos, sempre “mar por medio" e ao Oeste (agora que xa non imos lindar con Inglaterra por mor do Brexit); pero nós mellor ainda que Nova Iorke porque alén de vender e mercar para comer san, tamén podemos producir. Somos superiores. Sabemos producir para consumir... facer os alimentos que comemos... nas hortas de Vilaselán, Piñeira e nas de Vilela, en Ove e mais en Cedofeita, etc... Traballaremos para convencer á Xunta de Galicia de reactivar dunha vez as potencialidades que ofrece o complexo formativo da Escola Pedro Murias.
Temos que apoiar os proxectos de economía de base, desde o agro á industria, desde a horta ao leite, desde a artesanía á informática. O máis noso, o froito da nosa terra, combinado coas maneiras de traballar que permiten a conservación do entorno, en vez de destruílo.
-6) E claro que si, e todo isto con unha clara perspectiva de xénero, loitando sempre en favor da igualdade, con maiúsculas, entre as persoas. Volcados na revolución das mulleres, seguiremos sendo unha referencia no apoio ás súas iniciativas laborais, educativas e culturais, para que os pasos adiante dados na igualdade entre sexos non teñan volta atrás.
Traballaremos con este goberno que formaremos con Luz, Pablo, Suso, Mónica, Pilar e Jorge. Ainda que tamén nos gustaria traballar en acadar obxectivos comúns co resto da Corporación: con Daniel, Elisa, Begoña, Elena por unha banda e con Marta e con Francisco pola outra.
En definitiva, traballaremos por vós para que vos sintades orgullosos de nós, para ser dignos da vosa confianza. Traballaremos tendo presentes os versos de hai un século de Ramón Cabanillas do seu poema EN PÉ!:
...o corazón aberto
a toda verba amiga,
e nunha man a fouce
e noutra man a oliva,...
Traballaremos meus veciños e miñas veciñas, para dar conta da afouteza de Ribadeo e da súa singularidade en Galiza, e desde Galiza para o mundo.
Tede por seguro que así o habemos facer.
Saúde, Terra e que viva Ribadeo."
 --

20190622

Ciudad horizontal. Pablo Mosquera

Cando decido regresar ao meu recuncho máxico para vivir como galego e en galego, alguén me advirte de dúas "calamidades". "Nunca debemos volver onde un día fomos felices". "Pobo pequeno, inferno grande". Teño motivos para aceptar que todo se move, cambia, nace e morre... pero co paso dos anos logrei aceptar todo; así como sigo empeñado en aportar as miñas forzas físicas, mentais e experimentais, para seguir con aquilo que alguén puxo na miña alma. Teño dereito a intentar cambiar o mundo, comezando por ese mundo máis próximo ao meu ser.
Utilizo como guía a obra "Descripción Histórico-Geográfica de la Provincia de Lugo", publicada en 1900 polo seu autor Antonio Correa Fernández. Médico que como outros tantos non aparece nalgunha obra con ínfulas sobre "Historia da Medicina de Lugo e a súa Provincia" dun tal Pardo, que se autoproclamaba "discípulo de Marañón, por figurar como "oínte" na Clínica Privada do gran clínico e político da Xeración de 1914, por terse trasladado a Madrid ata 1951 que se instala en Lugo. O Dr. Correa fixo o doctorado, foi Académico da Real Academia de Medicina de Madrid e Barcelona, así como autor de magníficos traballos de toda índole.
E como queira que estou na fase do personalismo, vou lembrar aos fillos ilustres da nosa antiga provincia de Mondoñedo nesa encrucillada entre os séculos XIX e XX.
A nosa inmortal Mondoñedo viu nacer en 1862 a Emilio Tapia Rivas, quen se esforzou por levar a todos os galegos a información xornalística a través da afección pola prensa escrita, fundando e dirixindo "El Hermandino" e "El Diario de Mondoñedo", ou aquel magnífico Boletín de feiras e festas que deu lustre ás San Lucas. A súa vida profesional como Avogado levoulle a ocupar importantes cargos na Administración Pública e no ensino.
Pola miña condición de médico quero recordar aos que así exercían en 1900. Alejandro Barba -Forense-, Manuel Leiras, Isidro Baamonde, Pastor Taladriz, Ramón Álvarez Mon Rebellón. Tamén aos boticarios: Afasto Federico, Domingo Martínez, Pedro Mon.

20190621

Condea e indemnización

Foto de Sofía Martínez Martínez,
lic. CC BY 3.0
collido de https://es.wikipedia.org/wiki/Esposas

Vexo na prensa ("Cárcel para el excura de parroquias de Ribadeo y Trabada, José Emilio Silvaje" é o título na Voz) que José Emilio Silvaje Aparisi, excura que serviu en parroquias de Ribadeo entre 2008 e 2012, antes de saírse, foi condeado a prisión: tres anos e medio. E a indemnizar á diócese.
Deixo esta entrada como lembranza de artigos directamente sobre Silvaje neste blog, os numerosos adicados por José Mª Rodríguez ó espolio no seu blog (por exemplo, 'Cedofeita llora en silencio su espolio' ou 'Los mantos de la Virgen Dolorosa') e outros que de xeito indirecto tratan o tema (Cantiga de Carnaval, De culebrón e teoría da conspiración, ...) De numerosas aparicións do tema nos xornais, e tamén do blog de Silvaje, 'Configurando la mirada', con edicións entre outubro de 2015 e maio de 2017, anos despois de deixar o aciprestazgo en febreiro de 2012.
Atrás quedan os roubos en Sante ou Cedofeita, as pulgas que lle puxeron en Covelas, as invitacións ós catequizados en Ribadeo, o desprezo polos fegreses ou os sacristáns ("el que no era borderline era subnormal")o cura con coche de gama alta, as negacións ("He sido injustamente acusado y estoy dolido; he llegado a llorar", título dun artigo na Mariña de A Voz), en xeral un paso pola zona que non foi pouco accidentado.

20190619

Casas de apostas


Nas cidades polas que teño ido a última tempada non o deixei de notar: as casas de apostas están á orde do día, ocupando espazo físico da cidade e coido que tamén mental nos cidadáns.
"Cada vez que un goberno estatal recibe diñeiro dos casinos e lle chama impostos, esas autoridades están axudando a manter os intereses da mafia." A cita, de O longo adeus, de Raymond Chandler, versión en galego de Hugin e Munin traducida por Diego Ameixeiras e Alejandro Tobar, p.468 da única edición ata o de agora, non debe tomarse para interpretar de xeito literal, pero tampouco ser desprezada como clave introdutoria.
Despois de ter proliferado polas cidades, é de esperar que as casas de apostas se vaian estendendo ós pobos. Pola cantidade de poboación, Ribadeo non parece candidato a unha primeira oleada de expansión, pero o fenómeno está aí. E detrás veñen as consecuencias. Non só o vicio senón os necesarios aportes económicos para mantelo. Mantemento que necesita dunha certa colaboración ou polo menos, aquiescencia  dos gobernos dos diferentes niveis de administración. E aportes económicos que tamén transforman a economía e que levan o poder dos cartos a unha área ou a outra: a iso se refire a cita, ós cartos dunha actividade branqueados pero sobre todo 'honorificados' a raíz da aceptación de impostos resultantes dela e a incorporación ós fluxos económicos como uns cartos máis.
O doado sería prohibir. Ese é o punto no que inciden os veciños de numerosos barrios das cidades cando protestan pola instalación de casas de apostas. Pero iso, unha volta nadas, existentes e puxantes as apostas, sinxelamente as levaría a terreos ocultos (e sen pago de impostos!). Agora ben, un cóctel de educación, altos impostos, restrición de anuncios, etc, podería contribuír a controlar as partes negativas e aproveitar as positivas. E mellor, preparándose dende xa antes: cando se solicite a primeira licenza de actividade xa será tarde para algunhas cousas.

20190618

Resistente galego

Lic CC-by-sa 3.0 de David Sebastian Liuzzo (Obra derivada: Alexandre Vigo), collida de https://gl.wikipedia.org/wiki/Ficheiro:800px-EU_location_GAL.png.

Despois de ver as novas destes días sobre o terrorismo galego (ler por exemplo "¿Existe Resistencia Galega o es un bulo de Gobierno?" en eldiario.es), venme á cabeza a pregunta de se se me podería considerar de Resistencia Galega, máis aló de se existe, que parece que non. O que si coido que se me pode considerar, como a moita outra xente, é un resistente galego.
Resistente por seguir vivo e mal que ben, practicando a nosa lingua e procurando o ben da nosa terra e da nosa sociedade. Resistente por querer e aprezar cada corredoira e cada monte, transitada dende hai moito e presente na vida de moita xente antes de chegar a nós. Resistente por tentar ensinar que o desenvolvemento comeza por nós mesmos, abríndonos e aprendendo do mundo, e non na explotación dun mundo que non só non é só noso senón que tamén nos ten permitido vivir grazas a que non o estabamos expoliando. Resistente por ter claro que a terriña é só a parte máis achegada a min da Terra, á que por iso teño máis oportunidades de manifestarlle amor que, poñamos, a Suazilandia. Resistente por cousas así, coido que sinxelas, que veñen dadas de xeito natural, que non son exclusivas miñas, nin en termos xerais, nosas, aínda que as vivamos con certas características pola convencia coa nosa lingua, a nosa paisaxe, a nosa terra, os nosos amigos, a nosa sociedade.
Que eu saiba, non hai unha data de nacemento da resistencia galega. Considerar como tal o comezo dos irmandiños coido que extrapolar a partir de algo ben diferente. Un nacemento ós poucos, si. A medida que se ía configurando o país e os agravios á xente por parte de quen non só quería ter poder, senón máis poder. Algo que de diferente xeito se ten dado arredor de todo o mundo, mesmo contaminado con ansias supremacistas dun ou outro signo, escollendo uns ou outros enemigos ou apoiando e encumbrando líderes locais que coller como un símbolo máis, como forzamento á aglutinación dunha 'nacionalidade'. É dicir, dun illamento que contrapoñer a outros e que leva ó desprestixio do nacionalismo (dos 'outros' nacionalismos, claro!)
Como resultado, como resistente galego, si, formo parte da resistencia galega. Non me fai falta un carnet ou inscrición, xefe ou estrutura de funcionamento, nin tampouco recoñecemento. E ti?

20190612

Posta en funcionamento da residencia de maiores de Ribadeo. Nota de prensa


Nota de prensa da Plataforma Pro Residencia de Maiores de Ribadeo
Posta en funcionamento da residencia de maiores

Unha volta anunciada a posta en marcha da residencia, que nos produce unha fonda alegría, na Plataforma Pro Residencia de Maiores de Ribadeo somos conscientes de que unha vez posta en funcionamento, quedan moitas cousas por facer. A posta en marcha é sinxelamente un paso máis que apoiamos -importante, pero un paso máis- encamiñado a que os nosos maiores teñan calidade de vida na súa vellez. Pero non por iso podemos esquecer as reivindicacións en forma de alegacións quetemos feito hai pouco máis de medio ano, ou sinxelamente que a concesión a unha empresa grande, Clece, que ten ramas de actividade dende centros hospitalarios a hoteis, ou dende a área sociosanitaria (145 residencias 'xestionadas') á financieira, pasando por centros de ocio entre outros sectores, necesita dun contrapeso social en Ribadeo.

Este venres ás 5 da tarde comeza a encherse cos oito primeiros ocupantes, ós que se irán incorporando as próximas semanas o resto de admitidos polo momento, e logo, ata a cabida das instalacións. Iso implica unha nova época no que vai variar o sentido que tiña ata o de agora a Plataforma Pro Residencia. Pos iso, hai cousa de mes e medio, todos os grupos que se presentaban ás municipais en Ribadeo, recibiron da parte da plataforma unha mensaxe:

"Dende a Plataforma Pro Residencia de Maiores de Ribadeo levamos tempo pensando en seguir aportando o noso gran de area no futuro da residencia. Por iso, e detectando que xa de xeito case inmediato sería desexable facer cambios -que foron aprazados polo momento- e que un punto débil xeralizado en todas as residencias é o seguemento público do coidado dos nosos maiores, como un primeiro paso, decidimos constituír unha asociación. Asociación que poda axudar e ó tempo, conectar sociedade e funcionamento da residencia. Non temos présa, pero tampouco queremos esperar, polo que adxuntamos un borrador de estatutos co que comezar a recibir ideas e manter a residencia como suxeito de reflexión e de acción de todos. Incluídos os partidos políticos que actúan ou teñen pensado actuar no eido municipal, a quenes vai dirixida de xeito específico esta carta.

Naturalmente, no documento que enviamos, todo é revisable, dende o nome, que esperamos se quede curto por ser adicado no seu momento a algo con máis entidade que a asociación, ós fins, que poden cambiar mesmo en función da etapa pola que pase a residencia, polo que estimamos deberan contemplar unha gama ampla de opcións.

Como Plataforma, só lembrar a loita que levou á constitución dunha comisión municipal e logo á construción da residencia, que representa un capital social que non queremos desperdiciar, senón compartir e coidar en ben de todos. E aquí estamos, a seguir escoitando e participando na medida do desexable."

Ata o momento, en ningún caso se recibiu máis resposta que algún agradecemento. Non obstante, cremos que este momento é, precisamente, o que marca o punto de saída para que a sociedade enteira, todo Ribadeo, acolla como súa a misión de que a residencia teña o mellor funcionamento posible. Así o esperamos e faremos o que estea nas nosas mans para que así sea.

Ribadeo, 12 de xuño de 2019
Corrección: se ben no se incorporou a ningún programa electoral, o día 1 e 2 de maio, o representante de En Marea enviou dous correos electrónicos con propostas relativas, dos que extraio:
Do correo do día 1: "suxerencias: 1.- No art 13, ap 3: Un máximo de oito anos no canto de "indefinidamente". Non creo que sexa moi importante para este tipo de asociacións, pero cecais sexa mais estético. 2.- Revisar a lingoaxe de xénero. 3.- Non sei se tedes xa constituida a comisión xestora, pero entendo que sería desexable que algunhas persoas identificabeis figurasen ao pe da proposta. Non por min naturalmente, so por unha custión de imaxen. Tampouco estaría mal engadir prazos aproximados se o tedes pensado.
"
Do día 2: "a título de suxerencia e ampliar a discusión. ¿Non pensáchedes na oportunidade de revitalizar as AAVV con este motivo?. Se non recordo mal a comisión promotora da Residencia da 3ª naceu da coordinadora das AAVV, (...) Agora semella que esa coordinadora está moi parada como seguramente a maioría das AAVV. Montar unha nova asociación e mantela activa supón un traballo e un esforzo que en certo modo sustitue á coordinadora de AAVV e os seus membros mais activos van ser as mesmas persoas que proceden das AAVV. ¿Non sería mais operativo e amplificador que esas persoas, se estivesen de acordo,  movesen o tema nas suas AV, mantendo e impulsando a coordinadora? Pola outra tamén vexo como positivo da nova AV que pode incorporar a familiares dos usuarios e mais xente e non necesariamente estaría en contra das antigas AV."


 --
Adxuntamos copia do convite ao acto da posta en funcionamento da Residencia de persoas maiores de Ribadeo, co que facemos extensivo o convite recibido coa aclaración de que é un acto público, e polo tanto pode ir quen queira:

20190611

Na Ponte de Arante, romaría das Cruces

Este luns 10 de xuño foi a romaría das Virtudes na Ponte de Arante. Xuntouse moita xente, a pesar de ser día laborable e de que houbo festa tamén o día anterior (mesmo con representación do combate cos franceses), domingo.
Había unha razón para que acudira máis xente que outros anos? Pode dicirse que si. Por unha banda, este ano a romaxe das Cruces recibiu o título de declarada de interese turístico de Galicia. Isto implica unha promoción, que máis aló de constituír unha nova de prensa en varias ocasións, se manifestou pola presencia de enviados da Xunta para destapar un cadro cunha placa, que é de esperar que quede permanente nalgures. Como apoio a esta promoción, ou máis ben como promoción alternativa, o concello sacou da manga este ano o título que abre esta entrada, unha 'crecencial do peregrino ribadense' (ás Cruces) que foi acompañada da posibilidade de baixar nun autobús pagado polo concello, a máis das participación da xente de dous obradoiros de emprego desenvoltos no concello na peregrinación.
Foi curioso observar o que se podería chamar protocolo, coa diferenciación clara de intervención entre xente da Xunta e do Concello. Tamén resultou chocante que na intervención da 'xente da Xunta' dando nota de que se concedera o interese turístico para a romaría, non se tivera en conta a outra placa xa situada na parede que indica a batalla que tivo lugar alí no 1809 e que deu lugar á representación das cruces, acto central da romaría. Tampouco se falou do estado das humidades e dunha solución duradeira para o problema.
As compoñentes que deron lugar ó que hoxe coñecemos como 'romaría das cruces' teñen unha parte relixiosa, pero tamén outra de mitoloxía histórica. Coido que habería que coidar ambas para que a festa non quede desvirtuada como unha compoñente máis do 'panem e circenses' moi típico na sociedade actual.
En fin, aparentemente, a festa seguirá a medrar a partir da potenciación que se está a facer dela. Este ano na romaría había peregrinos valencianos que gastaron un día do seu camiño a Santiago uníndose á romaría, a máis doutros que pasaban e participaban por un ratiño.
A máis de moitas outras fotos doutras entradas anteriores sobre as Virtudes/as Cruces, e a entrada correspondente na Galipedia, deixo algunha tomada onte:
Chegada dos pendóns da zona de Arante
Acto para difundir a declaración de interese turístico
Cabeza da procesión: Pendóns e cruces, e virxe
Santiago Matamoros, unha das tallas antigas do santuario.
Virxe das Virtudes
Placa conmemorativa do combate contra os franceses.
Detalle dun dos contrafortes: cruces gravadas.


20190605

Unha lembranza de hai 22 anos: celebración do 5º aniversario da banda de música

O 25 de xaneiro de 1997 a Banda Municipal de Música de Ribadeo cumpría 5 anos do seu esteno. A invitación, en principio para socios de Amadores da Música, fíxose extensiva a toda persoa que quixera participar.

20190604

Indianos. Por José María Rodríguez Díaz

(Texto publicado no blog de José Mª e A Gaceta Ribadense o 10 de xullo de 2015)

Indianos

- E logo pra onde vas tan á présa, Xan, ¿Tes algo de novo?, preguntoulle Xan ó veciño vendo pasar con paso apurado cara a vila, vestido de traxe novo e sombreiro.
- Non, oh. E que me vou pra América, respondeulle o veciño.
- Manda carallo, e eu en zocas, comentou Xan polo baixiño.

      Unha pequena anécdota que amosa que marchar pra América en tempos pasados formaba parte da rutina diaria na vida da xente en Galicia. A partir do seu descubrimento por Colón foi o impulso patriótico e aventureiro dos españois o que motivou a súa marcha masiva ás Indias, recentemente descubertas. Estimulados polas lendas e xestas dos primeiros emigrantes, enseguida se desatou o desprazamento masivo dunha avalancha de aventureiros e cobizosos que emprenderon o camiño da aventura cara a terras afastadas e descoñecidas en busca de ouro, riquezas e novas oportunidades político militares. Eran os primeiros tempos do descubrimento de América que, coa chegada a España de tanta riqueza traída polos primeiros colonizadores, contribuíu ó nacemento do Século de Ouro e á expansión do chamado Imperio Español. Pro a esta gloriosa época de desenvolvemento e riqueza seguiron outras nas que o noso país se atopou afundido na pobreza e na miseria. Tempos como os dos sécalos XVIII e XIX nos que a fame se estendeu por toda Galicia, como se reflicte nunha acta plenaria do Concello de Ribadeo, do ano 1739,  na que se di que “algunos labradores se vieron obligados a comer hierba”. Un dato que, sen ter que interpretalo literalmente, é dabondo demostrativo da miseria económica na que a sociedade galega vivía. Épocas nas que a necesidade e o espírito de supervivencia empurrou a moitos españois, especialmente en Galicia, a marchar a facer as Américas, como vulgarmente se dicía, e a atravesar o Atlántico pra buscar o seu futuro en terras iberoamericanas, como Brasil, Cuba, Arxentina, Uruguai, Chile, Venezuela ou México. Ata tal punto afectou ó noso país esta masiva emigración que pode dicirse que non hai familia en Galicia que non sufrise o impacto da emigración con algúns dos seus antepasados en América, especialmente nos séculos XIX e XX.
      Homes e mulleres que, empurrados pola necesidade de supervivencia e pra mellorar a economía familiar, deixaron os seus pobos para fuxir da fame, marchando cunha vella maleta na man, chea de esperanzas, ilusións e recordos. Moitos deles acadaron riqueza e prosperidade en ultramar, se ben non todos tiveron a mesma fortuna. Pro aínda que foron moitos os que, co seu esforzo e traballo, e axudados pola sorte, lograron amasar verdadeiras fortunas tras das que se agochaban, ás veces, duras e escuras historias, a maior parte dos que marcharon non atoparon mellor destino en América que a mesma pobreza da que fuxiran. Foron moitos os que se viron obligados a renunciar ós seus soños de poder tornar un día ricos á súa terra natal á que uns volveron coas mans baleiras, mentres que outros fundaron a súa familia nesas terras, deixando aquí os seus antepasados.
      Os poucos que lograron amasar coas súas industrias ou negocios grandes fortunas, cuxa limpeza de orixe era con frecuencia posta en cuestión polo pobo, decidiron volver anos máis tarde á súa terra de orixe convertidos en prestixiosos e ricos personaxes ós cales o pobo denominaba co nome de Indianos. Tal foi o caso de Bernardo de Guimarán, coñecido popularmente nesta vila de Ribadeo polo nome de "o Indiano". Fortunas que contribuíron a enaltecer non só as súas vidas, senón a fomentar a educación e o benestar das nosas xeracións posteriores e que aínda perduran hoxe no noso ámbito, sen que moitos se decaten de que son produto do froito da suor dos nosos devanceiros emigrantes.
      O obxectivo do emigrante era retornar un día a súa terra natal pra ocupar un lugar sobresaínte no seu pobo de orixe e adquirir coa súa riqueza algún título de nobreza, aumentar o seu status social comprando ou restaurando antigas casas grandes ou pazos ou mesmo construíndoos de nova planta en vistoso e rechamante estilo colonial, decoradas con palmeiras e outras árbores tropicais exóticas nos seus xardíns, símbolo das súas aventuras en terras tropicais. Edificios que chegaron a ser coñecidos entre nosoutros co nome de "casas grandes" ou "casas de Indianos. Construcións que destacaban pola súa altura e traza, deseñadas cunha arquitectura cosmopolita que se insería destacando de forma rechamante entre as edificacións tradicionais circundantes, para salientar así o triunfo e o éxito do seu propietario en terras afastadas e onde retirarse a vivir das rendas acadadas cos seus negocios en América. Obras que serviron pra achegar ós habitantes da súa vila natal o mundo moderno e cosmopolita que coñeceran nas súas estadías na América e que souberon plasmar en edificios dunha arquitectura singular. Exemplos preclaros destes pazos existen en case tódolos pobos e aldeas de Galicia. En Ribadeo temos como exemplo eminente o famoso edificio coñecido polo nome de Torre dos Moreno ou o palacete Peñalba, na veciña Figueiras. O sinal máis destacado e relevante do emigrante con éxito foi a súa influencia social, o seu mecenado en institucións benéficas ou culturais subvencionando a construción de escolas, igrexas e capelas, casas consistoriais, estradas, hospitais ou asilos, traídas de auga e de luz eléctrica, etc., é dicir, todo o que significaba desenrolo, cultura e progreso para o seu pobo. Un exemplo notable da súa contribución ó desenvolvemento da nosa bisbarra foi a fundación Pedro Murias, en Vilaframil, adicada ó desenvolvemento agrícola, que tanta importancia tivo na formación de moitas xeracións posteriores da Mariña lucense.
      Coa volta á súa terra natal, os indianos trouxeron os costumes de vida, os ritmos e músicas deses países e ata o estilo na súa forma de vestir das terras caribeñas, adquiridas nos seus países de emigración. Foi a herdanza achegada por eles ós seus lugares de orixe e da que Ribadeo, coa súa gran concentración de casas indianas, sobre todo na rúa San Roque, se comprace de ser o principal expoñente de toda Galicia cunha bela herdanza de edificios dunha arquitectura singular. Fermosos edificios de estilo colonial e entre os que destaca a Torre dos Moreno, admirada por todos os que visitan a nosa vila pola súa orixinalidade e beleza, e que chegou a constituírse no símbolo identificador da nosa vila de Ribadeo en todo o mundo.
E é de resaltar, así mesmo, o relevante papel dos emigrantes galegos no enxalzamento do noso país en terras de América. Coas súas iniciativas sociais e culturais foi relevante a súa contribución ó coñecemento de Galicia nesas terras tan afastadas entón. As creacións dos Círculos ou Casas de Galicia, as fundacións de Hospitais e Centros Sanitarios, os Círculos Culturais e demais creacións dirixidas á axuda, socorro e formación dos seus compatriotas emigrantes desempeñaron un rol social moi importante, contribuíndo, ó mesmo tempo, ó enxalzamento do nome da nosa terra, facendo a Galicia universal, ata o punto de que chamaban galego a calquera español. E non menos importante, tampouco, foi o papel desempeñado polos políticos e escritores galegos neses países, especialmente en Arxentina, México ou Cuba, cando, en tempos politicamente difíciles en España, tiveron que emigrar en busca de acollida e refuxio en terras afastadas. Alí loitaron con éxito pola conservación dos nosos dereitos como pobo, da nosa lingua e literatura, da nosa cultura e de todo o que en Galicia era perseguido coa pretensión de homologarnos a Castela.
      De aí o acerto e a importancia desta festa indiana que os ribadenses de hoxe adican ó recordo de todos aqueles fillos de Ribadeo, que co seu traballo e esforzo, tanto contribuíron a enxalzar a beleza e o nome do seu pobo natal. Unha feliz idea a desta celebración que invita a tódolos ribadenses a participar nela. En converterse por un día en cabaleiros e damas que percorren as rúas da vila lucindo as súas mellores galas e atavíos característicos dos países do Caribe e recuperados dos vellos baúis traídos polos seus emigrantes devanceiros e que aínda dormen pechados nos faiados das súas vivendas. As señoras coa súa pel branquexada e lucindo os seus brancos traxes adornados con encaixes, os seus amplos sombreiros decorados con flores, os seus guantes e abanicos e as súas exóticas xoias resaltando a súa beleza. Os cabaleiros paseando polas rúas da vila coas súas levitas e traxes brancos folgados, os seus chalecos e guayaberas e os seus sombreiros panameños, cos seus guantes brancos empuñando cerimoniosos os seus bastóns.
      E para rematar estas reflexións, un sentidiño recordo á memoria de tantos e tantos que viron frustrados os seus soños, esperanzas e ilusións e deixaron as súas vidas en terras estrañas despois de cruzar o Atlántico sen poder converter en realidade os seus anhelos e soños de retornar dignamente á súa terra para axudar ás súas familias e descansar os seus derradeiros días preto dos seus e enterrar os seus osos na terra na que naceran.